İstanbul 20.5°C
Şanlıurfa 15.7°C
Diyarbakır 13.8°C
Berlin 29°C
Bir film için geceyi uykusuz geçirmeye değermiş
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Christopher Nolan’ın “The Odyssey” filmini dünyada yalnızca 41 salonda gösterilebilen gerçek IMAX 70 mm formatında izledim. Sabah 02.30’da başlayan ve eve döndüğümde saati 07.00’ye getiren bu yolculuk, benim için yalnızca bir sinema gecesi değildi.
Christopher Nolan’ın “The Odyssey” filmini gerçek IMAX 70 mm formatında izleyebilmek için haftalarca bilet aramış, sonunda sabaha karşı 02.30 seansında bir yer bulmuştum. Dünyada bu filmi gerçek IMAX 70 mm kopyasından gösterebilen yalnızca 41 salon vardı. Bunlardan biri de yaşadığım yere yaklaşık bir saat uzaklıktaki Woodridge’de bulunan Cinemark Seven Bridges salonuydu.
Bir film için geceyi uykusuz geçirmeye değer mi, diye sormuştum.
Şimdi cevabını verebilirim:
Değermiş.
Hem de fazlasıyla...
Gece yarısından sonra evden çıktım. Yaklaşık bir saatlik yolculuğun ardından sinemaya vardım. Saat 02.30’da ışıklar söndü, perde aydınlandı ve daha ilk görüntülerle birlikte neden bu kadar uğraştığımı anladım.
Bu, benim daha önce yaşadığım sinema deneyimlerinden farklıydı.
Film karşınızda başlamıyor, sanki sizi içine alıyor. Dev perde yalnızca görüş alanınızı kaplamıyor, çevrenizde başka bir dünya kuruyor. Görüntünün büyüklüğü, ayrıntıların keskinliği ve sesin salonu kuşatan gücü birleştiğinde koltuğunuzda oturduğunuzu bir süre sonra unutuyorsunuz.
Kendinizi filmin karşısında değil, içinde hissediyorsunuz.
Açık denizlerin ortasında geminin üzerindesiniz. Dalgaların arasında savruluyorsunuz. Savaş alanındaki tozu, paniği ve kargaşayı hissediyorsunuz. Dev yaratıklarla karşılaştığınızda yalnızca onların büyüklüğünü görmüyor, ağırlıklarını da duyumsuyorsunuz.
IMAX 70 mm’nin ne olduğunu teknik açıklamalarla anlatmak mümkün. Ancak yaşattığı duyguyu rakamlarla açıklamak kolay değil.
Bu formatta görüntü yalnızca büyümüyor. Derinleşiyor.
Denizin sonsuzluğu, savaş alanlarının genişliği, gemilerin küçüklüğü ve insanın doğa karşısındaki çaresizliği çok daha güçlü hissediliyor. Perdenin yüksekliği ve görüntünün olağanüstü ayrıntısı, Nolan’ın kurduğu dünyayı bir gösteriden çıkarıp neredeyse fiziksel bir deneyime dönüştürüyor.
“The Odyssey” görsel açıdan gerçekten müthiş bir film.
Uçsuz bucaksız denizler, dev dalgalar, savaş alanları, gemiler, canavarlar ve doğaüstü güçler... Nolan, Homeros’un dünyasını bütün ihtişamıyla perdeye taşımış. Fakat filmin beni asıl etkileyen tarafı, bu büyük görsel gösterinin arkasında anlattığı insan hikâyesi oldu.
Çünkü bana göre Nolan burada yalnızca mitolojik bir macera çekmemiş.
Savaş sonrasında yaşanan ruhsal yıkımı anlatan büyük bir destan ortaya koymuş.
Film boyunca Odysseus’un eve dönüp dönemeyeceğini izliyor gibi görünüyoruz. Önünde denizler, fırtınalar, tanrılar, canavarlar ve aşılması neredeyse imkânsız engeller var. Fakat bir süre sonra asıl mücadelenin bunlarla olmadığını fark ediyorsunuz.
Odysseus’un gerçek mücadelesi kendisiyle.
Eve dönmeye çalışıyor ama savaştan önceki haline dönmesi mümkün mü?
Asıl soru bu.
Savaşa gitmeden önceki Odysseus ile Truva’dan dönen Odysseus aynı insan değil. Savaş onun yalnızca hayatını değil, kişiliğini de değiştirmiş. Gördüğü şiddet, verdiği kararlar, kaybettiği insanlar ve geride bıraktığı yıkım peşini bırakmıyor.
Savaş bitmiş olabilir ama Odysseus’un zihninde hâlâ sürüyor.
Açlık, korku, suçluluk, kayıplar ve şiddetin hatıraları onunla birlikte yolculuk ediyor. Eve doğru attığı her adımda geçmişi de onunla geliyor. Bu nedenle filmdeki canavarlar, tanrılar ve doğaüstü olaylar bana yalnızca mitolojik engeller gibi görünmedi.
Sanki bunların her biri Odysseus’un ruhundaki parçalanmanın dışarıdaki görüntüsüydü.
Karşılaştığı her canavar biraz korkusuydu.
Her fırtına içindeki kargaşaydı.
Her kayıp, geçmişte verdiği kararların yeniden karşısına çıkmasıydı.
Homeros’un destanında Odysseus kurnaz, güçlü, kendine güvenen ve karşılaştığı engelleri zekâsıyla aşabilen büyük bir kahramandır. Nolan’ın filminde ise bu özelliklerini korumasına rağmen giderek hüzünlü bir insana dönüşüyor.
Onu yalnızca savaş kazanmış bir komutan olarak görmüyoruz.
Savaşta kaybettiği insanların ağırlığını taşıyan, geçmişte verdiği kararlarla hesaplaşan ve kazandığı zaferin bedelini sorgulayan bir komutan olarak izliyoruz.
Truva’nın ele geçirilmesi de görkemli bir zaferden çok, daha sonra yaşanacak felaketleri başlatan ahlaki bir kırılma noktası olarak ele alınıyor.
Bir şehir ele geçirilmiş, savaş kazanılmıştır.
Peki geride ne kalmıştır?
Ölüler, yıkılmış hayatlar, parçalanmış aileler ve zaferi kazananların bile kurtulamadığı büyük bir suçluluk...
Nolan’ın asıl ilgilendiği mesele de burada başlıyor. Bir insan savaşı kazanabilir ama savaşın kendisinde açtığı yaralardan kurtulabilir mi?
Odysseus’un yolculuğu bu nedenle yalnızca coğrafi bir yolculuk değil. Kendi geçmişine, ailesine ve kaybettiği benliğine doğru yaptığı ağır bir dönüş.
Filmdeki savaş sahneleri oldukça sert. Fiziksel olarak etkileyici oldukları kadar duygusal açıdan da yorucular. Nolan savaşı heyecan veren bir kahramanlık gösterisi olarak sunmuyor. Şiddetin insanda bıraktığı izi, zaferden sonra başlayan manevi çöküşü ve savaş meydanından ayrıldıktan sonra bile devam eden hesaplaşmayı gösteriyor.
Bu yüzden “The Odyssey”, huzurla sonuçlanan geleneksel bir kahramanlık hikâyesi değil.
Odysseus bütün engelleri aşıp evine ulaştığında bile onu tam anlamıyla bir rahatlama beklemiyor. Kaybolmuş ilişkiler, değişmiş insanlar ve geçmişin hesabı karşısına çıkıyor.
Çünkü eve ulaşmakla eve dönmek aynı şey değil.
İnsan yıllar sonra aynı kapıdan içeri girebilir. Fakat geride bıraktığı hayatı bıraktığı yerde bulamayabilir. Kendisi de artık o kapıdan yıllar önce çıkan insan değildir.
Film ilerledikçe Nolan’ın Odysseus’un eve dönüp dönemeyeceğinden daha ağır bir soruyu sorduğunu düşündüm:
Odysseus eve dönmeyi gerçekten hak ediyor mu?
Bu soru filmin merkezinde sessizce duruyor.
Odysseus bir kahraman mı, yoksa verdiği kararların sonuçlarından kaçmaya çalışan kusurlu bir insan mı? Yaşadığı felaketler tanrıların cezası mı, kendi tercihlerinin bedeli mi? Eve dönüş onun hakkı mı, yoksa kazanmak zorunda olduğu son bir sınav mı?
Nolan bu soruların cevaplarını kolayca vermiyor.
Bizi Odysseus’u yargılamaya değil, anlamaya zorluyor.
Belki de filmin en güçlü yanı burada. Devasa bütçesine, olağanüstü görüntülerine, açık denizlerde geçen sahnelerine, savaşlarına, yaratıklarına ve teknik ihtişamına rağmen hikâyenin merkezinde hâlâ kırılgan bir insan duruyor.
IMAX 70 mm’nin bütün görkemi, Odysseus’un içindeki yalnızlığı daha da büyütüyor.
Perde büyüdükçe insanın küçüklüğünü fark ediyorsunuz.
Deniz büyüdükçe çaresizlik artıyor.
Savaş alanı genişledikçe kayıpların ağırlığı daha fazla hissediliyor.
Nolan, IMAX 70 mm’nin muhteşem gösterisiyle çok güçlü bir karakter incelemesini bir araya getirmiş. Teknoloji yalnızca filmi daha büyük göstermek için kullanılmamış. Odysseus’un iç dünyasını, yalnızlığını ve taşıdığı yükü seyirciye hissettiren anlatımın bir parçasına dönüşmüş.
Sonuçta karşımızda yalnızca evine dönmeye çalışan mitolojik bir kahraman yok.
Savaşın ardından kendisini, ailesini ve eski dünyasını yeniden bulmaya çalışan kusurlu bir insan var.
Belki de filmin bana söylediği en güçlü şey şuydu:
Bazı savaşlar meydanda biter ama insanın içinde devam eder.
Odysseus denizleri aşıyor, canavarlarla karşılaşıyor, tanrılara meydan okuyor ve ölümün kıyısından defalarca dönüyor. Fakat en büyük savaşı, geride bıraktığı insanla dönüştüğü insan arasında yaşanıyor.
Film bittiğinde salondan çıktım.
Sabahın ilk saatleriydi. Yaklaşık bir saatlik dönüş yolculuğunun ardından eve vardığımda saat 07.00’yi bulmuştu. Bütün gece uyumamıştım. Yorgundum ama pişman değildim.
Tam tersine, kendimi uzun zamandır yaşamadığım kadar güçlü bir sinema deneyiminin içinden çıkmış gibi hissediyordum.
İyi ki gitmişim.
