İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Organları yaşlandıran bağışıklık proteini: Granzim K'sız fareler daha sağlıklı yaşlandı
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Avustralya'daki Monash Üniversitesi'nden bilim insanları, yaşla birlikte vücutta artan granzim K adlı bir bağışıklık proteininin kalp, karaciğer ve böbreklerdeki yaşlanma hasarında önemli rol oynadığını farelerde gösterdi. Immunity dergisinde 12 Kasım 2026'da yayımlanan çalışmada, bu proteini hiç üretmeyen yaşlı farelerin kalplerinin daha iyi çalıştığı ve organlarında daha az yara dokusu oluştuğu görüldü; üstelik bağışıklık sistemleri normal biçimde yaşlanmaya devam etti.
Granzimler, bağışıklık sistemindeki "öldürücü" hücrelerin, enfekte olmuş ya da kanserleşmiş hücreleri yok etmek için kullandığı enzimlerden oluşan bir aile. Ailenin üyelerinden granzim K, başta bazı T hücreleri olmak üzere bağışıklık hücreleri tarafından üretiliyor ve uzun süre bir tür yedek sistem olarak görüldü. Son yıllardaki çalışmalar ise proteinin iltihapla ilişkili olabileceğine işaret ediyordu. Granzim K düzeyinin hem farelerde hem insanlarda yaşla birlikte yükseldiği biliniyor.
Monash Biyotıp Keşif Enstitüsü'nde Prof. Nicole La Gruta'nın yürüttüğü ve ilk yazarlığını Dulakara Kannangara'nın yaptığı çalışma, makale başlığıyla granzim K'nın "yaşa bağlı doku yeniden şekillenmesinin ve işlev kaybının, bağışıklık sistemindeki yaşlanmadan bağımsız bir sürükleyicisi" olduğunu öne sürüyor.
Araştırmacılar yaklaşık dört yıl süren projede, granzim K genini taşımayan farelerle bu proteini üreten normal fareleri ileri yaşa kadar karşılaştırdı. Hayvanlar 18 ay ile 2 yaş arasına kadar büyütüldü; bu, kabaca 70 yaşındaki bir insana karşılık geliyor.
Sonuçlar birkaç organda aynı yönü gösterdi. Granzim K'sız yaşlı farelerde kalp işlevi belirgin biçimde daha iyiydi ve kalp dokusundaki fibrozis, yani yara dokusu birikimi daha azdı. Kan testleri karaciğerde çok daha az hasar olduğunu ortaya koydu. Böbreklerde de süzme işini yapan yumakçıkların yaşla genişlemesi ve iltihapla ilgili kompleman proteinlerinin birikimi belirgin ölçüde azalmıştı.
Bulgunun en dikkat çekici yanı, bu farelerin bağışıklık sistemlerinin olağan şekilde yaşlanmaya devam etmesi. La Gruta, "Bu proteini taşımayan fareler organ yaşlanmasının daha az belirtisini gösterdi" diyor ve bunun, organ yaşlanması ile bağışıklık yaşlanmasının sıkı sıkıya bağlı olduğu yönündeki yaygın görüşü sorguladığını belirtiyor. Araştırmacıya göre "granzim K bu hasarın bir kısmını sürüklemede önemli bir rol oynuyor."
Ekip, proteinin yokluğunun bağışıklık savunmasını zayıflatıp zayıflatmadığını da test etti: Granzim K'sız fareler grip virüsü ya da tümörle karşılaştığında normal farelerden daha kötü durumda değildi. La Gruta, proteinin koruyucu bir işlevi olduğuna dair "çok az" kanıt bulunduğunu söylüyor.
Araştırmacılar mevcut insan doku biyopsisi veri tabanlarını da taradı. Granzim K, ağır kalp yetmezliği, karaciğer sirozu ve lupus nefriti gibi otoimmün böbrek hastalıkları olan hastalarda belirgin biçimde yüksek bulundu. Ancak bu veriler geriye dönük ve yalnızca bir ilişkiyi gösteriyor; proteinin insanlarda bu hastalıklara yol açtığını kanıtlamıyor.
Çalışmanın en önemli sınırı, deneylerin farelerde yapılmış olması ve hayvanların bu proteinden ömür boyu yoksun bırakılması. Yaşamın ileri döneminde granzim K'yı engellemenin aynı faydayı sağlayıp sağlamayacağı henüz bilinmiyor; ekip, proteini seçici olarak baskılamanın yollarını araştırmayı planlıyor. Aynı faydanın insanlarda görülüp görülmeyeceği de belirsiz. Bu nedenle araştırmacılar, bulgunun onaylı bir ilaca dönüşmesinin yıllar alacağını ve klinik çalışmalar gerektiğini vurguluyor. Bağışıklık sisteminin yararlı işlevlerini zayıflatmadan proteini hedeflemek de ayrıca çözülmesi gereken bir sorun.
Yaşlanma bilimi uzun süredir "iltihaplı yaşlanma" olarak adlandırılan, yaşla artan düşük düzeyli kronik iltihabın organ hasarındaki rolünü tartışıyor. Monash ekibinin bulgusu, bu tabloda tek bir moleküle odaklanan ve bağışıklık savunmasını feda etmeden organları koruma olasılığını gündeme getiren yeni bir hedef sunuyor. Nüfusu hızla yaşlanan Türkiye ve Avrupa için kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı gibi yaşa bağlı sorunlar büyük yük oluşturuyor; ancak çalışma şimdilik temel bilim düzeyinde ve kimse için bir tedavi önerisi içermiyor.