İstanbul 21.4°C
Ankara 17.4°C
Berlin 29°C
70 yaş üstünde statini bırakmak: Büyük çalışmada kabul edilebilir ama risksiz değil
Tıp Dünyası
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul21°
Kalp ya da damar hastalığı geçirmemiş, ancak koruma amacıyla yıllardır kolesterol düşürücü statin kullanan 70 yaş üstü kişilerde ilacı bırakmanın kısa vadede kabul edilebilir bir risk taşıdığı, ancak tamamen risksiz olmadığı ortaya kondu. İsviçre, Fransa ve Hollanda'da 1.880 kişiyle yürütülen STREAM çalışmasının sonuçları, Chicago'daki Amerikan Kalp Derneği (AHA) Bilimsel Oturumları'nda sunuldu ve eş zamanlı olarak New England Journal of Medicine (NEJM) dergisinde yayımlandı.
İsviçre Ulusal Bilim Vakfı'nın finanse ettiği ve Bern Üniversitesi Birinci Basamak Sağlık Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Nicolas Rodondi'nin yürüttüğü çalışmaya 24 merkezden katılımcı alındı. Katılımcılar 70 yaş ve üzerindeydi, en az iki kronik hastalığı bulunuyordu ve kalp-damar hastalığı öyküsü olmadan, yani birincil korunma amacıyla en az bir yıldır statin kullanıyordu. Yaş ortalaması 77,5'ti, katılımcıların yüzde 46,9'u kadındı ve yaklaşık üçte biri diyabet hastasıydı. Katılımcıların yaklaşık yüzde 70'i altı yıldan uzun süredir statin kullanıyordu; yarısı aile hekimleri aracılığıyla çalışmaya dahil edildi.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: Bir grup statini ve diğer tüm kolesterol düşürücü ilaçları bıraktı, diğer grup tedavisine devam etti. Çalışma açık etiketliydi; yani hem hastalar hem hekimler kimin ilacı bıraktığını biliyordu.
Araştırmanın birincil ölçütü, ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan inme ya da herhangi bir nedenle ölüm gibi olaylardan herhangi biri yaşanmadan geçen süreydi. İki yıllık değerlendirmede bu süre ilacı bırakanlarda ortalama 96,5 hafta, devam edenlerde 98,5 hafta oldu. Aradaki 2 haftalık fark, önceden belirlenen 5,2 haftalık sınırın içinde kaldığı için ilacı bırakmak istatistiksel olarak “daha kötü değil” kabul edildi.
Ancak ayrıntılı rakamlar riskin sıfır olmadığını gösteriyor. Ortanca 103 haftalık izlemde ilacı bırakanların yüzde 12,7'sinde, devam edenlerin ise yüzde 9,2'sinde bu olaylardan biri yaşandı. Kalp krizi oranı yüzde 1,6'ya karşı yüzde 0,6, iskemik inme oranı yüzde 2,2'ye karşı yüzde 0,8, ölüm oranı ise yüzde 9,8'e karşı yüzde 8 oldu. Rodondi'ye göre ilacı bırakan her 40 kişiden birinde iki yıl içinde ek bir kalp-damar olayı ya da ölüm görüldü. Dört yıla uzanan izlemde de bırakan grupta kalp krizi, inme ve ölüm daha sık yaşandı.
Yaşlılarda statin bırakmanın gerekçelerinden biri, kas ağrısı gibi yan etkilerden ve çok sayıda ilaç kullanmanın yükünden kurtulmak. Ancak çalışmada iki grup arasında yaşam kalitesi, ağrı, düşmeler ve kas kaybı riski açısından anlamlı bir fark bulunmadı. Ciddi yan etki oranı ilacı bırakanlarda yüzde 43, devam edenlerde yüzde 39,8 olarak kaydedildi. Çalışma tamamlandıktan sonra, Haziran 2026'da bağımsız veri ve güvenlik izleme kurulu, ilacı bırakan katılımcıların statine yeniden başlamayı hekimleriyle konuşmasını önerdi.
Rodondi, bu grupta statin bırakmanın genel olarak güvenli göründüğünü, ancak kararın mutlaka hastanın öncelikleri gözetilerek verilmesi gerektiğini vurguladı. Çalışmayı değerlendiren Duke Üniversitesi'nden Prof. Dr. Karen Alexander, sonuçların koruyucu ilaçların genel olarak bırakılabileceği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini, ilaç azaltmanın seçici yapılması gerektiğini söyledi. Louisville Üniversitesi'nden kardiyolog Dinesh Kalra ise ilacı sorunsuz tolere eden hastaların kullanmaya devam etmesi gerektiği görüşünü dile getirdi.
Sonuçlar yalnızca kalp-damar hastalığı geçirmemiş, birden fazla kronik hastalığı olan 70 yaş üstü kişiler için geçerli. Kalp krizi ya da inme geçirmiş hastalar tamamen farklı bir risk grubunda yer alıyor. Katılımcıların ilacı bırakmak için özel bir nedeni yoktu; bu nedenle bulgular yaşam beklentisi kısıtlı ya da ciddi yan etki yaşayan hastalara doğrudan uyarlanamayabilir. İzlem süresinin en fazla dört yıl olması ve açık etiketli tasarım da sınırlılıklar arasında sayılıyor.
Yaşlanan nüfusla birlikte çok sayıda ilaç kullanan yaşlılarda gereksiz ilaçların azaltılması tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de hekimlerin gündeminde. Ancak uzmanlar, statin dahil hiçbir ilacın hekime danışmadan bırakılmaması gerektiğini vurguluyor. İlacına devam edip etmeme konusunda soru işareti olanların kararı kendi hekimiyle birlikte vermesi öneriliyor.