İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Taung Çocuğu 100 yıl sonra yine şaşırttı: Yaşı netleşti, türü tartışmaya açıldı
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
İnsan evriminin en ünlü fosillerinden biri olan Taung Çocuğu, bulunuşundan yüz yılı aşkın süre sonra yeniden gündemde. Brüksel Özgür Üniversitesi (VUB) ve University College London'dan paleoantropolog Gabriele Macho liderliğindeki uluslararası ekip, Nature yayın grubuna ait npj Palaeoecosystems dergisinde yayımlanan çalışmada fosilin yaşını 2,96 ile 3,03 milyon yıl arasına daralttı. Ekip ayrıca uzun süre aynı türe atfedilen fosillerin aslında birden fazla türe ait olabileceğini öne sürüyor. VUB, çalışmayı 9 Kasım 2026'da duyurdu.
Taung Çocuğu, 1924'te Güney Afrika'daki Taung yakınlarında bulunan Buxton kireç taşı ocağında ortaya çıkarılmış ve bir yıl sonra anatomist Raymond Dart tarafından bilim dünyasına tanıtılmıştı. Küçük bir çocuğa ait kafatası ve beyin kalıbından oluşan fosil, Australopithecus africanus türünün “tip örneği”, yani türün tanımlanmasında referans alınan fosil oldu. Bulgu, insanlığın kökeninin Afrika'da olduğu fikrinin yerleşmesinde de kilit rol oynadı. Taung'daki fosil alanı bugün UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndeki Güney Afrika fosil hominin alanlarının bir parçası.
Ancak fosilin bulunduğu katmandaki kesin konumu, taş ocağındaki madencilik çalışmaları sırasında kayboldu. Bu nedenle yaşı uzun süre tartışmalı kaldı; önceki tahminler yaklaşık 942 bin yıl ile 3,03 milyon yıl arasında geniş bir aralığa yayılıyordu.
Araştırmacılar, fosilin bulunduğu birikintinin üzerini örten bir akıntı taşı (mağara sularının bıraktığı kalsit katmanı) tabakasını uranyum-kurşun yöntemiyle tarihlendirdi. Bu ölçüm, fosil için en az 2,962 milyon yıllık bir yaş verdi. Daha önceki manyetik verilerin işaret ettiği üst sınırla birleştirildiğinde Taung Çocuğu'nun yaklaşık 2,96 ile 3,03 milyon yıl önce yaşadığı sonucuna ulaşıldı.
Ekip, dişlerin iç yapısını inceledi ve çocuğun beyin ile diş gelişimini, bölgede bulunan yetişkin fosillerle karşılaştırdı. Diş oluşum desenleri, ilk azı dişlerinin çıkmasından sonra büyümenin yavaşladığını gösteriyor. Bu durum günümüz insanlarına benziyor ve “çocukluk” evresinin ilk izlerine işaret ediyor olabilir. Beyin büyüme modelleri ise Taung Çocuğu'nun büyüdüğünde türe atfedilen bazı yetişkin fosillere benzeyebileceğini, ancak bazılarına benzemeyeceğini ortaya koydu.
Mine ile dentin arasındaki sınırın biçimi de Australopithecus africanus aralığının ucunda kaldı ve bir A. africanus fosili ile bir Paranthropus robustus fosiline yaklaşık eşit uzaklıkta çıktı. Araştırmacılara göre bu bulgular, yakındaki ünlü Sterkfontein mağaralarında birden fazla homininin, ya aynı dönemde ya da art arda yaşadığı konusunda “çok az şüphe” bırakıyor. Macho, “Yüz yılı aşkın süre boyunca Taung Çocuğu'nun o döneme ait pek çok benzer fosilden yalnızca biri olduğunu varsaydık” diyor.
Fosil polenleri, Taung Çocuğu'nun bugünkü yarı kurak savandan çok daha nemli ve ağaçlık bir ortamda yaşadığını düşündürüyor. Örneklerde, bugün yüzlerce kilometre doğuda yetişen Podocarpus ağaçlarına ait polenler bulundu. Okyanus tabanı kayıtları da Afrika'nın güneydoğusunda iklimin 4 ile 2,5 milyon yıl önce, sonraki yaklaşık bir milyon yıla göre daha değişken olduğunu gösteriyor.
Ekip, insan atası toplulukların değişen yaşam alanlarını Limpopo Nehri yakınındaki biyocoğrafi bir sınır boyunca takip ettiğini, bu süreçte zaman zaman birbirinden ayrılıp zaman zaman yeniden karşılaştığını ve melezleştiğini öne sürüyor. Macho bunu şöyle özetliyor: “İnsan soy ağacı düzgün, dümdüz bir gövde değildi; iklim değişimlerinin yönlendirdiği karmakarışık, dallı budaklı bir çalıydı.”
Bulgular kesin bir hüküm değil, güçlü bir yeniden değerlendirme çağrısı niteliğinde. Polen örneklerinin kaynağı belirsiz ve bağımsız olarak tarihlendirilemedi; Taung alanıyla bağlantıları dolaylı ve örnek başına yaklaşık 30 polen tanesi gibi düşük sayılara dayanıyor. Melezleşme ve genetik sürüklenme açıklaması da doğrudan test edilmiş bir sonuç değil, eldeki verilerden türetilen bir öneri. Fosilin taş ocağındaki asıl konumu bilinmediği için yaş tahmini akıntı taşı ve manyetik verilere dayanıyor. Tür ayrımı tartışması ise farklı araştırma gruplarının değerlendirmeleriyle sürecek gibi görünüyor.
Yine de çalışma, insan evriminin tek bir çizgi hâlinde ilerlemediği yönündeki görüşe yeni bir kanıt ekliyor. Güney Afrika'nın tropik ve ılıman ekosistemlerin buluştuğu bölgesinin, farklı insan atası grupların tekrar tekrar karşılaştığı bir kavşak olabileceği fikri, önümüzdeki yıllarda yeni fosillerle sınanacak.