İstanbul 20.1°C
Ankara 16.6°C
Şanlıurfa 16.4°C
Berlin 29°C
Milyonların izlediği Atatürk videosu gerçek çıktı: Görüntüler 1930'a ait
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
10 Kasım haftasında sosyal medyada en çok paylaşılan içeriklerden biri, Atatürk'ün Amerikan halkına seslendiği renkli görüntüler oldu. Milyonlarca kez izlenen video kısa sürede tartışma da başlattı: Kullanıcıların önemli bir bölümü görüntülerin gerçek olup olmadığını, yapay zekâ ile üretilip üretilmediğini sordu. Doğrulama platformu Teyit'in incelemesi ve görüntüleri hazırlayan araştırmacının açıklamaları, kaydın gerçek olduğunu ve 1930 yılının kasım ayında Ankara'daki Orman Çiftliği'nde çekildiğini ortaya koydu. Yapay zekâ ile oynanmadığı belirtilen görüntüler yalnızca sonradan renklendirildi.
Teyit'in incelemesine göre videonun sol alt köşesinde "MIRC SC EDU" ibaresi taşıyan bir filigran bulunuyordu. Bu iz, ABD'deki Güney Carolina Üniversitesi'nin hareketli görüntü arşivine çıkıyor. Arşivde yapılan aramada, Atatürk'ün ABD'nin Ankara Büyükelçisi Joseph C. Grew'u çiftlikte ağırladığı siyah-beyaz bir film bulundu. Sosyal medyada dolaşan sahnelerin, bu kaydın 8'inci dakikasının 53'üncü saniyesinden itibaren yer aldığı tespit edildi. Kaydın üniversite arşivine 30 Haziran 2026'da eklendiği görülüyor. Görüntülerin bu tarihten sonra yeniden dolaşıma girmesi ve renklendirilmiş haliyle paylaşılması, yapay zekâ şüphesini de beraberinde getirdi.
Aynı görüntüler Türkiye'de de arşivlerde kayıtlı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü'nün Film Mirasım arşivinde de bulunan kayıt, Atatürk Orman Çiftliği'nde çekilmiş görüntüler olarak tanımlanıyor. Görüşmenin günü kaynaklarda farklı geçiyor: Teyit'in incelemesinde 1 Kasım 1930 tarihi yer alırken, görüntüleri derleyen araştırmacının çalışmasına dayanan haberlerde 11 Kasım 1930 tarihi veriliyor.
Videonun renkli versiyonu ilk kez 8 Kasım 2026'da "Kronik Doküman" adlı hesaptan paylaşıldı. Hesabın sahibi tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer, görüntüleri kendisinin renklendirdiğini ve bu süreçte yapay zekâ araçlarından yararlanmadığını açıkladı. Tümer, çalışmasında film kayıtlarının yanı sıra dönemin gazetelerinden ve fotoğraflarından da yararlandığını belirterek "Görüntülerde herhangi bir netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon uygulanmadı" dedi.
Tümer, görüntülerin aslında daha önce farklı arşivlerde yayımlandığının da altını çizdi. Araştırmacı, görüşmeye ait altı-yedi fotoğrafa ulaştıklarını ancak konuşmanın kendisini gösteren bir fotoğraf bulamadıklarını, keşfedilmemiş arşivlerde dönemden başka karelerin de olabileceğini düşündüğünü aktardı.
Çalışmanın en çok ilgi çeken bölümü, konuşmanın hemen öncesine ait kısa bir an oldu. Görüntülerde Büyükelçi Grew sözlerini tamamladıktan sonra Atatürk'ün Fransızca olarak birkaç şey söylemek için izin istediği, Grew'un da yine Fransızca "Lütfen ekselansları" karşılığını verdiği görülüyor. Atatürk ardından Türkçe konuşmasına başlıyor. Tümer, Atatürk'ün çiftliği gezerken Fransızca konuştuğu anların daha önce de bilindiğini, ancak konuşma öncesindeki bu diyaloğun ilk kez öne çıkarıldığını belirterek "Atatürk'ün çok kısa da olsa Fransızca konuştuğu bu nadir anı yakalamış olduk" ifadesini kullandı.
Cumhuriyetin yedinci yılında kaydedilen konuşmada Atatürk, Türk milletinin yaradılıştan demokrat olduğunu vurgulayarak milletin demokratik karakterine dikkat çekiyor. Amerikan demokrasisinin ulusal birliğin kurulmasındaki rolüne değinen Atatürk, iki ülkenin tarihleri farklı olsa da demokrasi ve millî egemenlik değerlerinde buluştuğunu vurguluyor. Konuşmada Türk ve Amerikan halkları arasındaki dostluğun eski önyargıları ortadan kaldırabileceği, insanlığın da barış içinde bir geleceğe ulaşması gerektiği mesajı öne çıkıyor.
Joseph C. Grew, 1927-1932 yılları arasında ABD'nin Türkiye Büyükelçisi olarak görev yaptı. Kariyer diplomatı Grew, Türkiye'deki görevinin ardından 1932'de Japonya Büyükelçiliği'ne atandı ve bu görevi 1941'e kadar sürdürdü. Grew'un Türkiye'deki görevi, Birinci Dünya Savaşı sırasında kesilen Türk-Amerikan diplomatik ilişkilerinin yeniden kurulduğu döneme denk geliyor.
Yapay zekâ ile üretilen içeriklerin yaygınlaştığı bir dönemde, tarihî görüntülerin gerçekliği de sık sık sorgulanıyor. Bu örnekte görüntülerin gerçek olduğu anlaşılsa da tartışma, renklendirme gibi sonradan yapılan müdahalelerin açıkça belirtilmesinin ve kaydın kaynağının paylaşılmasının yanlış anlamaların önüne geçmek için ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gösterdi. Filigran, arşiv kaydı ve yayın tarihi gibi ipuçları, şüpheli görüntülerin doğrulanmasında okurların da başvurabileceği ilk adımlar arasında yer alıyor.