İstanbul 20.6°C
Antalya 19.8°C
Manisa 23.2°C
Berlin 29°C
Aile hekimleri bu yıl 9,6 milyon diyabet taraması yaptı, 376 bin kişiye tanı kondu
Hastalıklar
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Sağlık Bakanlığı verilerine göre aile hekimleri 2026'da bugüne kadar 9,6 milyon diyabet taraması yaptı ve bu taramalarda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli takip başlatıldı. Rakamlar, her yıl 14 Kasım'da kutlanan Dünya Diyabet Günü nedeniyle il sağlık müdürlüklerinin yaptığı açıklamalarla duyuruldu. Bakanlığın bu yılki teması “Diyabeti Erken Fark Et, Hemen Harekete Geç!” olarak belirlendi.
Açıklamalara göre taramalar, Sağlık Bakanlığı'nın geliştirdiği Hastalık Yönetim Platformu aracılığıyla yürütülüyor. Aile hekimleri bu sistem üzerinden tanısı olmayan kişilerde tarama yapıyor, tanı alan hastaların tedavisini düzenliyor, randevularını planlıyor ve gerekli durumlarda hastaneye sevk ediyor. Aynı dönemde daha önce diyabet tanısı almış hastalar için 8,2 milyon izlem işlemi gerçekleştirildi.
Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlüklerinin açıklamalarında Türkiye'de yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığı, tanı almış çocuk sayısının ise 30 bin civarında olduğu belirtiliyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF), Dünya Diyabet Günü için 10 Kasım'da Brüksel'de yaptığı açıklamada, IDF Diyabet Atlası'nın 11. baskısına dayanarak dünyada 589 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını, bunlardan 252 milyonunun ise tanı almadığını hatırlattı. Tanısı olmayanların yaklaşık onda dokuzu düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor. Diyabetli kişilerin yalnızca yüzde 57'si hastalığından haberdar.
Dünya Sağlık Örgütü, 2030'a kadar diyabetli kişilerin yüzde 80'inin tanı almasını hedefliyor. IDF'nin ön analizine göre bu hedefe ulaşmak için yaklaşık 134 milyon ek tanı gerekiyor; bu da 2026 Dünya Diyabet Günü'nden 2030 sonuna kadar her gün yaklaşık 89 bin yeni tanı demek. Federasyon, diyabetin her yıl yaklaşık 3,4 milyon ölüme yol açtığını, diyabetle ilişkili sağlık harcamalarının da 2024'te 1 trilyon doları aşarak toplam sağlık harcamalarının yaklaşık yüzde 12'sine ulaştığını belirtiyor.
IDF açıklamasının merkezinde, Global Health Strategies şirketine yaptırılan bir anket yer alıyor. Haziran sonu ile temmuz sonu arasında Brezilya, Hindistan, Kenya, Suudi Arabistan, İspanya ve ABD'de, tip 2 diyabet için bilinen risk faktörleri bulunan ama tanısı olmayan 25-64 yaş arası 2 bin 411 yetişkinle çevrim içi anket yapıldı. Katılımcıların yalnızca yüzde 15'i tip 2 diyabete yakalanma olasılığının yüksek olduğunu düşünürken, yüzde 67'si prediyabet evresindeki kişilerde genellikle belirgin belirtiler olduğunu sanıyordu. Yüzde 43'ü risk kontrolü için nasıl başvuracağı konusunda kendine güvenmediğini söyledi; buna karşın yüzde 84'ü böyle bir kontrolün yapılmaya değer olduğunu kabul etti.
Test yaptırmanın önündeki engeller arasında sonuçtan korkmak (yüzde 28), maliyet (yüzde 26), randevu bulmakta zorluk (yüzde 20) ve zaman yetersizliği (yüzde 17) öne çıktı. Katılımcılar en çok eczane veya marketlerde randevusuz kontrol imkânı (yüzde 46) ve toplum içinde farkındalık etkinlikleri (yüzde 45) istedi. IDF, örneklemin seçilmiş ve ağırlıklandırılmamış olması nedeniyle sonuçların ülkelerin genel nüfusunu temsil etmediğini belirtiyor. Türkiye ankete dahil değil.
IDF Başkanı Profesör Schwarz, çeyrek milyar insanın diyabetle yaşadığından habersiz olduğunu belirterek, diyabet hakkında bilgi sahibi olmanın kişinin kendi riskinin farkında olmasıyla aynı şey olmadığını söyledi. Schwarz'ın hükümetlere mesajı ise açıktı: “İnsanların kendiliğinden başvurmasını beklemeyi bırakın.”
Tip 2 diyabet, tüm vakaların yüzde 90'ından fazlasını oluşturuyor ve uzun süre belirti vermeden ilerleyebiliyor. Kontrolsüz diyabet kalp krizi ve inme riskini artırabiliyor; böbrek yetmezliği, görme kaybı, sinir hasarı ve diyabetik ayak gibi komplikasyonlara yol açabiliyor. IDF'nin hatırlattığı İngiltere Prospektif Diyabet Çalışması'nda (UKPDS), tanıdan sonra kan şekerinin daha iyi kontrol edilmesi mikrovasküler komplikasyonları yaklaşık dörtte bir oranında azaltmış, sonraki on yılda kalp krizlerinde yüzde 15 düşüş görülmüştü.
Sağlık Bakanlığı açıklamalarında çocuklarda aşırı susama, sık idrara çıkma, açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk ve bulanık görme gibi belirtilere dikkat çekiliyor. Kusma, karın ağrısı, hızlı ve derin nefes alma ya da uyuklama hâlinin ise en yakın acil servise başvurmayı gerektirdiği vurgulanıyor. Bakanlık, kayıtlı olunan aile hekiminden diyabet taraması istenmesini, belirti varsa kan şekerinin vakit kaybetmeden ölçtürülmesini, sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktiviteyi öneriyor. Tanı alan kişilerin tedavilerini doktorlarına danışmadan bırakmaması ve rutin kontrollerini aksatmaması gerekiyor.