İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Moğolistan'daki en büyük Asya Hun mezarından Roma yapımı olabilecek cam kupa çıktı
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Moğolistan'ın doğusunda, Türk tarih yazımında Asya Hunları olarak da anılan Xiongnu topluluğuna ait bilinen en büyük mezarın kazısı tamamlandı. Kore Ulusal Müzesi, Moğolistan Bilimler Akademisi Arkeoloji Enstitüsü ve Moğolistan Ulusal Müzesi'nin 2023'ten bu yana yaklaşık dört yıl süren ortak çalışmasıyla Duurlig Nars mezarlığındaki 160 numaralı mezardan 413 eser çıkarıldı. 6 Kasım'da açıklanan sonuçlara göre buluntular arasında Roma İmparatorluğu'nda üretilmiş olabilecek kulplu bir cam kupa, Kore Yarımadası'ndaki buluntulara çok benzeyen gümüş at koşum süsü ve Han Çin'inin cenaze geleneğini andıran yeşim diskler bulunuyor.
Kore Ulusal Müzesi'nin açıklamasına göre güneydeki giriş rampası dahil yaklaşık 73 metre uzunluğa ulaşan mezar, Moğolistan'da bugüne kadar saptanan en büyük Xiongnu mezarı. Mezarın yapımında toprak basamaklar halinde kazılmış, ardından dokuz ayrı aşamada taş dolguyla örtülmüş. Kazı ekibi, mezar tabanına ulaşmak için yerin 14,5 metre altına kadar taşları tek tek kaldırdı. Mezar odasının merkezinin üzerine laklı bir araba gömüldüğü belirlendi. Müze yetkilileri, mezarın büyüklüğünün sahibinin gücünü ve statüsünü, arabanın ise yüksek rütbeyi simgelediğini belirtiyor.
Duurlig Nars, yaklaşık 300 mezardan oluşan ve doğu Moğolistan'ın en büyük Xiongnu mezarlığı olarak bilinen bir alan. Ekip, ana mezarın çevresindeki altı uydu mezarı daha 2019'da kazmıştı.
Buluntuların en dikkat çekeni, saydam ve kulplu bir cam kupa. Araştırmacılar kupanın Roma İmparatorluğu'nda yapılmış olabileceğini düşünüyor, ancak kökenin kesinleşmesi için camın kimyasal bileşiminin analiz edilmesi gerekiyor. Bu doğrulanırsa, kupa İpek Yolu ağı üzerinden binlerce kilometre yol kat etmiş olacak.
Mezardan çıkan su kabağı biçimli gümüş at koşum süsü ise başka bir yöne işaret ediyor. Bu süs, Kuzey Kore'nin başkenti Pyongyang yakınındaki Seokam-ri mezarlığında, Han hanedanının bölgedeki yönetim birimi Lelang'a ait 219 numaralı mezardan çıkan eserlere çok benziyor. Ortasında kaya kristali bulunan, altın levha ile kırmızı ve mavi malzemeler kullanılarak yapılmış yuvarlak bir altın süs ise müzeye göre bir Xiongnu mezarında ilk kez belgelendi. Kore Ulusal Müzesi, bulguların Xiongnu'nun Roma'dan Kore Yarımadası'na kadar uzanan geniş bir etkileşim ağına sahip olduğunu gösterdiğini vurguluyor.
Tabutun tabanında üst üste dizilmiş 15 yeşim parçası bulundu. Bu parçalar Han Çin'inde cenaze törenlerinde kullanılan ve bi adı verilen delikli yeşim diskleri taklit ediyor, ancak kusursuz disk biçiminde değiller ve yüzeylerinde ince oyma desenler bulunuyor. Araştırmacılar bunu, Xiongnu seçkinlerinin Çin cenaze geleneğini benimserken kendi zevklerine göre dönüştürmesi olarak yorumluyor.
Mezar, MS 1. yüzyılın sonu ile 2. yüzyıl arasına tarihleniyor. Bu dönem Xiongnu gücünün gerilediği yıllara denk geliyor; Çin kayıtları, Han hanedanı ve müttefiklerinin MS 89 ve 91 yıllarında kuzey Xiongnu'ya karşı seferler düzenlediğini aktarıyor. Tabutta bulunan diş ve saç örnekleri ilerleyen dönemde analiz edilecek. Bu incelemelerin, mezar sahibinin cinsiyeti, yaşı ve uydu mezarlardaki kişilerle akrabalık bağı hakkında bilgi vermesi bekleniyor.
Xiongnu, MÖ 3. yüzyılda Moğolistan bozkırlarında kurulan ve yüzyıllar boyunca Han Çin'iyle rekabet eden güçlü bir göçebe konfederasyondu. Türkiye'de bu devlet genellikle Büyük Hun İmparatorluğu ya da Asya Hunları adıyla bilinir ve tarih kitaplarında hükümdarı Mete Han ile birlikte anılır. Bununla birlikte Xiongnu'nun etnik ve dilsel kimliği ile Avrupa Hunlarıyla ilişkisi akademik çevrelerde hâlâ tartışılıyor; genetik çalışmalar da topluluğun farklı kökenlerden gelen karma bir yapıya sahip olduğuna işaret ediyor. Bu nedenle yeni mezardan alınacak DNA sonuçları, yalnızca bir soylunun kimliğini değil, Xiongnu toplumunun yapısını anlamak açısından da önem taşıyor.
Duurlig Nars'ın da içinde bulunduğu Xiongnu soylu mezar kompleksleri, bu yıl temmuz ayında Güney Kore'nin Busan kentinde toplanan UNESCO Dünya Mirası Komitesi'nin 48. oturumunda Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Kore Ulusal Müzesi, ortak çalışmanın bu sürece katkı sağladığını belirtiyor. Kazı sonuçları ilk kez 6-7 Kasım'da Kore Arkeoloji Derneği'nin Gangneung'da düzenlenen 50. ulusal kongresinde sunuldu. Eserler koruma ve analiz için Kore'ye gönderilecek, kapsamlı kazı raporu ise araştırmalar tamamlandıktan sonra yayımlanacak. Bu nedenle cam kupanın Roma kökeni ve diğer yorumlar şimdilik ön değerlendirme niteliği taşıyor.