Adalet Bakanı Sinem’i unutturmamalı!
O fotoğrafı unutamıyorum.
Aradan 26 yıl geçti. Fakat beyaz, gelinliği andıran elbisesinin içindeki o küçücük kız hâlâ gözlerimin önünde.
Bazı fotoğraflar yalnızca bir haber karesi değildir. Hafızanıza yerleşir, yıllar geçse de peşinizi bırakmaz. Ne zaman kayıp bir çocuk haberi görsem, Sinem’in o fotoğrafı yeniden karşıma çıkar.
Sanki hâlâ bize bakıyor.
Sanki hâlâ bulunmayı bekliyor.
Sinem Özdemir’den söz ediyorum.
Henüz beş yaşındayken, 9 Haziran 2000 günü Samsun’da kaybolan küçücük bir kız çocuğundan...
Gazeteciydim. Sinem’in kayboluşunu haberleştirdim. O beyaz elbiseli fotoğrafını yayımladık. Olayı araştırdık, yetkililerle görüştük, gelişmeleri takip ettik. Sinem’in unutulmaması ve dosyanın gündemde kalması için elimizden geleni yaptık.
Bir gazeteci olarak yapabileceklerim sınırlıydı.
Haber yapmak, soru sormak, araştırmak, yetkilileri harekete geçirmeye çalışmak ve kamuoyunun dikkatini kayıp bir çocuğun üzerinde tutmak...
Sinem’i bulmamız gerekiyordu.
Ama bulamadık.
O dönemin valileriyle, emniyet yetkilileriyle ve soruşturmayı yürüten görevlilerle birçok çalışma yapıldı. İhbarlar değerlendirildi, farklı olasılıklar araştırıldı, fotoğraflar dağıtıldı.
Fakat Sinem’in izine ulaşılamadı.
Ne yaşadığına dair kesin bir bilgi bulunabildi ne de kayboluşunun ardındaki gerçek ortaya çıkarılabildi.
Bir insanın kaybolması büyük bir acıdır. Bir çocuğun kaybolması ise bir ailenin hayatının sonsuza kadar yarım kalmasıdır.
Ölümün bile bir mezarı, bir vedası vardır.
Kayıp vakalarında ise aileler her sabah aynı soruyla uyanır:
“Acaba bugün döner mi?”
Her telefon çaldığında umutlanırlar. Kalabalıkta gördükleri her yüzü dikkatle incelerler. Yıllar geçtikçe çocuklarının büyümüş hâlini hayal etmeye çalışırlar.
Sinem bugün hayatta olsaydı otuzlu yaşlarının başında bir kadın olacaktı.
Belki evlenecek, belki çocuk sahibi olacak, belki de bambaşka bir şehirde kendisine yeni bir hayat kuracaktı.
Fakat ailesinin elinde hâlâ beş yaşındaki fotoğrafı var.
Takvim ilerledi, Sinem büyüyemedi.
O, hafızalarımızda beyaz elbiseli küçük bir kız olarak kaldı.
Sinem’in hikâyesi tek başına yaşanmış bir olay değil.
Türkiye’de yıllardır haber alınamayan, dosyaları zaman içinde sessizliğe gömülen başka çocuklar ve yetişkinler de bulunuyor.
Bazı dosyalar uzun süre inceleniyor, bazıları yeni bir ihbar gelmediği için beklemeye alınıyor. Zaman geçtikçe tanıkların hafızası zayıflıyor, adresler değişiyor, deliller kayboluyor ve soruşturmanın çözülme ihtimali azalıyor.
Ancak bir dosyanın eski olması, değersiz olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine, bugün kullanılan DNA incelemeleri, yüz yaşlandırma teknolojileri, dijital veri analizleri ve gelişmiş kriminal yöntemler geçmişte sonuç alınamayan dosyalarda yeni kapılar açabilir.
Yirmi yıl önce önemsiz görülen küçük bir ayrıntı, bugün yeniden değerlendirildiğinde soruşturmanın yönünü değiştirebilir.
Eski bir tanık ifadesindeki çelişki fark edilebilir.
Daha önce ilişkilendirilemeyen iki olay arasında bağlantı kurulabilir.
Bir fotoğraf, bir telefon kaydı, bir araç bilgisi veya saklanmış biyolojik örnek yıllar sonra gerçeğe ulaşılmasını sağlayabilir.
Yeter ki dosya yeniden ve gerçekten açılsın.
Buradan Adalet Bakanı Akın Gürlek’e açık bir çağrıda bulunmak istiyorum.
Türkiye’nin geçmişten kalan kayıp çocuk ve kayıp kişi dosyaları için sürekli çalışan, uzmanlaşmış ve kurumlar arasında koordinasyon sağlayan özel bir birime ihtiyacı var.
Bu mesele yalnızca emniyetin ya da yalnızca savcılıkların sorumluluğuna bırakılamaz.
Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, savcılıklar, Adli Tıp Kurumu ve sosyal hizmet birimleri ortak bir yapı altında çalışmalıdır.
Nasıl faili meçhul cinayetler için özel ekipler oluşturuluyor ve eski dosyalar yeniden inceleniyorsa, uzun süredir çözülemeyen kayıp vakaları için de benzer bir sistem kurulmalıdır.
Bu birim yalnızca yeni kayıp başvurularını kaydetmemeli.
Yıllardır sonuçlandırılamayan dosyaları tek tek ele almalı, dosyaları önem ve çözülme ihtimaline göre sınıflandırmalı, eski delilleri yeni teknolojilerle incelemeli ve geçmişte yapılan araştırmalardaki eksikleri belirlemelidir.
Ayrıca Türkiye genelindeki bütün kayıp vakaları ortak bir veri tabanında toplanmalıdır.
Bir ildeki kayıp çocuk dosyası ile başka bir ilde kimliği belirlenemeyen bir kişi arasında bağlantı bulunup bulunmadığı düzenli olarak karşılaştırılmalıdır.
Ailelerden alınan DNA örnekleri güvenli biçimde saklanmalı, kimliği belirsiz kişilerle ve adli bulgularla yeniden eşleştirilmelidir.
En önemlisi, ailelere dosyanın durumu hakkında düzenli bilgi verilmelidir.
Bir dosyanın yıllarca sessiz kalması, ailelerin acısını daha da büyütüyor.
Adalet Bakanlığının geçmişte çözülemeyen bazı olayları yeniden ele alma yönündeki çalışmaları önemlidir.
Fakat aynı yaklaşım kayıp çocuk dosyaları için de kalıcı bir devlet politikasına dönüştürülmelidir.
Özel ekipler, dosyaya daha önce hiç bakmamış uzmanlardan oluşturulabilir. Çünkü yeni bir göz, yıllar önce fark edilmeyen bir ayrıntıyı görebilir.
O dönemde üzerinde durulmayan bir ihbar yeniden değerlendirilebilir.
İhmal edilmiş bir araştırma tamamlanabilir.
Bir tanığa tekrar ulaşılabilir.
Dosyalar yalnızca arşiv raflarından indirilmemeli, günümüzün teknolojik imkânlarıyla baştan sona yeniden kurulmalıdır.
Elbette geçen yıllardan sonra Sinem’i bulmak kolay olmayacaktır.
Belki de hiçbir zaman ne olduğunu tam olarak öğrenemeyeceğiz.
Ama Sinem’in dosyasını yeniden açmak yalnızca Sinem için yapılmış bir çalışma olmayacaktır.
Onun dosyasında geliştirilecek bir yöntem, başka bir kayıp çocuğun bulunmasını sağlayabilir.
Bir dosyadaki hata, başka dosyalarda tekrarlanmayabilir.
Bir aile, yıllardır beklediği cevaba ulaşabilir.
Kayıp yakınlarının istediği her zaman mucize değildir.
Bazen yalnızca gerçeği bilmek isterler.
Çocukları yaşıyor mu?
Bir yerde başka bir kimlikle mi büyüdü?
Bir suçun kurbanı mı oldu?
Olayın sorumlusu kimdi?
Neden bulunamadı?
Bu soruların cevapsız kalması, ailelerin yıllarca süren bir belirsizlik içinde yaşamasına neden oluyor.
Devletin görevi yalnızca suçluyu yakalamak değildir. Kayıpları aramak, ailelere cevap vermek ve yıllar önce kapanmış görünen dosyalarda bile gerçeğin peşini bırakmamak da devletin temel sorumluluklarından biridir.
Sinem’in beyaz elbiseli fotoğrafı 26 yıldır gözümün önünden gitmiyor.