İstanbul 18.5°C
Antalya 19.6°C
Konya 12.2°C
Van 9.7°C
Berlin 29°C
DSÖ, Fransa'daki ilk insan Shamonda virüsü vakasını değerlendirdi: Risk henüz ölçülemiyor
Hastalıklar
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul18°
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Fransa'da dünyada ilk kez bir insanda laboratuvarla doğrulanan Shamonda virüsü (SHAV) enfeksiyonuna ilişkin ayrıntılı değerlendirmesini 2 Kasım 2026'da Hastalık Salgını Haberleri bülteninde yayımladı. Fransa, vakayı 20 Ekim'de DSÖ'ye bildirmişti. Ağır ensefalit (beyin iltihabı) gelişen hasta 8 Ekim'de hayatını kaybetti. DSÖ, tek bir vakanın genel nüfus için riski değerlendirmeye yetmediğini ve risk düzeyinin şu aşamada güvenilir biçimde ölçülemediğini açıkladı.
DSÖ'nün aktardığına göre hasta, Fransa'nın doğusunda kırsal bir bölgede yaşayan, bağışıklık sistemi baskılanmış ileri yaşta bir erkekti ve son bir yılda seyahat etmemişti. Altta yatan bir hastalık nedeniyle 18 Ağustos'tan beri hastanede yatan hastada 23 Eylül'de görme bozukluğu, bilinç bulanıklığı, bilinç kaybı ve nöbetler başladı; 25 Eylül'de ağır ensefalit tanısı konuldu. Hastanın sivrisineklere maruz kaldığı bildirilse de belirli bir enfeksiyon kaynağı saptanamadı. Hasta şubat-ekim döneminde çok sayıda kan nakli almıştı.
Virüs önce beyin omurilik sıvısında metagenomik dizileme yöntemiyle tespit edildi, ardından PCR testleriyle doğrulandı. Geriye dönük testlerde temmuz-ekim arasına ait serum örneklerinin yanı sıra dışkı, idrar, tükürük ve solunum yolu örnekleri de pozitif çıktı. Ölüm sonrası alınan beyin, karaciğer ve dalak örneklerinde çok yüksek viral yük saptandı. Diğer olası ensefalit etkenlerine yönelik geniş test paneli ise negatif sonuçlandı. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), virüsün ölüme neden olup olmadığı ya da ölüme katkıda bulunup bulunmadığı ile enfeksiyonun nasıl edinildiğine yönelik incelemenin sürdüğünü belirtti.
Hastadan elde edilen virüs, Avrupa'da dolaşan SHAV-EU1 genotipine ait ve İsviçre'de dolaşan bir virüsle yüzde 99 oranında benzerlik gösteriyor. Hastaya kan veren bağışçıların test sonuçları negatif çıktı. DSÖ bu nedenle kan nakliyle bulaşı olası görmüyor, ancak tamamen dışlamıyor. Yakın temaslılarda serolojik testler sürüyor. Süt ve gıda yoluyla bulaş da araştırılıyor, ancak bu yolun düşük olasılıklı olduğu değerlendiriliyor.
Shamonda virüsü, Peribunyaviridae ailesinin Orthobunyavirus cinsinde yer alıyor ve Schmallenberg virüsüyle aynı türe ait. İlk kez 1960'larda Nijerya'da sığırlardan izole edilen virüs, daha sonra Afrika'nın bazı bölgelerinde, Japonya'da ve Avrupa'da saptandı. Hayvanlar arasında esas olarak Culicoides cinsi küçük ısırgan sineklerle bulaştığı düşünülüyor; ancak asıl taşıyıcı türün hangisi olduğu bilinmiyor. Virüs sığırlarda ateş, ishal, iştah kaybı ve süt veriminde düşüşe yol açabiliyor.
DSÖ'ye göre virüs Avrupa'da ilk kez 2026 yazında Belçika, Fransa, Almanya, Hollanda ve İsviçre'de sığır, at ve alpakalarda saptandı. Ardından Avusturya, İrlanda, Jersey, Lihtenştayn, Portekiz, Slovenya ve İspanya'dan da bildirimler geldi. Fransa'da 20 Ekim itibarıyla, çoğu sığırlarda olmak üzere 54 departmanda hayvan vakası tespit edildi. Kıtada SHAV-EU1 ve SHAV-EU2 olarak adlandırılan iki varyant dolaşıyor. Virüse karşı özel bir antiviral tedavi ya da aşı bulunmuyor. DSÖ'nün değerlendirmesinde Türkiye'den bildirilmiş bir insan ya da hayvan vakası yer almıyor.
DSÖ, vakanın insanların bu virüsle enfekte olabileceğini gösterdiğini, ancak bulaş yolunun hâlâ bilinmediğini vurguluyor. Örgüte göre şu an için Culicoides sineklerinin virüsü insanlara bulaştırdığına dair bir kanıt yok. Kuzey iklimlerinde sineklerin mevsimsel olarak azalan aktivitesi de kısa vadede bulaş olasılığını düşürebilir. ECDC de vakayı istisnai olarak nitelendirdi ve mevcut bilgilere göre genel nüfus için bir risk tespit edilmediğini açıkladı. Ajans, risk değerlendirmesi için Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ile birlikte bilimsel veri topluyor.
DSÖ'nün önerileri arasında hayvanlardaki gözetimin güçlendirilmesi, veteriner ve halk sağlığı otoriteleri arasında hızlı bilgi paylaşımı, insanlarda serolojik tarama çalışmalarının değerlendirilmesi ve virüsü taşıyan sinek türlerini belirlemeye yönelik entomolojik çalışmalar bulunuyor. Örgüt, uygun mesleki ya da çevresel maruziyeti olup ilgili belirtileri gösteren kişilerin test edilmesinin değerlendirilmesini ve insan, hayvan ve çevre sağlığını birlikte ele alan “Tek Sağlık” yaklaşımıyla araştırma yapılmasını öneriyor. DSÖ ayrıca risk iletişiminde hayvanlardaki yaygın dolaşım ile insan enfeksiyonuna ilişkin sınırlı kanıtın birbirinden ayrılması gerektiğini vurguluyor. Hayvancılıkla uğraşan ve sağlığıyla ilgili endişe taşıyan kişilerin bir doktora danışması önerilir.