İstanbul 20.6°C
Antalya 19.8°C
Manisa 23.2°C
Berlin 29°C
Besin etiketini okuyan yetişkinler günde 43 gram daha az ilave şeker tüketiyor
Beslenme
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Paketli gıdaların besin değeri etiketini düzenli olarak okuyan yetişkinler, etikete nadiren bakanlara göre günde ortalama yaklaşık 43 gram daha az ilave şeker tüketiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) Beslenme, Fiziksel Aktivite ve Obezite Bölümü'nden Koyama, Pejavara ve Self'in imzasını taşıyan çalışma, 11 Kasım 2026'da Nutrients dergisinde yayımlandı. Çocuklarda da benzer ama daha küçük bir fark görüldü.
Araştırmacılar, ABD'nin ulusal temsil gücüne sahip sağlık ve beslenme taraması NHANES'in 2017-Mart 2020 dönemine ait verilerini kullandı. Analize 6.457 yetişkin ve 2.959 çocuk olmak üzere 9.416 kişi dahil edildi. 16 yaş ve üzerindekiler etiket okuma alışkanlıklarını kendileri bildirdi, daha küçük çocuklar için soruları ebeveynleri ya da bakımlarını üstlenen yetişkinler yanıtladı. Etiketi “her zaman”, “çoğu zaman” ya da “bazen” okuyanlar sık kullanıcı, “nadiren” ya da “hiç” okumayanlar seyrek kullanıcı olarak sınıflandırıldı. İlave şeker alımı, iki ayrı 24 saatlik besin tüketimi görüşmesiyle ölçüldü ve kişilerin olağan tüketimi, ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'nün geliştirdiği istatistiksel yöntemle tahmin edildi.
Katılımcıların günlük ilave şeker alımı ortalama 70,3 gram, yani toplam enerjinin yüzde 13,2'si düzeyindeydi. Etiketi sık okuyan yetişkinler günde 61,7 gram ilave şeker tüketirken, bu oran seyrek okuyanlarda 104,4 grama çıktı. İlave şekerin günlük enerjideki payı ilk grupta yüzde 11,7, ikinci grupta yüzde 17,5 olarak hesaplandı. Aradaki 42,7 gramlık fark, kabaca 10 çay kaşığı şekere denk geliyor.
Yetişkinlerin yüzde 78,1'i etiketleri en azından bazen okuduğunu belirtti. Eğitim düzeyi belirleyici bir etken olarak öne çıktı: Üniversite mezunlarının yüzde 90,3'ü etiket okurken, lise diploması olmayan yetişkinlerde bu oran yüzde 62,6'da kaldı.
Çocuklarda etiketi sık okuyan ailelerden gelenler günde 64,5 gram, seyrek okuyanlar ise 79 gram ilave şeker tüketiyordu. İlave şekerin enerji içindeki payı sırasıyla yüzde 13,9 ve yüzde 16,1 oldu. Ancak çocuklardaki ilişki yaşa, cinsiyete, etnik kökene ve gelire göre değişti. En yüksek gelirli hanelerdeki çocuklarda fark 43,1 grama ulaşırken, en düşük gelirli hanelerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı.
Çalışma kesitsel olduğu için etiket okumanın şeker tüketimini azalttığını kanıtlamıyor. Sağlıklı beslenmeye zaten önem veren kişilerin etiketleri daha çok okuması, sonuçları açıklayan başlıca etken olabilir. Eğitim ve gelir gibi sosyoekonomik farklar da ilişkinin bir bölümünü açıklıyor olabilir. Bazı katılımcıların etiket sorusunu yanıtsız bırakması ve verilerin, ABD'de besin değeri etiketlerinin yenilendiği geçiş dönemine denk gelmesi de yorumları sınırlıyor. Yazarlar yine de bulguların, besin etiketlerinin ilave şeker alımını azaltmada rol oynayabileceğine işaret ettiğini belirtiyor.
Dünya Sağlık Örgütü, serbest şekerlerin günlük enerjinin yüzde 10'unun altında, mümkünse yüzde 5'in altında tutulmasını öneriyor. Günde 2.000 kalori alan bir yetişkin için yüzde 10, yaklaşık 50 gram şekere karşılık geliyor. Çalışmadaki her iki yetişkin grubu da bu sınırın üzerinde kaldı. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı da şeker tüketimine dikkat çeken açıklamalarında şekerli içecekler yerine su, meyve suyu yerine meyvenin kendisini tercih etmeyi ve etiket okumayı öneriyor.
ABD'deki etiketlerde ilave şeker ayrı bir satırda gösterilirken, Avrupa Birliği mevzuatıyla uyumlu olan Türkiye'deki besin değeri tablolarında toplam şeker miktarı yer alıyor. Bu nedenle tüketicinin, şekerin ne kadarının sonradan eklendiğini çoğu üründe içindekiler listesinden çıkarması gerekiyor. Yeni düzenlemelerde ilave şekere özel vurgu görülmeye başladı: 10 Kasım'da yürürlüğe giren Peynir Tebliği, şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerin ön yüzüne “yüzde ... ilave şeker içerir” ibaresinin yazılmasını zorunlu tuttu. Milli Eğitim Bakanlığı'nın okul kantinlerinde yalnızca “Okul Gıdası” logosu ya da Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği A, B, C beslenme skoruna sahip paketli ürünlerin satılmasını öngören uygulamasının başlangıcı ise 13 Eylül 2027'ye ertelendi.