İstanbul 19.7°C
Ankara 15.1°C
Berlin 29°C
Kediler, ulaşamadıkları mama karşısında sahibi odadayken çok daha fazla miyavlıyor
Bilim
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul20°
Kedisi olan herkesin tanıdığı o sahne, mama kabının başında yükselen ısrarlı miyavlar, bilimsel bir deneyin konusu oldu. Brezilya'daki São Paulo Üniversitesi'nden Naila Fukimoto ve çalışma arkadaşlarının 38 ev kedisiyle yaptığı deney, kedilerin ulaşamadıkları bir yiyecekle karşılaştıklarında sahipleri odadayken yalnız kaldıklarına göre çok daha fazla miyavladığını gösterdi. Hakemli Animal Behaviour dergisinde yayımlanan çalışmaya göre miyavlama olasılığı insan varken 16 kattan fazla yükseldi. Bulgu, miyavın kedilerde yalnızca bir iç huzursuzluğun dışa vurumu değil, insana yönelik bir iletişim aracı olabileceği görüşünü destekliyor.
Araştırmacılar deneyi laboratuvarda değil, kedilerin kendi evlerinde yaptı. Sahipler, kedinin en sevdiği yiyeceği delikli plastik bir kutuya koydu, kedinin içini görmesine izin verdi ve ardından kapağı kapattı. Böylece kedi mamanın kokusunu alabiliyor ama kutuyu kendi başına açamıyordu. Her kedi bir dakikalık iki ayrı teste girdi. Birinde sahibi odada sessiz ve dikkatli biçimde bekledi; diğerinde odadan çıktı ve kediyi kutuyla baş başa bıraktı. Oturumlar görüntülü görüşme üzerinden kaydedildi, böylece araştırmacıların fiziksel varlığı hayvanların davranışını etkilemedi.
Sonuçlar oldukça netti. Sahiplerin odada olduğu testlerde kediler toplam 86 kez miyavladı; yalnız kaldıklarında bu sayı 20'de kaldı. Ham sayılar yaklaşık dört katlık bir farka işaret ediyor. Araştırmacıların istatistiksel modeline göre ise bir kedinin miyavlama olasılığı insan varken 16 kattan fazla arttı. İki rakam arasındaki fark, birinin toplam miyav sayısını, diğerinin ise kedilerin miyavlayıp miyavlamama ihtimalini ölçmesinden kaynaklanıyor. Ekip makalesinde, kedilerin bir insan izleyici varken belirgin biçimde daha fazla miyavladığını ve bunun miyavın yalnızca motivasyonla açıklanamayacak bir iletişim işlevine işaret ettiğini yazdı.
Deneyin belki de en dikkat çekici ayrıntısı, kedilerin bakışlarıydı. Sahip odadayken yapılan miyavların yaklaşık yüzde 56'sı, kedi doğrudan sahibine bakarken çıkarıldı. Kediler ayrıca bakışlarını sık sık sahipleriyle kutu arasında gezdirdi. Araştırmacılar bu davranışı, kedinin insanın dikkatini yiyeceğe çekme girişimi olarak yorumluyor. Makalede, kayda geçen miyavların büyük çoğunluğunun bir alıcıya yöneltilmiş olmasının, kedilerin çevreye rastgele ses çıkarmadığını gösterdiği vurgulandı. Yalnız kalan kediler ise daha fazla süre hareketsiz durdu ve gözlerini kapıya dikti; sanki çıkıp giden sahibinin dönmesini bekliyorlardı.
Araştırmacılar sonuçları temkinle yorumluyor. Çalışma, kedilerin sahiplerinin kutuyu açabileceğini bilinçli olarak kavradığını ya da her miyavın kasıtlı bir istek olduğunu kanıtlamıyor. Örneklem 38 kediyle sınırlı. Üstelik ekip, mama saatinde miyavladığı zaten bilinen, sesli kedileri bilerek seçti. Bu nedenle sonuçların daha sessiz kedilere ya da yiyecek dışındaki durumlara ne ölçüde uyduğu açık bir soru olarak duruyor. Her test yalnızca bir dakika sürdü ve tek bir deney düzeneği kullanıldı. Araştırmacılar, ileride miyavların ses özelliklerinin incelenmesiyle kedilerin farklı istekler için farklı sesler kullanıp kullanmadığının araştırılabileceğini belirtiyor.
Kedilerin evcilleşme süreci boyunca insanlarla birlikte yaşaması, bilim insanlarının uzun süredir merak ettiği bir soruyu gündemde tutuyor: Kediler sesleriyle insanlara gerçekten bir şey mi söylüyor? Bu çalışma, sorunun yanıtına doğrudan ulaşmasa da önemli bir parça ekliyor. Aynı koşulda, aynı yiyecek karşısında, tek değişken insanın varlığıyken miyav sayısının bu kadar değişmesi, sesin hedefinin insan olabileceğine güçlü bir işaret olarak görülüyor. Kutunun başında sessizce bekleyen bir kedi ile sahibine dönüp miyavlayan bir kedi arasındaki fark, belki de evcil kedilerin binlerce yıllık birlikteliğin ürünü olan en önemli iletişim becerilerinden birini yansıtıyor.
Kedilerin gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğu Türkiye'de, pek çok kişi kapı önünde ya da mutfakta kendisine bakarak miyavlayan kedilere aşina. Deney ev kedileriyle yapıldığından sonuçları doğrudan sokak kedilerine genellemek doğru olmaz. Ancak çalışma, kedi sahiplerinin sezgiyle bildiği bir şeyi ölçülebilir hale getiriyor: Kutunun başındaki o ısrarlı miyav büyük olasılıkla size yöneltilmiş bir çağrı. Bir sonraki adım, bu çağrının içeriğini çözmek olacak.