İstanbul 14°C
Ankara 17°C
Adana 21.5°C
Manisa 23.1°C
Berlin 29°C
Lp(a) kolesterolünü yüzde 78 düşüren ilaç, kalp krizi ve inme riskini azaltmadı
Tıp Dünyası
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul21°
Kalp hastalığı riskini artıran ve büyük ölçüde genetik olarak belirlenen lipoprotein(a), kısaca Lp(a), için geliştirilen ilk ilaçlardan pelacarsen, 8 binden fazla hastanın katıldığı büyük bir çalışmada beklenen sonucu vermedi. Lp(a)HORIZON adlı Faz 3 çalışmanın tam sonuçları 7 Kasım'da Chicago'daki Amerikan Kalp Derneği (AHA) Bilimsel Oturumları'nda sunuldu ve eş zamanlı olarak New England Journal of Medicine (NEJM) dergisinde yayımlandı. İlaç Lp(a) düzeyini ortalama yüzde 78 düşürmesine rağmen kalp krizi, inme ve kalp kaynaklı ölüm riskinde plaseboya göre fark yaratmadı.
Novartis'in finanse ettiği çalışma 2019'da başladı ve 42 ülkede 797 merkezde yürütüldü. Çalışmaya daha önce kalp krizi, inme ya da bacak damarlarında ciddi dolaşım sorunu yaşamış ve Lp(a) düzeyi en az 70 mg/dL olan hastalar alındı. Katılımcıların yaş ortalaması 60'tı ve yüzde 27'si kadındı. Hastalar ayda bir kez deri altına 80 miligram pelacarsen ya da plasebo enjeksiyonu yaptı. Pelacarsen, karaciğer hücrelerine girerek Lp(a) üretimini engelleyen sentetik bir genetik dizi olarak tasarlandı.
Ortanca 4,7 yıllık izlemde kalp kaynaklı ölüm, ölümcül olmayan kalp krizi, ölümcül olmayan inme ya da acil damar açma işleminden oluşan birincil sonlanım noktası pelacarsen grubunda yüzde 12,3, plasebo grubunda yüzde 12,1 oranında görüldü. Risk oranı 1,02 olarak hesaplandı; yani iki grup arasında anlamlı bir fark yoktu. Lp(a) düzeyi 90 mg/dL ve üzerinde olan, yani riski daha yüksek kabul edilen hastalarda da sonuç değişmedi. Tüm nedenlere bağlı ölümler ve diğer birleşik sonlanımlarda da gruplar arasında fark bulunmadı.
Yan etkiler tarafında ise ilaç grubunda grip benzeri belirtiler, enjeksiyon bölgesi reaksiyonları ve alerjik reaksiyonlar daha sık görüldü. Pelacarsen alan 19 hastada ağır alerjik reaksiyon olan anafilaksi gelişti, plasebo grubunda bu tablo görülmedi. Yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakanların oranı ilaç grubunda yaklaşık yüzde 21, plasebo grubunda yüzde 7,5 oldu. Ciddi yan etki oranı ise ilaç grubunda yüzde 37,3, plasebo grubunda yüzde 41,1 olarak bildirildi.
Çalışmayı sunan Cleveland Clinic'ten kardiyolog Steven Nissen, “Hayal kırıklığı yaratan sonuçtan kaçamıyorum: İşe yaramadı” dedi ve sonuçların çok sayıda analizde tamamen nötr çıktığını vurguladı. Nissen, çalışmanın neyi gösterip neyi göstermediği konusunda alçakgönüllü olmak gerektiğini ve bunun hikâyenin sonu olmadığını da ekledi. İlk sonuçları eylül ayında açıklayan Novartis'in, pelacarsenin aterosklerotik kalp-damar hastalığındaki geliştirme programını devam eden çalışmalarla birlikte sonlandırdığı bildirildi.
Uzmanlar birkaç olası açıklama üzerinde duruyor. Katılımcılarda damar hastalığı geri döndürülemeyecek kadar ilerlemiş olabilir. Hastaların LDL kolesterol ve kan basıncı değerleri zaten iyi kontrol altında olduğu için ek fayda görülecek alan dar kalmış olabilir. Lp(a) düzeyinin yeterince düşürülemediği, ilacın yan etkilerinin olası faydayı gölgelediği ya da hayat boyu süren bir maruziyetin etkisini görmek için birkaç yılın yetmediği de tartışılan ihtimaller arasında. Çalışmanın sınırlılıkları arasında katılımcıların yüzde 78'inin beyaz olması ve Lp(a) düzeyi ortalamada daha yüksek olan Afrika kökenli hastaların yüzde 4'ün altında kalması da sayılıyor.
Lp(a), LDL kolesterole benzeyen ve damar duvarında plak birikimine katkıda bulunan bir kolesterol taşıyıcı parçacık. Düzeyi büyük ölçüde genlerle belirleniyor ve hayat boyu pek değişmiyor; egzersiz, beslenme ve statinlerin bu değer üzerindeki etkisi sınırlı. AHA'nın verdiği bilgiye göre dünyada her beş kişiden birinde, yani yaklaşık 1,4 milyar kişide Lp(a) yüksek. Bu kişilerde uzun vadeli kalp krizi ve inme riski belirgin biçimde artıyor. ABD'de Lp(a) düzeyini düşürmek için onaylı bir ilaç henüz bulunmuyor.
Lp(a)'yı hedefleyen başka ilaçlarla yürütülen büyük çalışmalar sürüyor. Amgen'in olpasiran, Eli Lilly'nin lepodisiran ve muvalaplin adlı ilaçlarının sonuçları bekleniyor. Nissen, bazı yeni nesil ilaçların Lp(a)'yı daha güçlü düşürüp daha iyi tolere edilebileceğine dikkat çekti. Uzmanlar, Lp(a) ölçümünün kalp riskini değerlendirmek açısından hâlâ değerli olduğunu vurguluyor. Kalp hastalığı geçmişi olanların ya da ailesinde erken yaşta kalp krizi öyküsü bulunanların risk değerlendirmesini ve kullandıkları ilaçları doktorlarıyla konuşması öneriliyor.