Milli su altı aracı STM NETA 300, Kaş açıklarında batık tankı görüntüledi

VGN

STM'nin otonom su altı aracı NETA 300, Kaş'ta Güvercin Adası açıklarında 2017'de yapay resif için batırılan tankı tespit edip görüntüledi. İlk yurt içi satış sözleşmesi imzalanan aracın Deniz Kuvvetleri'nde görev yapması planlanıyor.

STM'nin geliştirdiği milli insansız otonom su altı aracı STM NETA 300, Antalya'nın Kaş ilçesindeki Güvercin Adası açıklarında yaptığı keşif görevinde deniz tabanındaki batık bir tankı tespit edip görüntüledi. Şirketin 11 Kasım'da yaptığı açıklamaya göre araç, bölgede su altı keşif, arama-kurtarma ve batık tespit-teşhis çalışmaları da gerçekleştirdi. İlk yurt içi satış sözleşmesi imzalanan NETA 300'ün Türk Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapması planlanıyor.

2017'den beri yapay resif olarak su altında

Görüntülenen tank, Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindeki hizmet ömrünü tamamladıktan sonra 2017 yılında Güvercin Adası açıklarında su altına yerleştirilmişti. Tankın batırılmasının amacı, bölgedeki dalış turizmine katkı sağlamak ve deniz canlılarına yaşam alanı sunacak yapay bir resif oluşturmaktı.

Kaş, Türkiye'nin önde gelen dalış merkezlerinden biri. Hizmet dışı kalan askeri araçların bu tür noktalarda batırılması, hem dalgıçlar için ilgi çekici bir hedef oluşturuyor hem de zamanla deniz yaşamının tutunabileceği bir yapı sağlıyor. NETA 300'ün bu batığı otonom olarak bulup görüntülemesi, aracın sensörlerinin deniz tabanındaki nesneleri ayırt etme kabiliyetini sivil bir ortamda sergilemiş oldu.

Şirketin açıklamasına göre NETA 300, Kaş'taki çalışmalar sırasında yalnızca batığı görüntülemekle kalmadı; bölgede su altı keşif, arama-kurtarma ile batık tespit ve teşhis görevlerini de yerine getirdi. Bu görevler, mayın arama için tasarlanan aracın sonar ve görüntüleme kabiliyetlerinin arama-kurtarma gibi sivil amaçlı operasyonlara da uyarlanabileceğine işaret ediyor.

"Denizlerde güvenlik anlayışı dönüşüyor"

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, "Denizlerde güvenlik anlayışı, otonom sistemlerin gelişimiyle birlikte önemli bir dönüşüm geçiriyor" değerlendirmesinde bulundu. Güleryüz, şirketin mühendislik birikimini yapay zekâ ve otonomiyle birleştirerek "oyun değiştirici sistemler" geliştirdiklerini belirtti.

NETA 300'ün Akdeniz'deki görevinin, milli mühendislik kabiliyetlerinin su altında ulaştığı seviyeyi ortaya koyduğunu söyleyen Güleryüz, insansız sistemlerin gelecekte deniz harekâtında çok daha önemli görevler üstleneceğini ifade etti. Güleryüz, şirketin insansız deniz sistemleri ailesinin TENGİZ insansız denizaltı ve STM YAKTU kamikaze insansız deniz aracıyla genişlediğini de hatırlattı.

TURNAs-2026 tatbikatında mayın aradı

NETA 300, Kaş'taki görevden önce ekim ayında Antalya'da düzenlenen TURNAs-2026 Tatbikatı'nda da yer aldı. Araç, ön kuvvet harekâtı kapsamında intikal rotası boyunca mayın ve mayın benzeri su altı tehditlerini sonar ve yüksek çözünürlüklü sensörleriyle otonom olarak tespit ve teşhis etti. Tatbikatta deniz tabanı harbi faaliyetlerinde de kullanılan NETA 300, kritik tesislerin ve boru hatlarının taranmasına yönelik çalışmalar yaptı.

Şirketin ürün bilgilerine göre aracın öncelikli görevi mayın tespiti ve imhası. İnsansız su altı araçları, mayın karşı tedbirlerinde dalgıçları ve gemileri doğrudan risk altına sokmadan geniş alanların taranmasına imkân tanıyor.

İki kişiyle taşınabiliyor, 300 metreye iniyor

Kompakt ve modüler bir yapıya sahip olan NETA 300, iki personel tarafından taşınıp suya indirilebiliyor. Araç 300 metre derinliğe inebiliyor, 24 saate kadar görev yapabiliyor ve 5 knot sürate ulaşabiliyor. Deniz tabanını yandan taramalı sonar ve boşluk doldurma (gap filler) sonarıyla inceleyen araca, daha geniş alanların yüksek yatay çözünürlükle taranması için isteğe bağlı olarak sentetik açıklıklı sonar (SAS) da entegre edilebiliyor.

Aracın askeri kullanım alanları arasında istihbarat, keşif, gözetleme, mayın karşı tedbirleri ve liman savunması bulunuyor. Sivil tarafta ise deniz tabanı araştırmaları, boru hattı incelemeleri, açık deniz yenilenebilir enerji tesislerinin denetimi ve deniz arkeolojisi gibi görevlerde kullanılabiliyor.

Seri üretimden Deniz Kuvvetleri'ne

STM NETA ailesi ilk kez 2024'te SAHA EXPO fuarında tanıtılmıştı. NETA 300'ün deniz testleri 2025'te Akdeniz'de başladı; aracın ağustos 2026'da seri üretime geçtiği duyuruldu. Şirketin açıklamasına göre araç için ilk yurt içi satış sözleşmesi imzalandı ve NETA 300'ün Türk Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapması planlanıyor.

Türkiye'nin uzun kıyı şeridi, yoğun deniz ticareti ve deniz tabanından geçen enerji boru hatları göz önüne alındığında, mayın tarama ve su altı altyapısının denetimi giderek daha fazla önem kazanıyor. Yerli olarak geliştirilen otonom su altı araçları, bu alanda dışa bağımlılığı azaltma hedefinin bir parçası olarak görülüyor.