Suriye'de çocuk felci alarmı: Deyrizor'da üçüncü vaka doğrulandı
Suriye Sağlık Bakanlığı, ülkenin doğusundaki Deyrizor iline bağlı Meyadin bölgesinde üçüncü çocuk felci (poliomiyelit) vakasının doğrulandığını açıkladı. Bakanlık 8 Kasım'da aynı bölgede iki vaka tespit edildiğini duyurmuş, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF ile birlikte acil aşılama ve sürveyans çalışması başlatmıştı. Yeni aşılama turu 15 Kasım Pazar günü vakaların görüldüğü bölgeyi çevreleyen beş kasabada başlıyor.
Sağlık Bakanlığı, DSÖ ve UNICEF'in 9 Kasım'da yayımladığı ortak açıklamaya göre ilk iki vakada etken, tip 1 aşı kaynaklı poliovirüs (VDPV1) olarak belirlendi. Virüs, Deyrizor'da yaşları 6 ile 13 ay arasında olan ve felç gelişen iki çocukta saptandı. Açıklamada şüpheli vakalara ilişkin ilk bildirimlerin 11 Ekim'de geldiği, sağlık ekiplerinin 18 Ekim'de düzenlediği kampanyada etkilenen bölgelerde beş yaş altındaki 34 binden fazla çocuğun aşılandığı belirtildi.
Bakanlığın Ulusal Bağışıklama Programı Direktörü Türki ed-Dahir, üçüncü vakanın ardından rutin aşılamanın, hastalık sürveyansının ve farkındalık kampanyalarının güçlendirildiğini söyledi. Bakanlık ayrıca şüpheli enfeksiyonların araştırıldığını ve virüsle temas etmiş olabilecek kişilerin izlendiğini bildirdi. Üçüncü vakadaki virüs tipine ve hastanın yaşına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Aşı kaynaklı poliovirüsler, ağızdan verilen damla aşıdaki zayıflatılmış virüsün, aşılama oranının düşük olduğu topluluklarda uzun süre dolaşarak değişime uğraması sonucu ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle bu tür vakalar toplumdaki bağışıklık açığının işareti olarak değerlendiriliyor. DSÖ ve UNICEF ile yapılan ortak açıklamada da sağlık hizmetlerindeki aksaklıkların ve rutin aşılamaya erişimdeki güçlüklerin bazı topluluklarda koruma açıkları bıraktığı vurgulandı. Bakanlığın merkezi epidemiyolojik sürveyans ekibinden Muhammed el-Hüseyin de vakaların rutin sürveyans sırasında tespit edildiğini ve yetersiz bağışıklıkla ilişkili olduğunu söyledi.
Sağlık Bakanı Musab el-Ali ortak açıklamada “Aşılama, ailelerin çocuklarını çocuk felcinden korumak için atabileceği en önemli adımlardan biridir” dedi ve ebeveynleri sağlık ekipleriyle işbirliği yapmaya çağırdı. DSÖ'nün Suriye Temsilcisi Dr. Caroline Clarinval, “Çocuk felci durdurulabilir, ancak bağışıklık açıklarını kapatmalı ve her çocuğa ulaşmalıyız” ifadesini kullandı. UNICEF Suriye Temsilcisi Meritxell Relaño Arana da her çocuğun önlenebilir hastalıklardan korunmayı hak ettiğini belirtti.
Deyrizor Sağlık Müdürü Nasr el-Halef'in açıklamasına göre 15 Kasım'daki hedefli kampanyayı, Aralık başında il genelinde sabit merkezler ve gezici ekiplerle yürütülecek daha kapsamlı bir kampanya izleyecek. Bakanlıktan bir heyet 11 Kasım'da ilde sağlık personeline sürveyans ve vaka tespiti eğitimi verdi. İle rutin aşılar için 26 buzdolabı, kuduz aşıları için 3 buzdolabı, 2 merkezi ve 5 ilçe tipi dondurucu gönderildi; ekipman Hüseyniye, Suvar, Ebu Kemal, Meyadin ve Hacin'e dağıtıldı.
Ortak açıklamaya göre Deyrizor'da faaliyetteki birinci basamak sağlık merkezi sayısı 40'tan 87'ye çıkarıldı. Hedef, bu sayıyı 124'e yükselterek daha fazla ailenin rutin aşılama ve temel sağlık hizmetine erişmesini sağlamak.
Meyadin, Suriye'de görülen son büyük çocuk felci salgınının da merkezindeydi. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) verilerine göre 2017'de ülkede tip 2 aşı kaynaklı poliovirüsün yol açtığı 74 vaka kaydedilmiş, bunların 71'i Deyrizor'da, 58'i Meyadin ilçesinde görülmüştü. Suriye, iç savaşın ilk yıllarında, 2013'te de bir çocuk felci salgını yaşamıştı.
Vakalar, Suriye'ye geri dönüşlerin sürdüğü bir döneme denk geliyor. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (UNHCR) verilerine göre 8 Aralık 2024 ile 31 Ağustos 2026 arasında komşu ülkelerden yaklaşık 1,8 milyon Suriyeli ülkesine döndü; bunların yaklaşık 723 bini Türkiye'den gitti. Ayrıca 2 milyonu aşkın ülke içinde yerinden edilmiş kişi kendi bölgelerine geri döndü. Bu tablo, harap olmuş bölgelerde sağlık hizmetlerinin ve rutin aşılamanın yeniden kurulmasını daha da önemli hale getiriyor.
Bakanlık, ailelerden çocuklarının aşı kayıtlarını en yakın sağlık merkezinde kontrol ettirmelerini, eksik dozları tamamlatmalarını ve daha önce aşı olmuş olsalar bile ilan edilen kampanyalara katılmalarını istiyor. Çocukta kol ya da bacakta aniden güçsüzlük veya felç görülmesi halinde vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması öneriliyor. Bakanlık, kampanyaların kapsadığı bölgeleri ve yaş gruplarını ayrıca duyuracağını, salgına ilişkin düzenli bilgilendirme yapacağını açıkladı. Aşı takvimiyle ilgili sorular için hekime danışılması tavsiye ediliyor.