AB'de 2027 bütçesinde uzlaşı: Taahhütler 199,7 milyar avro
Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi, Avrupa Birliği'nin 2027 yılı bütçesinde geçici uzlaşıya vardı. 24 saati aşan uzlaştırma müzakerelerinin ardından 11 Kasım'da duyurulan anlaşmaya göre taahhüt ödenekleri 199,7 milyar avro, ödeme ödenekleri ise 211,5 milyar avro olarak belirlendi. 2027 bütçesi, 2021-2027 dönemini kapsayan çok yıllı mali çerçevenin yedinci ve son yıllık bütçesi olacak. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Konsey ve Parlamento tarafından resmen onaylanması gerekiyor.
Uzlaşıyla birlikte Konsey'in taahhütlerde öngördüğü yaklaşık 1 milyar avroluk kesinti geri alındı ve ilgili kalemler Avrupa Komisyonu'nun ilk önerisindeki seviyeye döndürüldü. Parlamento ayrıca Komisyon önerisinin 300 milyon avro üzerinde ek kaynak elde etti. Çok yıllı mali çerçevenin harcama tavanlarının altında, öngörülemeyen ihtiyaçlar için yaklaşık 710,1 milyon avroluk bir pay boş bırakıldı. Taahhütler AB'nin gayrisafi milli gelirinin yüzde 0,99'una, ödemeler ise yüzde 1,05'ine karşılık geliyor.
Ek kaynaktan araştırma ve yenilik programı Ufuk Avrupa 21,5 milyon avro, ulaştırma ve enerji ağları 22,5 milyon avro, Erasmus+ 14 milyon avro pay aldı. Avrupa Tarımsal Garanti Fonu'na 7 milyon, çevre ve iklim programı LIFE'a 10 milyon, AB Sivil Koruma Mekanizması'na 13,5 milyon avro eklendi. Sığınma, Göç ve Entegrasyon Fonu ile Sınır Yönetimi ve Vize Aracı için toplam 30 milyon, askeri hareketlilik için 10 milyon, Güney ve Doğu Komşuluk politikaları için toplam 39 milyon, insani yardım için ise 30 milyon avro ek ödenek ayrıldı.
Başlıklar itibarıyla bakıldığında taahhütlerde en büyük pay 75,8 milyar avro ile Uyum, Dayanıklılık ve Değerler başlığına, 57,1 milyar avro ile Doğal Kaynaklar ve Çevre başlığına ayrıldı. Tek Pazar, Yenilik ve Dijital başlığı 22 milyar, Komşuluk ve Dünya başlığı 15,5 milyar, Göç ve Sınır Yönetimi 5,8 milyar, Güvenlik ve Savunma ise yaklaşık 3,1 milyar avro taahhüt aldı.
Parlamento ve Konsey, Ukrayna'ya destek amacıyla öngörülen özel borçlanma aracını 2027 için devreye almadı. Ancak iki kurum, öngörülemeyen ve olağanüstü koşulların ortaya çıkması halinde aracın 2027'de kullanılabilir tutulacağını ortak bir açıklamayla taahhüt etti. Bütçede Ukrayna'ya destek kredisi için 650 milyon avroluk bir kalem yer alıyor. Pandemi sonrası toparlanma programı NextGenerationEU'nun borçlanma maliyetlerindeki 4,9 milyar avroluk aşım ise daha önce kararlaştırılan kademeli finansman mekanizmasıyla karşılanacak.
Konsey adına müzakereleri yürüten, dönem başkanı İrlanda'nın Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Simon Harris, 2027 bütçesinin doğru dengeyi kurması gerektiğini ve ulusal bütçelerle vergi mükelleflerine ek yük getirilmemesinin önemli olduğunu vurguladı.
Parlamentonun 2027 bütçesi genel raportörü Nils Ušakovs, mevcut çok yıllı bütçenin kabulünden bu yana enflasyon nedeniyle satın alma gücünün yaklaşık yüzde 10'unu kaybettiğini belirterek, artan AB borç geri ödeme yükümlülüklerinin öncelikli programları zayıflatmasına izin vermeyeceklerini söyledi. Bütçenin diğer bölümlerinden sorumlu raportör Michalis Hadjipantela, siber güvenlik, AB delegasyonlarının fiziki güvenliği ile yapay zekâ dahil yeni teknolojiler için ek kaynak sağlandığını açıkladı ve “Sorumluluğumuz, Avrupa'nın bugün ve gelecekte taahhütlerini yerine getirebilmesi için gerekli araçlara sahip olmasını sağlamaktır” dedi. Parlamento Bütçe Komitesi Başkanı Johan Van Overtveldt ise AB kurumlarının vatandaşlar için somut sonuçlara odaklanmayı sürdürmesi gerektiğini ifade etti.
Kurumların uzlaşıyı resmen onaylamak için 14 günü bulunuyor. Konsey'in anlaşmayı 23 Kasım'da onaylaması bekleniyor; Konsey'de kabul için nitelikli çoğunluk gerekiyor. Avrupa Parlamentosu Bütçe Komitesi metni 19 Kasım'da görüşecek, ardından bütçe Strazburg'daki Kasım genel kurulunda oylanacak. Oylamanın ardından bütçe, Parlamento Başkanı'nın imzasıyla kesinleşecek.
Türkiye'nin de program ülkesi olarak katıldığı Erasmus+ ile ortak ülke olarak yer aldığı Ufuk Avrupa programlarına ayrılan ek kaynaklar, Türk öğrenci, akademisyen ve araştırmacıları da dolaylı olarak ilgilendiriyor. AB'nin aday ülkelere yönelik katılım öncesi mali yardımları da Komşuluk ve Dünya başlığı altında yer alıyor. 2027 bütçesinin ardından AB'nin önündeki asıl gündem, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni çok yıllı mali çerçeve üzerindeki müzakereler olacak.