92 ülkede 50 bin kişilik araştırma: Ruh sağlığında en zayıf halka gençler
ABD'deki Columbia Üniversitesi Mailman Halk Sağlığı Okulu öncülüğünde yürütülen ve 92 ülkeden yaklaşık 50 bin kişinin katıldığı uluslararası bir araştırma, dünya genelinde ruh sağlığının zayıfladığına dair dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Social Indicators Research dergisinde yayımlanan çalışmaya göre en olumsuz tablo genç yetişkinlerde görülüyor; düşüş, yaşam memnuniyetinin genellikle yüksek olduğu varlıklı ülkelerde de kendini gösteriyor. Üniversite, bulguları 2 Kasım'da kamuoyuyla paylaştı.
Columbia Üniversitesi'nden sağlık politikası profesörü Kai Ruggeri'nin liderliğindeki çalışmaya 261 araştırmacı katkı verdi. Katılımcılara büyük ölçüde çevrim içi yürütülen bir anket uygulandı. Anketin merkezinde ruh sağlığının farklı boyutlarını ölçen 10 soru yer aldı; yetkinlik, iyimserlik, öz saygı, olumlu duygu, bağlılık ve canlılık bu boyutlardan bazıları. Ardından stres, depresyon ve kaygı gibi yaygın ruhsal sorunlara ilişkin ölçümler ile genel yaşam memnuniyeti soruldu. Yaş, cinsiyet, gelir ve çalışma durumu gibi demografik bilgiler de toplandı. Makale, çalışmayı 92 ülkede sosyal, finansal ve duygusal iyi oluşun çok boyutlu bir analizi olarak tanımlıyor.
Araştırmanın en çarpıcı sonucu yaş grupları arasındaki fark oldu. Genç katılımcılar özellikle canlılık, duygusal denge ve dayanıklılık, yani zorluklar karşısında toparlanabilme boyutlarında daha düşük puan aldı ve bu durum küresel ortalamayı aşağı çekti. Araştırmacılar, önceki kuşaklarda gençlik dönemindeki düzeylerin daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Yaşlı katılımcılarda ise tablo daha olumlu çıktı.
Ruggeri, bulguları “tüm toplulukların şu anda zorlandığını ve dayanıklılıklarının azaldığını hissettiğini gösteren yanıp sönen bir kırmızı ışık” olarak nitelendirdi. Ruggeri'ye göre sonuçlar, sorunun yalnızca geleceğe dair bir risk değil, bugünün meselesi olduğunu gösteriyor.
Bütün yaş gruplarında en yüksek puan alan boyutlar ilişkiler, hayatta anlam, yetkinlik, bağlılık ve öz saygı oldu. Araştırmacılar bu tabloyu bir “iyimserlik açığı” ile açıklıyor: İnsanlar kendi özel hayatları konusunda görece olumlu düşünürken siyasi ve ekonomik istikrarsızlık gibi dış etkenler karşısında karamsar bir tutum sergiliyor. Yazarlara göre bu dış baskılar, kişinin kendi hayatına dair olumlu değerlendirmesine rağmen ruh sağlığını yıpratabiliyor.
Çalışmaya göre işi olanlar ve geliri yüksek olanlar daha iyi ruh sağlığı bildirdi. Araştırmacılar belirli bir gelir eşiği saptamadıklarını, kaynaklar arttıkça sonuçların da tutarlı biçimde iyileştiğini aktarıyor. Eğitim de benzer bir rol oynuyor: Pek çok ülkede ortaöğretim ya da daha düşük eğitim düzeyi daha düşük iyi oluşla ilişkili çıkarken her ek eğitim basamağı daha yüksek puanlarla birlikte görüldü.
Yaşam düzeni de fark yaratıyor. Yalnız yaşamayanlar ve kalabalık hanelerde yaşayanlar daha yüksek puan aldı. Çalışma biçimi açısından ise hem ofiste hem evden çalışan hibrit çalışanlar, tamamen uzaktan çalışanlara göre daha iyi sonuçlar bildirdi.
Ruggeri, liderlerin belirsiz ruh sağlığı girişimlerine yatırım yapmak gibi genel söylemlerle yetinmemesi gerektiğini vurguladı. Araştırmacıların öncelik olarak sıraladığı başlıklar arasında yapay zekâ kaynaklı iş kayıplarına karşı geçim kaynaklarının güvenceye alınması, gençler ile çalışma çağındaki nüfusta tükenmişliğe yol açan etkenlerin ele alınması ve geleceğe dair fırsatlara güvenin yeniden kazandırılması yer alıyor. Ruhsal hastalıklar için tedaviye erişimin iyileştirilmesi de bu adımların yanında gerekli görülüyor.
Yazarlar, ülkeler arasında doğrudan puan karşılaştırması yapılmaması konusunda uyarıyor. Kültürel bağlam, katılımcıların küresel bir çalışmada yer aldığını bilmesi ya da kendini olumlu gösterme isteği yanıtları etkileyebilir. Ruh sağlığı sorunlarının görmezden gelindiğini düşünen gençlerin ankete katılmaya daha istekli olmuş olabileceği, en yaşlı katılımcıların ise daha sosyal ve enerjik kişilerden oluşabileceği de belirtiliyor. Araştırmacılar yine de örneklemin büyüklüğü nedeniyle bu etkenlerin sonuçları tek başına açıklayamayacağı görüşünde.
Kamuoyuyla paylaşılan özetlerde ülke bazında sonuçlara ya da Türkiye'ye özel bir değerlendirmeye yer verilmiyor. Bulgular, gençlerin ruh sağlığını yalnızca bireysel bir sorun olarak değil; iş, gelir ve eğitim olanaklarıyla bağlantılı bir toplum sağlığı meselesi olarak ele alma çağrısını güçlendiriyor. Uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk ya da kaygı yaşayanların bir hekime veya ruh sağlığı uzmanına başvurması öneriliyor.