İstanbul 17.9°C
Ankara 14.4°C
Antalya 18.6°C
Van 8.6°C
Berlin 29°C
AB, Suriye ile ortaklık anlaşmasını yeniden canlandırmayı tartışıyor
Suriye
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
İstanbul18°
Avrupa Birliği (AB) dışişleri bakanları, 16 Kasım Pazartesi günü Brüksel'de toplanacak Dışişleri Konseyi'nde Suriye'yi ele alacak. Konsey'in 30 Ekim tarihli gündem duyurusunda toplantının iki ana başlığından biri “Suriye odağında Orta Doğu'daki durum” olarak yer alıyor. Toplantı öncesinde Avrupa Dış İlişkiler Servisi'nin (EEAS) hazırladığı bir tartışma belgesi, Brüksel ile Şam arasındaki ilişkilerin ticaret, güvenlik ve yatırım alanlarında derinleştirilmesini öneriyor.
Basına yansıyan belgeye göre AB, 2008'de parafe edilen ancak hiçbir zaman imzalanıp yürürlüğe girmeyen AB-Suriye ortaklık anlaşmasını yeniden canlandırmayı değerlendiriyor. Bunun için AB diplomatlarının üye ülkelerden anlaşmayı yeniden müzakere etmek üzere yeni bir yetki alması gerekiyor. Belgede ayrıca güvenlik sektörü reformuna destek verilmesi ve Ürdün ile üçlü işbirliği çerçevesinde Suriyeli polis adaylarının eğitilmesi gibi başlıklar da yer alıyor.
Belgede Suriye'deki geçiş sürecinin ilerlediği, ancak “zorlukların yüksek olmaya devam ettiği” ve ekonomik toparlanma, ulusal uzlaşı ile yerinden edilmiş kişilerin ve mültecilerin yeniden entegrasyonu konularında “ilerlemenin hızlanması gerektiği” değerlendirmesi yapılıyor.
Öneriler arasında Avrupa Yatırım Bankası'nın (AYB) Suriye'deki faaliyetlerine yeniden başlamasının teşvik edilmesi ve Şam'ın Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'na (EBRD) hissedar olma girişiminin desteklenmesi de bulunuyor. AB, 2026 ve 2027 yılları için insani yardım ile sosyo-ekonomik toparlanmayı kapsayan toplam 620 milyon avroluk destek taahhüt etmiş durumda. Belgeye göre 17 Kasım'da Şam'da yatırım ve özel sektör katılımına odaklanan, AB öncülüğünde bir koordinasyon forumu düzenlenecek. Bu forumun, 2027'de yapılması öngörülen bir AB-Suriye yatırım konferansına zemin hazırlaması hedefleniyor.
AYB ile somut temaslar da başladı. Suriye Ulaştırma Bakanı Yarub Bedr, 12 Kasım'da Şam'da bir AYB heyeti ve AB temsilcileriyle görüştü. Bakanlığın açıklamasına göre Bedr, Şam-Humus-Halep otoyolu, Ürdün sınırındaki Nasib'e uzanan yol, başkenti Palmira, Deyrizor ve Irak sınırına bağlayan koridorlar ile Lübnan bağlantılarını kapsayan, üç yıllık ve yaklaşık 670 milyon dolarlık bir yol rehabilitasyon programını sundu. Görüşmede demiryolu yolcu ve yük bağlantıları, Şam'da kentsel raylı sistem ve Şam Uluslararası Havalimanı'na demiryolu bağlantısı fikri de ele alındı. Bedr, işbirliğinin “önerileri projelere dönüştürmesini” umduğunu söyledi.
Belgede, “Rusya ve diğer yabancı aktörlerin Suriye üzerindeki kötü niyetli etkisinin” sınırlandırılması da hedefler arasında sayılıyor. Belgeye göre Moskova'nın etkisi Esad yönetiminin düşmesinden bu yana azalmış olsa da Rusya'nın askeri varlığı ve ekonomik nüfuzu kaygı konusu olmayı sürdürüyor. Rusya, Tartus'taki deniz tesisi ile Hmeymim Hava Üssü'ne erişimini korumak için Şam ile yeni bir anlaşma arayışında.
AB Konseyi 11 Mayıs 2026'da, Esad yönetiminin baskıları nedeniyle 2011'de kısmen askıya alınan AB-Suriye İşbirliği Anlaşması'nın yeniden tam olarak uygulanmasına karar vermiş, askıya almaya yol açan koşulların artık mevcut olmadığını açıklamıştı. Aynı dönemde Brüksel ile Şam arasındaki ilk üst düzey siyasi diyalog toplantısı, Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani'nin katılımıyla yapıldı. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Eylül sonunda Şam'ı ziyaret ederek Şeybani ile ortak basın toplantısı düzenledi.
AB ile Suriye arasındaki ticaret 2010'da 7 milyar avroyu aşarken, 2023'te AB'nin Suriye'den ithalatı 103 milyon avroya, Suriye'ye ihracatı ise 265 milyon avroya gerilemişti. AB Komisyonu üyesi Dubravka Šuica, Mayıs ayında daha kapsamlı bir anlaşmanın geçiş hükümetinin “kilit reformlarına” bağlı olduğunu söylemiş, mülteci dönüşleri konusunda ise “Kimseyi zorlamıyoruz” demişti. Šuica, dönüşlerin güvenli, gönüllü ve onurlu olması gerektiğini vurgulamıştı.
AB'nin Suriye politikasındaki adımlar Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. UNHCR verilerine göre 8 Aralık 2024'ten 31 Ağustos 2026'ya kadar komşu ülkelerden dönen yaklaşık 1,8 milyon Suriyelinin 723 bini Türkiye'den gitti. Suriye'de altyapının ve yatırım ortamının iyileşmesi, hem gönüllü dönüşlerin koşullarını hem de Türk şirketlerinin bu pazardaki faaliyetlerini etkileyen başlıklar arasında yer alıyor. Dışişleri Konseyi'ndeki görüş alışverişinin ardından belgedeki önerilerin hangi takvimle ilerleyeceği netlik kazanacak.