Cumhurbaşkanlığı genelgesiyle Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026-2030 yürürlüğe girdi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan “Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026-2030)” konulu 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Genelgeyle, ilk kez 2021'de yürürlüğe konulan Yeşil Mutabakat Eylem Planı güncellenerek 2026-2030 dönemini kapsayacak şekilde yeniden yürürlüğe girdi. Planın uygulanmasının koordinasyonu Ticaret Bakanlığına verildi.
Ticaret Bakanlığı'nın açıklamasına göre güncellenen plan 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylemden oluşuyor. Planın başlıkları arasında karbon fiyatlandırması, sanayinin yeşil ve dijital dönüşümü, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir enerji, ulaştırma ve tarım, yeşil finansman, iklim değişikliğine uyum, adil dönüşüm, eğitimde yeşil dönüşüm ve uluslararası iş birliği yer alıyor. Bakanlık, planın sanayi ve ihracatın uluslararası rekabet gücünü artırmayı amaçladığını belirtti. Eylem planının tam metni Bakanlığın internet sitesinde yayımlandı. Bakanlık açıklamasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıkladığı 2053 net sıfır emisyon hedefinin planın yol gösterici çerçevesini oluşturduğu vurgulandı; ilk planın 2021'de yayımlandığı ve yeni metnin bu planın güncellenmiş hali olduğu hatırlatıldı.
Genelgede, iklim değişikliği, sanayileşme, nüfus artışı ve savaşlar gibi küresel gelişmeler nedeniyle doğal kaynakların önemli ölçüde azaldığı belirtilerek bu kaynakların etkili ve verimli kullanımı için küresel ölçekte iş birliklerinin gerekli hale geldiği vurgulandı. Başta Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği olmak üzere uluslararası kuruluşlarda yeşil dönüşüm çalışmalarının hız kazandığı, karbon fiyatlandırması, döngüsel ekonomi, yeşil teknolojiler ve sanayinin karbonsuzlaştırılması alanlarında yeni politikalar ve mevzuat düzenlemelerinin yürürlüğe girdiği ifade edildi. Genelgeye göre yeşil dönüşüm, artık yalnızca çevre ve iklim politikalarının değil, sanayi, ticaret, yatırım ve rekabetçilik politikalarının da temel belirleyicilerinden biri.
Metinde Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim mevzuatının ve karbon fiyatlandırma altyapısının geliştirilmesi, sanayide yeşil dönüşümün desteklenmesi, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve döngüsel ekonomiye geçiş gibi adımlar attığı hatırlatıldı. Planın güncellenme gerekçesi olarak ise Türkiye ekonomisinin yeşil tedarik zincirlerine entegrasyonunun güçlendirilmesi ve Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği kapsamında süren ekonomik bütünleşme sürecinin ileriye taşınması gösterildi.
Genelgeye göre yeni plan, Ticaret Bakanlığının koordinasyonunda ilgili kamu kurumları ve özel sektör paydaşlarının katkılarıyla, yeşil ve dijital dönüşümün birlikte ele alındığı “ikiz dönüşüm” yaklaşımı esas alınarak hazırlandı. 16 Temmuz 2021 tarihli 2021/15 sayılı genelgeyle yürürlüğe giren ilk planın küresel ve bölgesel gelişmeler doğrultusunda güncellenmesine ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
Eylem planındaki gelişmeleri izlemek ve koordinasyonu sağlamak üzere 2021'de kurulan Yeşil Mutabakat Çalışma Grubu çalışmalarını sürdürecek. Grup, Ticaret Bakanının ya da görevlendireceği bakan yardımcısının başkanlığında toplanacak. Grupta Çalışma ve Sosyal Güvenlik; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği; Dışişleri; Enerji ve Tabii Kaynaklar; Hazine ve Maliye; İçişleri; Kültür ve Turizm; Milli Eğitim; Sanayi ve Teknoloji; Tarım ve Orman ile Ulaştırma ve Altyapı bakanlıklarının ilgili bakan yardımcılarının yanı sıra Strateji ve Bütçe Başkan Yardımcısı, Yatırım ve Finans Ofisi Başkan Yardımcısı ve Yükseköğretim Kurulu Başkan Vekili yer alacak.
İlgili kamu kurum ve kuruluşları, sorumlu oldukları eylemlere ilişkin yıllık gelişme raporlarını Ticaret Bakanlığına gönderecek. Genelgede, tüm kamu kurumlarının plan kapsamındaki görevlerini “hassasiyetle” yerine getirmesi ve uygulama sürecinde ihtiyaç duyulacak her türlü desteğin “titizlikle” sağlanması istendi.
Genelge, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen BM İklim Değişikliği Konferansı COP31'in sürdüğü günlerde yayımlandı. Ticaret Bakanlığı da planın güncellenmesini COP31 ile ilişkilendirdi. Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olan Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi uygulamalarla ithalatta karbon maliyetini kademeli olarak devreye alması, plandaki karbon fiyatlandırması ve sanayinin karbonsuzlaştırılması başlıklarını Türk ihracatçıları açısından öne çıkarıyor. Eylem planının uygulama sonuçları, kurumların yıllık raporları üzerinden Çalışma Grubu tarafından izlenecek.