İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Kekova'daki 4.700 yıllık batık, Guinness'e dünyanın en eski gemi batığı olarak girdi
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Antalya'daki Kekova Adası açıklarında bulunan yaklaşık 4 bin 700 yıllık batık, Guinness Dünya Rekorları tarafından "dünyanın en eski gemi batığı" olarak tescil edildi. Kazıyı Kültür ve Turizm Bakanlığı adına yürüten Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü Başkanı Doç. Dr. Hakan Öniz, tescilin kasım ayının ilk haftasında açıklandığını Anadolu Ajansı'na anlattı. Erken Tunç Çağı'na tarihlenen batık, ekim ortasında Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından kamuoyuna duyurulmuştu.
Batığın hikâyesi bir yanılgıyla başlıyor. Öniz'in anlattığına göre ekip Kekova batığını 2024'te buldu, ancak ilk bakışta 100 ile 400 yıl arasında bir yaşa sahip, Osmanlı dönemine ait bir gemi olduğunu düşündü. Daha sonra ekip, batıktan çıkan amforalara çok benzeyen kapları Mısır arkeolojisine ait yayınlarda gördü ve Bakanlık'tan izin alarak alana geri döndü. Yapılan incelemeler ve bilimsel araştırmalar, geminin Erken Tunç Çağı'na ait olduğunu ortaya koydu. Öniz, "Kekova'daki batık 4 bin 700 yıllık bir gemi batığı; yaklaşık 5 bin yıllık bir tekne" diyerek bulgunun önemini özetledi.
Batık, 35 ila 40 metre derinlikte bulunuyor. Geminin ahşap gövdesi günümüze ulaşmadı; arkeologların elindeki başlıca kanıt, deniz tabanına dağılmış yük, özellikle de amforalar. Bakanlığın ekim ayındaki açıklamasında amforaların yaklaşık 4 bin 400 ile 4 bin 700 yıllık olduğu belirtilmişti.
Ekim ayında paylaşılan ilk bilgilere göre amforalar büyük olasılıkla zeytinyağı ya da şarap taşımak için kullanılıyordu. Kil analizleri, kapların Ürdün Vadisi'ndeki atölyelerde üretilmiş olabileceğine işaret ediyor. Benzer kaplar Mısır'da, Anadolu'da ve Yunanistan'da da bulunmuştu; Öniz, amforaları Mısır'daki Giza piramitlerinde bulunan örneklere benzetiyor. Kaplardan biri üzerindeki dokuz işaret ve iki delikle dikkat çekiyor; araştırmacılar bu kabın tereyağı ya da peynir yapımında çalkalama kabı olarak kullanılmış olabileceğini düşünüyor.
Araştırmacıların varsayımına göre gemi Doğu Akdeniz'in Levant kıyısındaki bir limandan yola çıkmış, Troya'nın bulunduğu bugünkü Hisarlık'a ya da Girit'e doğru ilerlerken Kekova açıklarında batmış olabilir. Bakan Ersoy da sosyal medya paylaşımında "Mavi Vatan'da, dünyanın en eski batığının izlerini gün yüzüne çıkarıyoruz" diyerek bulgunun Anadolu kıyılarındaki deniz ticaretinin köklü geçmişine ışık tuttuğunu vurgulamıştı.
Türkiye kıyıları sualtı arkeolojisinin dünyadaki en önemli sahalarından biri. Yine Kaş açıklarında bulunan ve yaklaşık 3 bin 300 yıl öncesine, Geç Tunç Çağı'na tarihlenen Uluburun batığı ile Kumluca'daki Gelidonya Burnu açıklarında bulunan batık, bu alanın dünyaca bilinen örnekleri arasında yer alıyor. Kekova batığı, Uluburun'dan bin yılı aşkın süre daha eski. Bu alanda daha önce sık anılan örneklerden biri, Yunanistan'daki Dokos Adası açıklarında bulunan ve yaklaşık 4 bin 200 yıl öncesine tarihlenen batıktı.
Öniz, bulgunun Türkiye'nin sualtı arkeolojisindeki güçlü konumunu gösterdiğini belirterek uzman ekipleri, araştırma altyapısı ve tarih bakımından son derece zengin kıyılarıyla Türkiye'nin bu alanda dünyada ilk iki üç ülke arasında olduğunu düşündüklerini söyledi.
Batıktan çıkarılan eserlerin koruma çalışmaları bölgedeki laboratuvarlarda ve Akdeniz Üniversitesi'nin Kemer'deki sualtı arkeolojisi laboratuvarında sürüyor. Buluntuların bir bölümünün İstanbul Haydarpaşa'da açılması planlanan "Dört Deniz Tek Müze"de, bir bölümünün ise Kemer'de kurulmakta olan Akdeniz Sualtı Arkeolojisi Müzesi'nde sergilenmesi öngörülüyor.
"Dünyanın en eski batığı" unvanı, bugüne kadar bilinen arkeolojik kanıtlara dayanan bir değerlendirme; denizlerde daha eski bir batığın bulunması ihtimali her zaman var. Batığın yaşı açıklamalarda 4 bin 400 ile yaklaşık 5 bin yıl arasında farklı rakamlarla ifade ediliyor ve tarihleme büyük ölçüde amforaların biçimi ile kil analizlerine dayanıyor. Ahşap gövdenin korunmamış olması, geminin yapısı ve büyüklüğü hakkında bilgi edinmeyi zorlaştırıyor. Yine de Kekova batığı, Tunç Çağı'nın başlarında Doğu Akdeniz'de Levant, Mısır, Anadolu ve Ege arasında düzenli bir deniz ticaretinin işlediğine dair güçlü bir kanıt olarak öne çıkıyor.