Amerika’da havada kırmızı alarmın nedeni eskiyen sistem
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrolünde radar verilerini ve pilotlarla telsiz iletişimini aksatan kesinti nedeniyle uyguladığı ülke çapındaki kalkış kısıtlamasını 13 Kasım Cuma akşamı kaldırdı. Kalkışlara ABD Doğu Yakası saatiyle 20.15’te, Chicago saatiyle 19.15’te yeniden izin verildi. Uçuş programlarındaki aksamalar cumartesiye taşındı. Cumartesi sabahı açıklanan verilere göre 14 Kasım için ABD’de 2 bin 500’den fazla uçuş iptal edildi.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, radar verilerindeki ve kontrolörlerin pilotlarla kurduğu iletişimdeki aksaklığın cuma günü Doğu Yakası saatiyle 15.36’da başladığını söyledi. Duffy’ye göre, eski telekomünikasyon ağında kullanılan yönlendiriciler ve ağ anahtarları veri yükü altında tutarsız bilgiler iletmeye başladı. Yaklaşma kontrol birimleri ile bölgesel hava trafik kontrol merkezleri aralıklı kesintiler yaşadı.
FAA, güvenlik önlemi olarak kalkışları durdurduğunda havada 3 bin 500’den fazla uçak bulunuyordu. Havada bulunan uçaklar, kontrolörlerin kesinti durumlarında uyguladığı prosedürlerle inişe yönlendirildi. Yüzlerce uçak kalktığı havalimanına döndü veya başka bir havalimanına yönlendirildi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, ilk değerlendirmede sisteme eklenen güncellemelerin eski cihazları zorlamış olabileceğini söyledi. Mullin, siber saldırıya işaret eden bir bulguya rastlanmadığını ve incelemenin sürdüğünü belirtti.
Kalkış kısıtlaması dört saatten uzun sürdü ve binlerce yolcu havalimanlarında bekledi. Duffy, seferlerin yeniden başlayabilmesinin uçakların ve uçuş ekiplerinin nerede olduğuna bağlı olduğunu belirtti. Aksamaların birkaç gün daha sürmesi bekleniyor. Duffy, uçuş düzeninin Şükran Günü seyahatlerinin en yoğun günlerine kadar toparlanmasını beklediğini söyledi. ABD havayolları, 20–30 Kasım döneminde günde ortalama 2,7 milyon yolcu taşımayı öngörüyor.
Chicago’da cuma günü yerel saatle 17.00 itibarıyla O’Hare Havalimanı’nda 208, Midway Havalimanı’nda 5 uçuş iptal edilmişti.
ABD Kongresi, hava trafik kontrol altyapısının yenilenmesi için 2025’te 12,5 milyar dolar ayırmıştı. Duffy, sistemin tamamının yenilenmesi için yıl sonundan önce 50 milyar dolarlık ek acil ödenek istedi. FAA, ülke genelinde bir önceki kalkış kısıtlamasını 11 Ocak 2023’te, pilotlara uçuş güvenliği bildirimleri gönderen sistem arızalandığında uygulamıştı.
ABD kurallarına göre havayolu seferi iptal eder, uçuşu önemli ölçüde geciktirir veya programı önemli ölçüde değiştirirse yolcu bilet ücreti iadesi alabiliyor. İade hakkı, yolcunun seyahat etmemesi ve sunulan alternatif uçuşu ya da seyahat kredisini kabul etmemesi halinde geçerli.