Türkiye ile AB, e-imzaların karşılıklı tanınması için ilk adımı attı

VGN

Ticaret Bakanlığı, elektronik imza ve elektronik mühürlerin Türkiye ile AB arasında karşılıklı tanınması için Avrupa Komisyonu ile niyet beyanı teati edildiğini açıkladı. İlk teknik toplantı kasım ayı içinde yapılacak.

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında elektronik imza ve elektronik mühürlerin karşılıklı olarak tanınması için resmi süreç başladı. Ticaret Bakanlığı'nın 11 Kasım'da yaptığı yazılı açıklamaya göre, 9 Kasım'da Moldova'nın başkenti Kişinev'de düzenlenen AB-Orta Asya Dijital Bağlantısallık Platformu toplantısı vesilesiyle Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasında bir niyet beyanı teati edildi. Beyan, karşılıklı tanıma sürecini başlatmayı ve bu alandaki iş birliği imkânlarını araştırmayı amaçlıyor. Çalışmalar, Ticaret Bakanlığı ile birlikte Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yürütülüyor.

Uzun süren teknik istişarelerin ardından

Bakanlık, bu adımın taraflar arasında uzun süredir devam eden teknik istişarelerin ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın eş başkanlığını yaptığı Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu'nda varılan mutabakatın sonucu olduğunu vurguladı. Açıklamaya göre Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin girişimini memnuniyetle karşıladı ve sürece mali destek sağlanması imkânlarını değerlendirmeye açık olduğunu bildirdi. Bu desteğin, AB'nin doğu komşuluk ülkelerinde dijital dönüşümü destekleyen EU4Digital III Bölgesel Programı aracılığıyla da sağlanabileceği belirtildi.

Henüz karşılıklı tanıma yok

Niyet beyanı, Türkiye'de üretilen bir e-imzanın yarından itibaren AB'de geçerli sayılacağı anlamına gelmiyor. Beyan, karşılıklı tanıma için gereken hukuki, idari ve teknik şartların değerlendirileceği bir sürecin başlangıcı niteliğinde. Bakanlık, Türkiye'de ilgili kamu kurumlarının katılımıyla ulusal bir çalışma grubu oluşturulacağını açıkladı. Bu grup, iç istişare sürecinde karşılıklı tanıma için atılması gereken adımları ve yapılması gereken düzenlemeleri ele alacak. Taraflar ayrıca Avrupa Komisyonu ile ilk teknik toplantının kasım ayı içinde yapılması konusunda uzlaştı.

İki hukuk sistemi, tek hedef

Türkiye'de elektronik imza, 2004 yılında yürürlüğe giren 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile düzenleniyor. Bu kanuna göre güvenli elektronik imza, ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğuruyor ve sertifikalar BTK'nın yetkilendirdiği elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları tarafından veriliyor. AB'de ise elektronik kimlik ve güven hizmetleri, 2024'te güncellenerek kapsamı genişletilen eIDAS düzenlemesine tabi. İki sistem de nitelikli e-imzalara hukuki geçerlilik tanıyor; ancak bugün Türkiye'deki nitelikli e-imza ve e-mühürler AB'de, AB'dekiler de Türkiye'de kendiliğinden aynı statüde kabul edilmiyor. AB mevzuatı, üçüncü ülkelerde sunulan güven hizmetlerinin belirli koşullarla ve uluslararası bir anlaşma yoluyla AB'deki nitelikli hizmetlere eşdeğer sayılabilmesine imkân tanıyor.

İhracatçılar için neden önemli?

Bakanlık açıklamasında, Gümrük Birliği'nin Türkiye ile AB arasında zaten derin bir ekonomik entegrasyon yarattığı hatırlatıldı. AB'nin ürün uygunluğu, sürdürülebilirlik, izlenebilirlik ve gümrük alanlarında giderek daha fazla dijital sisteme geçtiğine dikkat çekilen açıklamada, bu durumun Türk ihracatçıları için dijital bağlantıyı daha da önemli hale getirdiği belirtildi. Karşılıklı tanıma sağlandığında Türk firmalarının AB'nin dijital ticaret ve düzenleyici altyapısına daha etkin katılabilmesi, kamu ihalelerine uzaktan katılıp süreçleri uzaktan takip edebilmesi ve ticaretin finansmanı dahil sınır ötesi dijital işlemlerin kolaylaşması bekleniyor.

Şirketlerin günlük işleri nasıl değişebilir?

Bugün AB'deki bir alıcıyla sözleşme imzalayan ya da bir AB ülkesindeki ihaleye teklif veren Türk şirketi, çoğu durumda ıslak imzalı belgeler, noter onayları veya karşı tarafın kabul ettiği ayrı bir elektronik imza çözümü kullanmak zorunda kalabiliyor. Karşılıklı tanıma, sınır ötesi sözleşmelerin elektronik ortamda imzalanıp hukuken kabul görmesini, kurumsal belgelerin kaynağının ve bütünlüğünün e-mühürle doğrulanmasını kolaylaştırabilir. Gümrük, dış ticaret ve kamu alımlarında elektronik belge kullanımının artması da hedefler arasında. Türkiye'deki elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları açısından ise süreç, AB pazarına erişim ve uluslararası entegrasyon için yeni bir kapı aralayabilir.

Takvim henüz belli değil

Teknik toplantı ve çalışma grubunun kurulması dışında süreç için somut bir takvim açıklanmadı. Karşılıklı tanımanın hangi hukuki araçla, örneğin bir uluslararası anlaşma ya da AB tarafında alınacak bir uygulama kararıyla hayata geçirileceği de ilerleyen görüşmelerde netleşecek. Bu tür süreçlerin teknik standartların uyumlaştırılmasını ve denetim mekanizmalarının karşılıklı değerlendirilmesini gerektirdiği düşünüldüğünde, sonuç için bir süre beklemek gerekecek.