İstanbul 14°C
Ankara 17°C
Adana 21.5°C
Manisa 23.1°C
Berlin 29°C
DSÖ tüberküloz raporu: 2025'te 10,6 milyon kişi hastalandı, 1,13 milyon kişi öldü
Hastalıklar
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul21°
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 12 Kasım 2026'da yayımladığı Küresel Tüberküloz Raporu 2026'da, geçen yıl dünya genelinde 10,6 milyon kişinin tüberküloza (verem) yakalandığını ve yaklaşık 1,13 milyon kişinin bu hastalık nedeniyle hayatını kaybettiğini açıkladı. 187 ülke ve bölgeden gelen verilere dayanan rapor, ölümlerde süren düşüşe işaret ederken yeni vaka sayısındaki azalmanın küresel hedeflerin çok gerisinde kaldığını ortaya koyuyor.
Rapora göre tüberküloz kaynaklı ölümler 2015'teki yaklaşık 1,74 milyondan 2025'te 1,13 milyona indi. Bu yüzde 35'lik bir azalma anlamına geliyor ve DSÖ'nün Tüberkülozu Sonlandırma Stratejisi'nde aslında 2020 için öngörülen ilk ölüm hedefine ancak beş yıl gecikmeyle ulaşıldığını gösteriyor. 2024'e kıyasla ölümler yaklaşık yüzde 4 azaldı. DSÖ, 2000 yılından bu yana uygulanan tedaviler sayesinde tahminen 86 milyon hayatın kurtarıldığını hesaplıyor.
Yine de tüberküloz, tek bir enfeksiyon etkeninden kaynaklanan ölümler arasında dünyada ilk sıradaki yerini koruyor. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, vaka ve ölümlerdeki sürekli düşüşün “çok cesaret verici” olduğunu söylerken, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık yüzünden her yıl hâlâ bir milyondan fazla insanın öldüğünü hatırlattı.
Yeni vaka hızındaki gelişme ise daha sınırlı. 2025'te her 100 bin kişide 129 yeni vaka hesaplandı; bu oran bir önceki yıl 131'di. 2015'ten bu yana toplam düşüş yüzde 14'te kaldı; oysa strateji 2025 için yüzde 50'lik bir azalma öngörüyordu. Hastalananların 8,4 milyonuna tanı konulup bildirim yapıldı. Bu da yaklaşık 2,2 milyon kişinin ya teşhis edilmediği ya da kayıtlara geçmediği anlamına geliyor.
Hastaların yüzde 54'ünü erkekler, yüzde 35'ini kadınlar, yüzde 11'ini çocuklar oluşturuyor. Yükün büyük kısmı az sayıda ülkede toplanıyor: 30 ülke tüm vakaların yüzde 88'ini barındırıyor. Hindistan dünya genelindeki vakaların yaklaşık dörtte birini tek başına üstlenirken onu Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Bangladeş izliyor. Bu sekiz ülke toplam vakaların yaklaşık üçte ikisini oluşturuyor.
Bölgesel tablo oldukça farklı. Türkiye'nin de içinde bulunduğu DSÖ Avrupa Bölgesi, 2015-2025 döneminde vaka hızını yüzde 42 azaltarak en hızlı ilerlemeyi kaydetti. Afrika Bölgesi'nde düşüş yüzde 30, Güneydoğu Asya'da yüzde 18 oldu. Doğu Akdeniz Bölgesi'nde azalma yüzde 6,6'da kalırken Batı Pasifik'te on yılda bir düşüş görülmedi. Amerika kıtasında ise vaka hızı üst üste beşinci yıl artarak 2015 düzeyinin yüzde 13 üzerine çıktı.
Rapor, ilaca dirençli tüberkülozun hâlâ ciddi bir sorun olduğunu gösteriyor. 2025'te yaklaşık 370 bin kişide rifampisine dirençli tüberküloz geliştiği, ancak bunların yalnızca yüzde 42'sinin tedaviye alınabildiği tahmin ediliyor. Olumlu gelişme, tedavi alanlar arasında DSÖ'nün önerdiği altı aylık tedavi rejimlerinin payının bir yılda yüzde 18'den yüzde 42'ye çıkması. Tanıda da açık var: Yeni tanı alan hastaların yalnızca yüzde 59'u DSÖ'nün önerdiği hızlı tanı testleriyle incelendi. 2027 için hedef yüzde 100.
Raporun öne çıkan başlıklarından biri finansman. DSÖ'ye göre ülkelerin tüberküloza ayırdığı iç kaynaklar 2024'ten 2025'e yüzde 14 artarak 5,6 milyar dolara ulaştı ve uluslararası finansmandaki benzer ölçekteki düşüşü kısmen telafi etti. İç kaynaklardaki en büyük artışlar Hindistan ve Endonezya'da görüldü. Tedros, birçok hükümetin kazanımları korumak için kendi bütçelerine daha fazla kaynak ayırdığını belirtti.
Buna karşın toplam tablo yetersiz. DSÖ'nün HIV, Tüberküloz, Hepatit ve Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Direktörü Dr. Tereza Kasaeva, 2025'te önleme, tanı ve tedaviye ayrılan 6,6 milyar doların, 2027 için belirlenen yıllık 22 milyar dolarlık hedefin yalnızca yüzde 30'u olduğuna dikkat çekti. Araştırma tarafında da açık büyük: 2023'te tüberküloz araştırmalarına 1,2 milyar dolar ayrıldı; 2027 için hedeflenen yıllık tutar 5 milyar dolar. DSÖ'den Dr. Katherine Floyd, finansman kesintilerinin hizmetler üzerindeki olumsuz etkisinin 2025 verilerinde açıkça görülmediğini, ancak etkilerin gecikmeli ortaya çıkabileceğini ve yakından izlenmesi gerektiğini söyledi.
DSÖ, 2026 tahminlerinin önceki raporlardaki rakamlarla doğrudan karşılaştırılmaması gerektiğini vurguluyor. Rakamlar, ülke bildirimlerine dayanan tahminler olduğu için belirli bir belirsizlik payı taşıyor.
Tüberküloz, hasta kişinin öksürmesi ya da hapşırmasıyla havaya karışan damlacıklarla bulaşan ve çoğunlukla akciğerleri etkileyen bakteriyel bir hastalık. Uzun süren öksürük, ateş, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtileri olanların bir sağlık kuruluşuna başvurarak doktora danışması öneriliyor. Hastalık, erken tanı ve tedavinin eksiksiz tamamlanmasıyla büyük ölçüde iyileştirilebiliyor.