Rekabet Kurulu'ndan Google'ın yapay zekâ özetlerine soruşturma ve geçici tedbir
Rekabet Kurulu, Google'ın arama hizmetinde sunduğu yapay zekâ destekli “AI Bakışı” (AI Overviews) ve “AI Modu” (AI Mode) özellikleri hakkında soruşturma açtığını ve şirkete geçici tedbir uyguladığını 2 Kasım 2026'da duyurdu. Soruşturma; Alphabet Inc., Google Ireland Limited, Google LLC, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.'den oluşan ekonomik bütünlüğü kapsıyor. Kurul bu adımı, 27 Ağustos 2026'da başlattığı ön araştırmanın ardından attı.
Kurul, söz konusu özelliklerin hâkim durumun kötüye kullanılmasını yasaklayan 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesini ihlal edip etmediğini inceleyecek. Ön araştırmada, yapay zekâ özetlerinin kullanıcıların bilgiye erişim alışkanlıklarını nasıl değiştirdiği ve kullanıcıların kaynak sitelere yönlendirilmeden yanıt almasının haber sitelerine giden trafiği ve reklam gelirlerini olumsuz etkileyip etkilemediği ele alındı.
Soruşturmada ayrıca Google ile haber yayıncıları arasında içerik kullanımına ilişkin imzalanan sözleşmelerdeki koşulların haksız sözleşme koşulu niteliği taşıyıp taşımadığı da değerlendirilecek. Yayıncıların içeriklerinin kaynak olarak seçilmesinde ve lisanslanmasında farklı uygulamalar bulunup bulunmadığı, bu hizmetlerin haber yayıncıları, diğer içerik üreticileri ve yapay zekâ sohbet asistanları üzerinde dışlayıcı bir etki yaratıp yaratmadığı da incelenecek başlıklar arasında.
Kurul, ön araştırma sonucunda haber yayıncılarına yönelik “ayrımcı ve sömürücü” nitelikteki davranışlara ilişkin kuvvetli şüphe oluştuğunu değerlendirdi. Bu nedenle verilen geçici tedbir kararıyla Google'dan üç temel koşulu sağlaması istendi: Haber yayıncıları arasında ayrımcılık yapılmaması, içerik kullanımının ekonomik değerini yansıtan koşulların oluşturulması ve yayıncıların, içeriklerinin bu yapay zekâ hizmetlerinde kullanılıp kullanılmayacağına dair tercihlerini diğer Google hizmetlerindeki görünürlüklerinden ve dizinlenmelerinden bağımsız olarak kullanabilmesi.
Pratikte bu, bir haber sitesinin içeriğinin yapay zekâ özetlerinde kullanılmasını reddetmesi hâlinde klasik arama sonuçlarındaki görünürlüğünü kaybetmemesi anlamına geliyor. Soruşturma açılması ve geçici tedbir kararı, Google'ın kanunu ihlal ettiği anlamına gelmiyor; ihlal olup olmadığına Kurul soruşturmanın sonunda karar verecek. Kurul açıklamasında tedbirin teknik olarak nasıl uygulanacağına, yayıncılara bir ödeme yapılıp yapılmayacağına ya da soruşturmanın süresine ilişkin bir ayrıntı yer almıyor.
Türkiye'deki karar, yapay zekâ destekli aramanın haber yayıncılığı üzerindeki etkisine dair küresel tartışmanın bir parçası. İngiltere'de Rekabet ve Piyasalar Otoritesi (CMA), 2026 yazında Google'a ilk davranışsal yükümlülüğünü getirdi. Bu kapsamda yayıncıların içeriklerini Google'ın yapay zekâ özelliklerinin dışında tutmasını sağlayan bir kontrol, Search Console üzerinden önce İngiltere'de, 31 Ağustos'tan itibaren de tüm dünyada kullanıma açıldı. Ancak bu kontrol paket hâlinde sunuluyor; yayıncılar AI Bakışı ve AI Modu'ndan ayrı ayrı çıkamıyor. Google'ın İngiltere'deki yayıncılara 3 Aralık'a kadar tıklama verilerini sunması, sayfa düzeyindeki kontrolleri ise 3 Mart 2027'ye kadar devreye alması gerekiyor.
İngiltere'deki Profesyonel Yayıncılar Derneği'nden (PPA) Eilidh Wilson, mevcut düzende yayıncıların ya yapay zekâ özelliklerinin tamamından çıkmak ya da hiçbirinden çıkmamak zorunda kaldığını söylüyor. Dernek, kontrollerin özellik bazında ayrıştırılması için CMA nezdinde girişimde bulunuyor. Yayıncılar ise karar verebilmek için özellikle yapay zekâ yanıtlarından sitelerine ne kadar tıklama geldiğini gösteren verileri bekliyor. Trusted Reviews'un sahibi Candr Media'nın CEO'su Chris Dicker, yayıncıların bu kontrolü kullanıp kullanmayacağını belirleyecek temel ölçütün tıklama verisi olacağını söylüyor.
Google ise son dönemde AI Bakışı ve AI Modu'nda kaynak bağlantılarını daha sık ve daha belirgin göstermeye, güncel haber dizileri ve ilgili haberlere bağlantılar eklemeye başladı. Şirket, dünya genelinde 400'den fazla yayının yapay zekâ alanındaki haber pilot programına katıldığını açıklamıştı.
Arama motorlarından gelen trafik, Türkiye'deki dijital haber sitelerinin okur ve reklam gelirleri açısından önemli bir yer tutuyor. Kurulun geçici tedbiri, yayıncıların içeriklerinin yapay zekâ hizmetlerinde kullanılması konusunda Google karşısında söz hakkını genişletmeyi amaçlıyor. Tedbirin uygulamaya nasıl yansıyacağı ve soruşturmanın hangi sonuçla biteceği ise henüz belli değil.