Suriye: İsrail güçleri Kuneytra'da zeytin işçilerini tarlalardan çıkardı
Suriye devlet medyası, İsrail güçlerinin 11 Kasım Çarşamba günü ülkenin güneybatısındaki Kuneytra iline yeni girişler yaptığını bildirdi. Suriye devlet televizyonunun aktardığına göre bir İsrail devriyesi, Kuneytra'nın güneyindeki er-Rafid beldesinin batısında bulunan tarım arazilerine ilerleyerek zeytin toplayan işçileri aradı, ardından onları araziden çıkararak işlerine devam etmelerini engelledi. Kuneytra, Golan Tepeleri'nin Suriye kontrolündeki kesiminde, İsrail'in 1967'den bu yana kontrol ettiği bölgeye komşu bir il.
Aynı gün Kuneytra'nın kuzeyindeki Turunce köyü yakınlarında İsrail güçlerinin attığı sis bombalarının tarım arazisinde yangına yol açtığı bildirildi; zararın boyutuna ilişkin bilgi verilmedi. Bir gün önce, 10 Kasım'da ise İsrail güçlerinin kuzey Kuneytra'daki Cübbet el-Haşeb beldesinin girişinde kontrol noktası kurarak yoldan geçenleri aradığı aktarıldı.
Suriye devlet medyası daha önce de 4 Kasım'da bir İsrail konvoyunun Cübbet el-Haşeb'e girerek bazı evlerde arama yaptığını, 6 Kasım'da ise Kuneytra kırsalındaki Samdaniye eş-Şarkiye köyünün İsrail topçu ateşine hedef olduğunu bildirmişti.
Kuneytra Medya Müdürlüğü'nün kayıtlarına göre yalnızca Ekim ayında ilde 125 İsrail girişi ve 55 askeri kontrol noktası belgelendi. Müdürlük, aynı dönemde Sayda el-Havanit ile Havanit Çiftliği'nin batısında yaklaşık 300 zeytin ağacının söküldüğünü açıkladı. Bu rakamlar Suriye tarafına ait olup bağımsız olarak doğrulanamadı. 13 Kasım'da ise Kuneytra'da, İsrail'de tutulan Suriyelilerin aileleri yakınlarının serbest bırakılması talebiyle gösteri düzenledi.
Suriye hükümeti, Aralık 2024'ten bu yana güneyde artan İsrail askeri varlığını ülkenin egemenliğinin ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrılması Anlaşması'nın ihlali olarak nitelendiriyor ve İsrail güçlerinin çekilmesini talep ediyor. 1974'te imzalanan anlaşma, Golan'da iki ülkenin güçleri arasında BM barış gücünün (UNDOF) gözetiminde bir ayrılma bölgesi öngörüyor. Cumhurbaşkanı Ahmed Şara da ülkesinin İsrail ile çatışma arayışında olmadığını belirterek İsrail güçlerinin Suriye topraklarından çekilmesi çağrısını yineliyor.
İsrail ise Beşar Esad yönetiminin 8 Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Golan Tepeleri'ne komşu tampon bölgeye ve Hermon Dağı'nın Suriye tarafına konuşlanmış, bu adımı başlangıçta düşmanca güçlerin oluşan boşluktan yararlanmasını önlemeye yönelik geçici bir önlem olarak tanımlamıştı. İsrail Savunma Bakanı İsrail Katz, Ocak 2025'te Hermon'da yaptığı açıklamada ordunun “Hermon zirvesinde ve güvenlik bölgesinde süresiz olarak kalacağını” söylemiş, “Güney Suriye'deki güvenlik bölgesinde düşman güçlerin yerleşmesine izin vermeyeceğiz” demişti. Katz, amaçlarının Golan Tepeleri'ni ve İsrail'in kuzeyindeki yerleşim yerlerini korumak olduğunu ifade etmiş, güney Suriye'deki “dost topluluklarla”, özellikle Dürzi toplumuyla temas kurulacağını da söylemişti. Başbakan Binyamin Netanyahu da Şam'ın güneyinden Golan'a uzanan silahsızlandırılmış bir bölge oluşturulması çağrısında bulunmuştu.
İki ülke arasında ABD arabuluculuğunda temaslar da yaşandı. 6 Ocak 2026'da Paris'te yapılan görüşmelerin ardından ABD Dışişleri Bakanlığı, taraflar arasında istihbarat paylaşımı, sahada gerilimin azaltılması ve anlaşmazlıkların hızla ele alınması için ABD gözetiminde ortak bir iletişim mekanizması kurulduğunu duyurmuştu. Açıklamada her iki tarafın da “iki ülke için kalıcı güvenlik ve istikrar düzenlemelerine ulaşmaya” bağlı olduğu belirtilmişti. Netanyahu'nun ofisi de ekonomik işbirliği ve bölgesel istikrar çağrısında bulunulduğunu, Suriye'deki Dürzi azınlığın korunması da dahil olmak üzere diyaloğun sürdürülmesinin kararlaştırıldığını açıklamıştı. Ancak mekanizma, İsrail'in güney Suriye'deki operasyonlarına ya da 1974 anlaşmasının durumuna ilişkin bir taahhüt içermiyordu.
BM Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, Ekim başında yaptığı değerlendirmede İsrail'in bölgedeki askeri faaliyetlerinin istikrarı tehdit ettiğini ve yerel halkı derinden etkilediğini söylemiş, Suriye'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösteren diplomatik bir çözüm çağrısında bulunmuştu.
Güney Suriye'deki gelişmeler Şam'ın bölgesel güvenlik arayışlarının da arka planını oluşturuyor. Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, 31 Ekim'de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın taraf olduğu Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılımın değerlendirildiğini açıklamıştı. Ankara'nın da taraf olduğu bu anlaşmaya Suriye'nin olası katılımı, Türkiye'nin güney sınırındaki güvenlik denklemini yakından ilgilendiren bir başlık olarak öne çıkıyor.