İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Kılıç balıkları 1.000 metreyi aşan dalışlarla okyanusta yön buluyor olabilir
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Açık okyanusun güçlü avcılarından kılıç balıkları, zamanlarının büyük kısmını yüzeyin yaklaşık 600 metre altında avlanarak geçiriyor. Ancak zaman zaman 1.000 metrenin de altına, ışığın neredeyse hiç ulaşmadığı derinliklere iniyorlar. ABD'deki Woods Hole Oşinografi Enstitüsü (WHOI) araştırmacılarının Marine Biology dergisinde yayımlanan ve 9 Kasım'da duyurulan çalışması, bu nadir ve aşırı dalışların bir amacı olabileceğini öne sürüyor: Balıklar, binlerce kilometrelik göçleri sırasında okyanustaki koşulları yoklayıp yönlerini bulmak için derinlere iniyor olabilir.
Araştırmacılar, Kuzey Atlantik'te yaşayan 34 kılıç balığının hareketlerini inceledi. Balıklara takılan “açılır uydu arşiv etiketleri”, bir ila altı ay boyunca derinlik, sıcaklık ve konum gibi verileri kaydetti; süre dolunca balıktan ayrılıp yüzeye çıkan etiketler, topladıkları bilgileri uydu üzerinden gönderdi. Toplam 3.666 günlük kayıtta yalnızca 39 “aşırı” dalış tespit edildi. Bu da söz konusu davranışın ne kadar seyrek görüldüğünü ortaya koyuyor. Etiketlenen balıklar göçleri sırasında Kanada açıklarından Karayipler'e kadar binlerce kilometre yol kat etti. Veriler, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) Güneydoğu Balıkçılık Bilim Merkezi ve Massachusetts Deniz Balıkçılığı Dairesi ile ortaklaşa toplandı.
Kılıç balıklarının avlandığı derinlikler, bilim insanlarının “alacakaranlık bölgesi” dediği, güneş ışığının giderek sönükleştiği orta derinlik katmanında yer alıyor. Bu türün gözlerini ve beynini ısıtan özel bir dokuya sahip olduğu, böylece soğuk ve karanlık sularda da keskin görüşünü koruyabildiği biliniyor. Ancak 1.000 metrenin altındaki dalışlar, avın genellikle bulunduğu derinliğin çok altında kaldığı için bilim insanlarının kafasını uzun süredir kurcalıyordu. Bu dalışlar beslenmeyle kolayca açıklanamıyor.
Araştırmacıların öne sürdüğü en güçlü açıklama, yön bulma. Buna göre kılıç balıkları farklı su kütleleri ve okyanus yapıları arasından geçerken derinlere inerek su koşullarındaki değişimleri örnekliyor ve bu bilgileri uzun yolculuklarında yol gösterici ipucu olarak kullanıyor olabilir. Çalışmayı MIT-WHOI ortak doktora programında yürüten, bugün Monterey Körfezi Akvaryum Araştırma Enstitüsü'nde çalışan Ciara Willis, balıkların girdap ya da cephe sistemi gibi bir “okyanus hava sistemine” girdiklerinde, su kütlelerindeki değişimin onları daha derinde neler olduğunu kontrol etmeye yöneltebileceğini söylüyor. Willis'e göre balıklar bu dalışlarla nerede olduklarını, okyanustaki yapının ne kadar derine uzandığını ya da bilim insanlarının henüz tahmin bile edemediği başka soruların yanıtını arıyor olabilir.
Bu kadar seyrek görülen bir davranışı incelemek, ancak farklı projelerin verilerini bir araya getirerek mümkün oldu. WHOI'den balık ekoloğu Simon Thorrold, bu analizin tek bir etiketleme çalışmasıyla ya da tek bir laboratuvarla yapılamayacağını, dalışların amacını sorgulayabilecek istatistiksel güce ulaşmak için farklı çalışmaların verilerinin birleştirilmesi gerektiğini belirtiyor. Çalışmanın yazarlarından WHOI deniz biyoloğu Martin Arostegui ise bu nadir davranışların, hayvanların çevrelerindeki bilgiyi nasıl kullandığını anlamak için çok değerli olduğunu, okyanus yüzeyinin altında olup bitenler hakkında hâlâ ne kadar az şey bildiğimizi de gösterdiğini vurguluyor.
Araştırmacılar, yön bulma açıklamasının kanıtlanmış bir sonuç değil, verilerle desteklenen bir hipotez olduğunu açıkça belirtiyor. Aşırı dalışların tüm kılıç balıklarında ne ölçüde görüldüğü, farklı popülasyonlar ve yaş grupları arasında nasıl değiştiği henüz bilinmiyor. Bu dalışların yön bulmada ara sıra başvurulan bir yöntem mi, yoksa göçün temel bir parçası mı olduğu da yanıt bekleyen sorular arasında.
Kılıç balığı yalnızca Atlantik'te değil Akdeniz'de de yaşıyor ve Türkiye dahil pek çok ülkede ticari açıdan önemli bir av türü. Araştırmacılara göre bu balıkların okyanus koşullarına nasıl tepki verdiğini anlamak, değişen ve ısınan denizlerde nereye göç edeceklerini öngörmeye yardımcı olabilir. Bu da hem balıkçılığın sürdürülebilir yönetimi hem de kılıç balığının tepe avcı olarak önemli rol oynadığı deniz besin ağlarının korunması açısından kritik bir bilgi.