İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Kütahya'daki Seyitömer Höyüğü'nde 5 bin yıllık 8 ekmek bulundu
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Kütahya'daki Seyitömer Höyüğü'nde süren kurtarma kazılarında yaklaşık 5 bin yıllık 8 ekmek kalıntısı gün yüzüne çıkarıldı. Erken Tunç Çağı'nın ilk dönemlerine tarihlenen ekmekler, o dönemde yaşanan bir yangında kömürleşerek günümüze ulaştı. Kazı başkanı ve Kütahya Müze Müdürü Dr. Arkeolog Sevgi Gürdal'ın kasım başında paylaştığı bilgilere göre ekmeklerle birlikte aynı noktada buğday ve mercimek kalıntıları da bulundu. Buluntular, Kütahya Arkeoloji ve Maden Müzesi'nde ziyaretçilere sunuldu.
Ekmeklerin hikâyesi, bir önceki kazı sezonunda bir odada bulunan fırın ve duvar kenarındaki raf kalıntılarıyla başlıyor. Ekip, raf ayaklarının arasında yanmış hâlde 8 ekmek tespit etti. Gürdal, buluntuların yangın çıkmadan önce orada bir raf bulunduğunu gösterdiğini, rafın üzerinde çuvallarda ya da torbalarda tarım ürünleri ve ekmeklerin durduğunu anlattı. Yangın sırasında rafın çökmesiyle ekmekler, buğday ve mercimekle karışık hâlde toprağın altında kaldı.
Arkeologlara göre bu tablo, odanın hem yemek hazırlamak hem de erzak saklamak için kullanıldığına işaret ediyor. Yani 5 bin yıl önce burada yaşayanların mutfağı, bir felaket anında donup kalmış gibi korunmuş durumda.
Normal koşullarda ekmek gibi organik maddeler toprakta kısa sürede çürür. Ancak yangın sırasında yeterli oksijen bulamadan yanan bu tür maddeler tamamen kül olmak yerine kömürleşir. Kömürleşmiş madde, bakteri ve mantarların besin olarak kullanamayacağı bir yapıya dönüştüğü için binlerce yıl boyunca biçimini koruyabilir. Arkeolojide bulunan tahıl taneleri ve ekmeklerin büyük bölümü bu şekilde, yani bir yangın ya da ocak kazası sayesinde günümüze ulaşıyor.
Buluntulara ilişkin ayrıntılı laboratuvar analizleri henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ekmeklerin hangi undan, hangi yöntemle yapıldığı ve şekilleri hakkında daha kesin bilgilerin bu incelemelerle ortaya çıkması bekleniyor.
Seyitömer Höyüğü, Kütahya kent merkezine yaklaşık 26 kilometre uzaklıkta, bir termik santral şirketinin çalışma sahası içinde yer alıyor. Höyükteki yerleşimin geçmişi MÖ 3000'li yıllara uzanıyor. Alandaki kazılar, höyüğün altındaki linyit rezervinin ekonomiye kazandırılması amacıyla 1989'da kurtarma kazısı olarak başladı.
Çalışmalar ilk yıl Eskişehir Müzesi Müdürlüğü, 1990-1995 arasında Afyonkarahisar Müzesi Müdürlüğü tarafından yürütüldü. 2006'da imzalanan protokolle kazılar Dumlupınar Üniversitesi'ne devredildi; üniversite ekibi çalışmalarını 2014'te tamamladı. 2019'dan bu yana kazıları Kütahya Müzesi Müdürlüğü sürdürüyor. Höyükten bugüne kadar çıkarılan 17 binden fazla eser müze müdürlüğüne teslim edildi.
Höyük, yalnızca Tunç Çağı'yla sınırlı değil. Kazılarda Erken ve Orta Tunç Çağı tabakalarının yanı sıra Frig, Helenistik ve Roma dönemlerine ait izler de belgelendi. Bu katmanlı yapı, aynı noktada binlerce yıl boyunca kesintili de olsa yaşam sürdüğünü gösteriyor.
Seyitömer, besin kalıntıları açısından ilk kez dikkat çekmiyor. 2024 kazı sezonunda da yine bir yangın sayesinde kömürleşmiş buğday, mercimek, nohut ve haşhaş taneleri bulunmuştu. Haşhaş taneleri gagalı ağızlı testiler ve küçük kaplar içinde ele geçmişti. Gürdal o dönem, haşhaş ve nohudun Kütahya için 5 bin yıldır ekonomik değere sahip olduğunu somut olarak söyleyebildiklerini ifade etmişti. Bölgenin bugün de haşhaş üretimi ve leblebisiyle tanındığı düşünüldüğünde, bu buluntular günümüz tarımıyla dikkat çekici bir süreklilik kuruyor.
Tunç Çağı ekmekleri Anadolu'da son yıllarda art arda gün yüzüne çıkıyor. Eskişehir'in Seyitgazi ilçesindeki Küllüoba Höyüğü'nde bulunan ve yaklaşık 5 bin yıllık olduğu belirtilen ekmek, 2025'te kamuoyuna tanıtılmış; Eskişehir Büyükşehir Belediyesi buluntudan esinlenerek kavılca ve Horasan buğdayı gibi yerel unlarla “Küllüoba Ekmeği” üretimine başlamıştı. Küllüoba'daki ekmek bir evin eşiğinde, parçalanıp yakıldıktan sonra toprağa gömülmüş hâlde bulunmuştu.
Seyitömer'deki 8 ekmek ise farklı bir bağlamdan geliyor: bir ritüelin değil, gündelik bir mutfağın parçası olarak ve bir yangın anında korunmuş görünüyorlar. Bu durum, Erken Tunç Çağı'nda Batı Anadolu'da insanların neyi nasıl pişirdiğini ve sakladığını anlamak için arkeologlara ender bir fırsat sunuyor.
Ekmekler, buğday ve mercimek kalıntılarıyla birlikte Kütahya Arkeoloji ve Maden Müzesi'nde sergileniyor. Kazı ekibinin önümüzdeki dönemde laboratuvar sonuçlarını paylaşması ve höyükteki Erken Tunç Çağı yaşamına dair yeni bilgiler sunması bekleniyor.