İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Gerçek bir süper valiydi
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Ünal Erkan’ın vefatı, gazetecilik yıllarımda yollarımızın kesiştiği günleri yeniden hatırlattı. İstanbul’daki yoğun mesaisini, Diyarbakır’da gece yarısına yaklaşırken verdiği röportajı, Şırnak’tan dönüşümde gösterdiği inceliği düşündüm.
Kamuoyu onu en çok “Süper Vali” olarak tanıdı. Benim hafızamda ise polis teşkilatının sevdiği, çalışmaktan yorulmayan, insanlarla ilişkisinde sıcaklığını koruyan bir emniyetçi olarak yer etti. Bu devlete çok hizmet ettı.
Bir polis çocuğunun meslek yolculuğu
Ünal Erkan, 1942’de Erzurum’da doğdu. Babası Mustafa Bey polis memuruydu, baba mesleğini seçti. 1958’de Polis Kolejine girdi; 1964’te, bugün Polis Akademisi olarak bildiğimiz kurumun o dönemdeki adıyla Polis Enstitüsünü bitirdi. İlk görev yıllarında Bursa’nın İnegöl ilçesinde komiser yardımcısı olarak çalıştı.
1980’de Ankara Emniyet Müdürü oldu. 1984’te İstanbul Emniyet Müdürlüğüne atandı ve bu görevi 1988’e kadar sürdürdü. Ardından Edirne Valiliğine geçti. 1991’de Emniyet Genel Müdürü, 1992’de Olağanüstü Hâl Bölge Valisi oldu.
Merkezi Diyarbakır’da bulunan bu görevi 1995’e kadar sürdürdü.
1995 seçimlerinde Doğru Yol Partisinden Ankara milletvekili seçildi. 1996’da Mesut Yılmaz’ın kurduğu 53. Hükümette devlet bakanlığı yaptı. Daha sonra siyasi hayatını bir süre Milliyetçi Hareket Partisinde sürdürdü.
Yıldız Erkan ile evliydi ve üç çocuk babasıydı.
Süper valiliğin ilk yılları
Erkan’ın üstlendiği sorumluluğu anlatabilmek için o makamın nasıl ortaya çıktığını da hatırlamak gerekiyor. Olağanüstü Hâl Bölge Valiliği, 14 Temmuz 1987’de yayımlanan 285 sayılı kanun hükmünde kararnameyle kurulmuştu. Başlangıçta sekiz ili kapsıyor, İçişleri Bakanına bağlı çalışıyordu. Güvenlik güçleri ve bölgedeki valilikler arasında koordinasyon sağlamak üzere geniş yetkilerle donatılmıştı. “Süper Vali” adı da kamuoyunda bu nedenle kullanılıyordu.
İlk OHAL Bölge Valisi Hayri Kozakçıoğlu’ydu. Onu 1991’de Necati Çetinkaya izledi. Ünal Erkan, 1992’de göreve geldiğinde kurum henüz beş yılını doldurmamıştı; bu makamın üçüncü sahibiydi.
Göreve atanma süreçleri de her zaman kolay olmamıştı. Ağustos 1991’de Çetinkaya’nın atandığı göreve başlamak istemediği, siyasete girmeyi düşündüğü haberleri yayımlandı. Ancak Çetinkaya daha sonra Diyarbakır’a gitti ve 17 Ağustos’ta görevi devraldı.
Birkaç ay sonra görevden ayrılma talebi de gündeme geldi. Ocak 1992’de dönemin İçişleri Bakanı İsmet Sezgin, Çetinkaya’nın görevinden affını istediğini açıkladı. Şubat ayında görevi Ünal Erkan üstlendi.
Terörün gündelik hayatı ağır biçimde etkilediği o yıllarda, bölgenin güvenliğine ve idaresine ilişkin böylesine geniş bir sorumluluk taşımak kolay değildi. Erkan’ın Diyarbakır’daki çalışma temposunu ve sahada bulunma çabasını hatırlarken, görevinin bu ağırlığını da düşünüyorum.
Gece yarısı Polis Akademisinde
Ünal Erkan denildiğinde hatırlanması gereken olaylardan biri, Polis Akademisindeki hileli kura çekimine yaptığı müdahaledir. Bu olayı ben de yıllardır hatırlıyordum. Ayrıntılarına yeniden bakınca, o sırada Emniyet Genel Müdürü olduğunu gördüm.
1991’de, yeni mezunların görev yerlerini belirleyecek kura çekiminde kayırmacılık yapılacağına ilişkin bilgi almıştı. Gece yarısı, yardımcısı Ümit Erdal ile Ankara Anıttepe’deki Polis Akademisine gitti. Bazı mezunlara, belirli birimlere atanmalarını sağlayacak ayrı torbalardan kura çektirildiğini tespit etti. Çekilişe müdahale etti, gördüklerini tutanağa bağlattı ve soruşturma başlattı.
Bu olay, emniyetteki Fethullahçı yapılanmanın kadrolaşma yöntemlerinin erken tarihlerde ortaya çıkarılması bakımından önem taşıyordu. Sonraki soruşturmalara ve kayıtlara yansıyan bu müdahaleyi, yıllar sonra yaşananları düşünerek yeniden okumak gerekir.
Erkan, 2004’te verdiği bir söyleşide o geceyi kendisi de anlatmıştı. Söylediklerinin merkezinde, polis teşkilatında kayırmacılığın yaratacağı tahribat vardı. Mesleğe başlarken haksızlığa uğrayan bir polisin, başkasına haksızlık yapmayı kendisine hak görebileceğinden endişe ediyordu.
Bu yaklaşımını değerli buluyorum. Kendi teşkilatının içinde gördüğü bir yanlışın üzerine bizzat gitmişti. Bugün onu anarken bu tavrını da kayda geçirmek gerekiyor.
Taksim Meydanı ve Beşiktaş sevgisi
Ünal Erkan koyu Beşiktaşlıydı. Futbolu seyretmenin yanında top oynamayı da çok severdi. Onunla ilgili bildiğim, her hatırladığımda yüzümü güldüren bir Beşiktaş hikâyesi vardır.
İstanbul Emniyet Müdürü olduğu dönemde, Beşiktaş’ın şampiyonluk kutlamaları sırasında yardımcılarıyla Taksim Meydanı’nda dolaşıyor. Kalabalık bir taraftar grubu büyük bir coşkuyla tezahürat yapıyor. Sesler yükselince yanındakiler müdahale etmeye, kalabalığı dağıtmaya yöneliyor.
Erkan hemen araya giriyor. Taraftarlarla kendisinin konuşacağını belli edip grubun arasına yürüyor. Dışarıdan bakınca, çocukları sakinleştirecek, biraz daha az bağırmalarını isteyecek sanırsınız.
Kalabalığın içine girince söylediği ise şu:
“Devam çocuklar, devam! En büyük Beşiktaş!”
Bu hikâye, onun Beşiktaş sevgisi kadar insanlarla kurduğu ilişkiyi de anlatır. Taraftarın sevincini anlıyor, o sevince katılabiliyordu. Onun sıcak tarafını hatırlatan güzel bir ayrıntıdır.
Şırnak’tan Diyarbakır’a bir helikopter yolculuğu
Benim kendisiyle ilgili unutamadığım hatıralarımdan biri Şırnak’tadır.
Bir askerî operasyonu gazeteci olarak izliyordum. Bölgede uzun süre kalmıştım; artık Diyarbakır’a dönmem gerekiyordu. O yılların güvenlik şartlarında karayoluyla yolculuk yapmak ciddi güçlükler taşıyordu. Dönüş imkânı bulmakta zorlanıyordum.
Ünal Erkan’ın operasyonu yerinde takip etmek üzere Şırnak’a geleceğini öğrendim. Beni helikopterine alıp Diyarbakır’a getirdi.
Bir muhabirin içinde bulunduğu şartları önemsemiş, dönüşünü kolaylaştırmıştı. Benim için büyük bir incelikti. Aradan geçen yıllara rağmen o yolculuğu ve gösterdiği yakınlığı unutmadım.
Bölgede çalışan gazeteciler, o günlerin şartlarını bilir. Haberi izlemek kadar, bulunduğunuz yerden güvenli biçimde dönebilmek de başlı başına bir meseleydi. Erkan’ın yaptığı yardımın benim için taşıdığı anlamı bu yüzden özellikle anlatmak istiyorum.
Gece 23.00’te eşofmanla röportaj
Diyarbakır’da bir başka görüşmemiz de hafızamda çok canlıdır.
OHAL Bölge Valisi olduğu dönemde kendisiyle konuşmak için gitmiştim. İşleri öylesine yoğundu ki ancak gece saat 23.00 dolaylarında görüşebildik. Lojmanına gittim. O sırada, benim de meslek hayatımdan tanıdığım emniyetçi Ömer Tüzel ile birlikte kalıyorlardı.
Üzerinde eşofmanları vardı. O saatte beni kabul etti ve röportaj verdi. Günün yoğunluğunun ardından bir gazeteciye zaman ayırmıştı. Bu görüşme, onun nezaketini ve ulaşılabilirliğini hatırlatan anılarımdan biri olarak kaldı.
İstanbul’daki emniyet müdürlüğü döneminden de gece gündüz çalışan bir Ünal Erkan hatırlıyorum. Teşkilatın içinde sevildiğini görürdüm. Mesleğin temposunu bilen, çalışma arkadaşlarıyla yakın ilişki kuran bir yöneticiydi.
Gazetecilik insana çok sayıda insan tanıtır. Yıllar geçince bazı görüşmelerin ayrıntıları silinir, bazı davranışlar ise hafızada kalır. Ünal Erkan’ı düşündüğümde, devlet görevlerindeki uzun mesaisinin yanında gösterdiği o incelikleri de hatırlıyorum.
Türkiye’nin zor yıllarında ağır sorumluluklar üstlendi. Çalışkanlığına, mesleğine bağlılığına ve insani tarafına tanıklık ettim.
Allah rahmet eylesin.
