İstanbul 19.2°C
Antalya 20.1°C
Van 10.2°C
Berlin 29°C
COP31'de nihai karar için ilk liste: Elektrifikasyon, metan ve uyum finansmanı masada
Çevre
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul19°
Antalya'da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenen BM İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), Türkiye ve Avustralya'nın birlikte yürüttüğü dönem başkanlığı, zirvenin ana siyasi metni olması beklenen “kapsayıcı karar” (cover decision) için ülkelerden gelen görüşleri derleyen özeti 13 Kasım Cuma günü yayımladı. Belge, 1,5 derece sınırının aşılmasına verilecek yanıttan elektrifikasyon hedefine, metan emisyonlarından iklim gerekçeli ticaret önlemlerine kadar geniş bir istek listesi içeriyor.
Başkanlık, “görüşlerin yansımaları” olarak adlandırılan özetin uzlaşıyı ya da dile getirilen görüşlerin gücünü ve yaygınlığını yansıtma amacı taşımadığını özellikle vurguladı. COP31'deki görev paylaşımına göre eylem gündemi ve kararların kabulü Türkiye'de, müzakereler ve taslak metinlerin hazırlanması ise Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen'da bulunuyor. Ülkeler yazılı görüşlerini cumartesi gününe kadar iletebilecek. Ardından başkanlığın metnin ilk taslağını hazırlaması bekleniyor.
Süreç baştan beri tartışmalı. Rusya, Suudi Arabistan ve aralarında Hindistan ile Çin'in de bulunduğu Benzer Düşünen Gelişmekte Olan Ülkeler grubu, başkanlığın erken aşamada başlattığı süreci ve böyle bir karara ihtiyaç olup olmadığını sorguladı. Rusya, kapsayıcı kararın hukuki dayanağına da itiraz etti.
Listenin ilk başlığı, BM'nin şimdilik kaçınılmaz gördüğü 1,5 derece sınırının aşılmasına verilecek yanıt. Öneriler arasında aşımın büyüklüğünü ve süresini sınırlamak, sıcaklık zirvesini düşük tutmak ve 1,5 dereceye hızla geri dönmek bulunuyor. Avrupa Birliği aşımın kabul edilip ele alınmasını desteklerken Suudi Arabistan'ın, hakem denetiminden geçmediği gerekçesiyle BM Çevre Programı'nın (UNEP) aşım raporunun bilimsel dayanağını sorguladığı bildirildi. Özette, “gri literatürün” karar metninin dışında tutulması talebi de yer alıyor.
Ev sahibi başkanlığın öne çıkardığı “35'e 35” elektrifikasyon taahhüdü, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyor. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol bugünkü payı yüzde 23 olarak veriyor ve hedefin piyasalara şaşmaz bir sinyal göndereceğini söylüyor. Almanya, İngiltere, Pakistan ve Güney Kore'nin de aralarında bulunduğu en az 15 ülke taahhüde açıkça destek verdi. AB'nin de üye ülkelerin onayının ardından katılması bekleniyor. Ancak Rusya ve Körfez ülkelerinin karşı çıkması nedeniyle taahhüdün nihai metne girmesi kolay görünmüyor.
Özette metan emisyonlarının, özellikle gaz tahliyesi ve meşale yakma uygulamalarının azaltılması da yer alıyor. Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut kararın metana “güçlü ve somut” bir atıf içermesi gerektiğini söylerken, Barbados Başbakanı Mia Mottley hukuken bağlayıcı küresel bir metan anlaşması çağrısı yaptı. Listede ayrıca COP30 dönem başkanlığının, ülkelerden 2028'e kadar ulusal planlar isteyen fosil yakıtlardan geçiş yol haritasının “memnuniyetle karşılanması” önerisi bulunuyor. Arap Grubu ise herhangi bir karar metninde COP30 yol haritalarına atıf yapılmasına karşı çıktı. Fosil yakıt üreticisi ülkelerin desteklediği karbon yakalama ve karbon giderme teknolojilerinin “hızlandırılması” önerisi de bazı ülkelerce asıl hedeften uzaklaştırıcı bulunuyor.
Özetin Türkiye açısından dikkat çeken maddelerinden biri, “tek taraflı iklim ticaret önlemlerinin” belirli bir takvimle kaldırılması önerisi. Bu ifade, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na (SKDM) gönderme olarak okunuyor. AB'ye demir-çelik, çimento ve alüminyum gibi ürünler ihraç eden Türk şirketleri de bu mekanizmanın kapsamında yer alıyor. Zirvenin başında gündemden çıkarılan ticaret maddesini savunan ülkeler, konuyu kapsayıcı karara taşımak istiyor. Konferansın Ticaret Günü'nde konuşan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, ticaretin iklim eylemine ek bir engel değil, kolaylaştırıcı olması gerektiğini söyledi.
Listede, geçen yıl Belém'deki COP30'da kararlaştırılan uyum finansmanını üç katına çıkarma hedefinin bir başlangıç değeri ve ara hedeflerle izlenmesi de bulunuyor. Ayrı bir müzakere hattında yürütülen yeni İklim Finansmanı Çalışma Programı için de ilk taslak karar metninin cumartesiye kadar çıkması bekleniyor. Gelişmekte olan ülkeler programın kapsamının, gelişmiş ülkelerin kamu finansmanı sağlama sorumluluğunu düzenleyen Paris Anlaşması'nın 9.1 maddesine bağlanmasını isterken AB, Kanada, İngiltere, Japonya ve Güney Kore tüm finansman kaynaklarının dahil edilmesini savunuyor. COP30 dönem başkanlığının değerlendirmesine göre mevcut gidişatta 2035 için belirlenen yıllık 300 milyar dolarlık hedefe yönelik kamu finansmanı yaklaşık 220 milyar dolarda kalabilir.
BM Genel Sekreteri António Guterres ise görev süresinin son iklim konferansındaki konuşmasında, küresel finans sisteminde iklim açısından “yapısal bir adaletsizlik” bulunduğunu söyleyerek kaynakların çok taraflı kalkınma bankaları aracılığıyla katlanmasını istedi. Konferans 20 Kasım'da sona erecek.