Japonya'dan rekor müdahale: Yeni korumak için tek günde 50 milyar dolar harcandı
Japonya'nın, yenin değer kaybını durdurmak için bu yaz yaptığı döviz piyasası müdahalesinin boyutu resmi verilerle netleşti. Japonya Maliye Bakanlığı'nın 9 Kasım Pazartesi günü yayımladığı temmuz-eylül dönemi verilerine göre Japon hükümeti ve Japonya Merkez Bankası (BoJ), 30 Temmuz'da tek günde 7 trilyon 975,6 milyar yen tutarında dolar satıp yen aldı. Yaklaşık 50,4 milyar dolara karşılık gelen bu tutar, Japonya tarihindeki en büyük tek günlük kur müdahalesi olarak kayda geçti.
Bakanlık verilerine göre yetkililer 31 Temmuz'da 5 trilyon 552,3 milyar yen, 3 Ağustos'ta ise 1 trilyon 871,4 milyar yen tutarında alım yaptı. Üç günlük müdahalenin toplamı 15 trilyon 399,3 milyar yene, yani yaklaşık 97 milyar dolara ulaştı. Önceki tek günlük rekor, yine bu yıl 30 Nisan'da yapılan 6 trilyon 278,7 milyar yenlik müdahaleydi.
Temmuz-ağustos müdahaleleri, Japonya'nın nisan sonu ile mayıs başındaki Altın Hafta tatili döneminden bu yana ilk kez piyasaya girdiği operasyonlardı. Müdahaleler yapıldıkları gün açıklanmadı; piyasalarda "gizli müdahale" olarak nitelendirildi. Bakanlık ağustos sonunda yalnızca toplam tutarı duyurmuş, günlük kırılımı çeyreklik verilere bırakmıştı. Japonya Merkez Bankası'nın hesap verilerinden yola çıkan bazı tahminler 30 Temmuz'daki alımın 9,6 trilyon yene kadar çıkabileceğine işaret etmişti; resmi rakam ise 7,98 trilyon yen oldu.
Müdahaleler, Japon yeninin temmuz sonunda dolar karşısında 164 seviyesine yaklaşarak yaklaşık 40 yılın en zayıf düzeyine inmesinin ardından geldi. 31 Temmuz'daki operasyon, ABD ile Japonya'nın 1998'den bu yana yeni desteklemek için yaptığı ilk ortak müdahale oldu. Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, temmuz sonunda iki ülkenin birlikte hareket ettiğini doğrulamıştı.
Bessent, ABD'nin müdahaleye katılımına ilişkin açıklama isteyen Demokrat Senatör Elizabeth Warren'a 27 Ağustos tarihli mektubunda, düzensiz kur hareketlerinin pozisyonların zorunlu olarak kapatılmasına yol açarak küresel piyasaları sarsabileceğini savunmuş ve "En iyi yönetilen kriz, hiç yaşanmayan krizdir" demişti.
Müdahalelerin ardından yen, dolar karşısında 163 seviyesinden 3 Ağustos'ta 155,20'ye kadar değer kazandı. Ancak bu kazanımların önemli bölümü sonraki haftalarda geri verildi. Kur 10 Ağustos'tan itibaren 159,50 civarında dengelendi; ağustos sonunda ise Fed Başkanı Kevin Warsh'ın yakın vadede faiz artışı beklentisini canlandıran açıklamalarının ardından kısa süreliğine 160'ın üzerine çıktı.Dolar/yen paritesi 9 Kasım'da 158 civarında işlem görürken 11 Kasım'da yeniden 159 seviyesinin üzerine çıktı. Piyasa değerlendirmelerinde, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımına devam edeceği beklentisinin ve iki ülke arasındaki geniş faiz farkının yen üzerindeki baskıyı canlı tuttuğu vurgulanıyor. Analistler, Tokyo'nun yeniden harekete geçebileceği eşik olarak 160 seviyesini izliyor.
Japonya Merkez Bankası, politika faizini eylülde yüzde 1,25'e yükseltmişti. Bankanın yıl sonundan önce yeni bir artış yapması bekleniyor. BoJ Başkanı Kazuo Ueda, 6 Kasım'da enflasyon görünümünde bazı yukarı yönlü riskler gördüğünü söyledi. Banka, yenin zayıflığını Japonya'nın ekonomik ve enflasyon görünümünü etkileyen başlıca etkenlerden biri olarak gösteriyor.
ABD Hazine Bakanı Bessent de Japonya'nın yendeki aşırı zayıflığa karşı attığı adımları desteklediğini, yendeki değer kaybının ülkede enflasyonu yukarı ittiğini söylemişti. Bu sözler, piyasalarda Japonya Merkez Bankası'nın para politikasını beklenenden hızlı sıkılaştırabileceği yönündeki tahminleri güçlendirdi. Buna karşın ABD ile Japonya arasındaki faiz farkının kısa vadede belirgin biçimde kapanması beklenmiyor.
Yen, düşük faizle borçlanıp daha yüksek getirili varlıklara yatırım yapılan "carry trade" işlemlerinde uzun süredir fonlama para birimi olarak kullanılıyor. Bu nedenle yendeki ani hareketler ve Tokyo'nun müdahaleleri, küresel risk iştahını ve Türk lirası dahil gelişmekte olan ülke para birimlerine yönelik fon akışlarını da etkileyebiliyor. Japonya'nın kur politikası, Fed'in 8-9 Aralık toplantısı öncesinde döviz piyasalarının yakından izlediği başlıklar arasında yer alıyor. Bu haber yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz; kurlar belirtilen tarihlere aittir.