Kıbrıs'ın son Osmanlı kadısının arşivinden 92 fotoğraf AKM'de sergilenecek

VGN

"Kıbrıs'ta Osmanlı İzleri" sergisi 15-24 Kasım'da İstanbul AKM Galeri'de. Hacı Ali Rıfat Efendi ve oğlunun cam negatif arşivinden seçilen yaklaşık 92 fotoğraf, Osmanlı dönemi Kıbrıs'ının sokaklarını ve gündelik yaşamını gösteriyor.

Kıbrıs'ın Osmanlı dönemine ait yaklaşık 92 tarihi fotoğraf, 15-24 Kasım 2026 tarihleri arasında İstanbul'da Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Galeri'de sergilenecek. "Kıbrıs'ta Osmanlı İzleri" adlı sergi, adanın son Osmanlı kadısı olarak anılan Hacı Ali Rıfat Efendi ile oğlu Ahmet Burhaneddin Kadızâde'nin cam negatif arşivinden derlendi. Taksim Meydanı'ndaki AKM'nin galerisinde açılacak sergi, 24 Kasım'a kadar on gün boyunca her gün 10.00-19.00 saatleri arasında gezilebilecek.

Cam negatiflerden dijital arşive

Arşivin sahiplerinden Ahmet Burhaneddin'in taşıdığı "Kadızâde" adı, Osmanlı Türkçesinde "kadının oğlu" anlamına geliyor ve ailenin adadaki görevine işaret ediyor. Sergideki fotoğraflar, yıllarca korunarak bugüne ulaşan cam negatiflerden seçildi. Negatifler, KKTC'deki Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi (BKÜ) tarafından dijital ortama aktarıldı. Bu sayede kırılgan bir malzeme üzerinde saklanan görüntüler hem kalıcı biçimde güvence altına alındı hem de geniş kitlelerle paylaşılabilir hale geldi. Dijital kopyalar, kırılgan özgün negatiflere zarar vermeden görüntülerin farklı kentlerde sergilenebilmesini de mümkün kıldı.

Cam negatif, ışığa duyarlı bir emülsiyonla kaplanmış cam levhalardan oluşan ve fotoğrafçılığın ilk dönemlerinde yaygın biçimde kullanılan bir tekniktir. Kırılmaya ve neme karşı hassas olan bu levhaların uzun yıllar sağlam kalabilmesi, arşivi ayrıca değerli kılıyor. Organizatörler, serginin amaçlarından birinin tarihi arşivlerin dijital olarak korunmasının önemine dikkat çekmek olduğunu vurguluyor. Fotoğrafların hangi yıllarda çekildiği ve arşivde toplam kaç negatif bulunduğu ise açıklanmadı.

Sokaklar, yapılar ve gündelik hayat

Seçilen kareler, Osmanlı dönemi Kıbrıs'ının insanlarını, sokaklarını, mimarisini ve gündelik yaşamını belgeliyor. Fotoğraflar, adanın sosyal ve kültürel tarihine ilişkin görsel bir kaynak olarak sunuluyor. Sergi, Kıbrıs'ın tarihi kimliğini ve kültürel mirasını daha geniş kitlelere tanıtmayı hedefliyor.

Serginin ev sahipliğini Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi üstleniyor. Proje, Osmanlar Vakfı, Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Araştırmaları Vakfı (İBTAV) ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın paydaşlığıyla hazırlandı. İBTAV, adını İslam bilim tarihi alanındaki çalışmalarıyla tanınan Türk bilim tarihçisi Prof. Dr. Fuat Sezgin'den (1924-2018) alıyor.

İlk durak Alayköy oldu

"Kıbrıs'ta Osmanlı İzleri", ilk olarak 15 Ekim 2026'da Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi'nin Alayköy Yerleşkesi'nde düzenlenen törenle tanıtıldı ve bir hafta boyunca yerleşkede ziyaretçilere açık kaldı. Böylece kareler, İstanbul'dan önce çekildikleri topraklarda, Kıbrıs'ta izleyiciyle buluşmuş oldu. Alayköy'deki gösterimin üzerinden tam bir ay geçtikten sonra sergi, 15 Kasım'da İstanbul'daki ikinci durağında kapılarını açacak. Açılışta konuşan BKÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Toycan, bu tür çalışmaların toplumsal hafızanın korunmasında önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.

Osmanlar Vakfı Başkan Vekili Mert Osmanlar da arşivin yalnızca tarihi bir belge niteliği taşımadığını, kuşaklar arasında güçlü bir bağ kurduğunu ve gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini belirtti.

Hedef dünyadaki Yunus Emre Enstitüleri

Serginin yolculuğu İstanbul'la sınırlı kalmayacak. Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Selim Argun, koleksiyonun İstanbul'dan sonra dünya genelindeki Yunus Emre Enstitüsü merkezlerinde sergilenmesinin hedeflendiğini açıkladı. Böylece Kıbrıs'ın Osmanlı dönemine ait görsel mirasının farklı ülkelerdeki izleyicilere de ulaştırılması planlanıyor.

Üç asırlık Osmanlı dönemine bakış

Kıbrıs 1571'de Osmanlı yönetimine girdi. Adanın yönetimi 1878'de İngiltere'ye bırakıldı, İngiltere 1914'te adayı ilhak etti. Osmanlı düzeninde kadı, yargı işlerinin yanı sıra kentin yönetimine ilişkin pek çok konuda da yetkili olan şer'i hâkimdi. Sergi, adanın bu döneminin gündelik hayatını bir kadı ailesinin objektifinden izleme olanağı sunuyor.

Açılış gününde AKM'de yoğun program

Sergi, AKM'nin yoğun bir programa ev sahipliği yaptığı günlere denk geliyor. Kasım ayının ilk yarısında merkezde Atatürk'ü anma konserleri ve "Romeo ve Juliet" balesi sahnelendi; İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası da 13 Kasım akşamı "Atatürk'ü Anma Konseri" veriyor.

Serginin açılacağı 15 Kasım'da AKM'de Cumhurbaşkanlığı Klasik Türk Müziği Korosu "Atatürk'ün Klasikleri" konserini verecek, 7. İstanbul Orchestra'Sion Uluslararası Piyano Yarışması'nın final gecesi düzenlenecek ve Lübnanlı şarkıcı Ragheb Alama Türkiye'deki ilk konserini verecek. Galerideki serginin giriş ücretine ilişkin ise bir açıklama yapılmadı.