Kushner: Rusya ve Ukrayna, Avrupalıların müzakere masasına katılmasında uzlaştı

VGN

ABD'nin özel temsilcisi Jared Kushner, Putin ve Zelenskiy ile ayrı ayrı görüştükten sonra barış görüşmelerinin bir sonraki turuna Avrupalı temsilcilerin de katılacağını açıkladı. Kremlin süreç devam edecek derken Avrupa'nın rolü konusunda temkinli konuştu.

ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Jared Kushner, Rusya ile Ukrayna'nın barış görüşmelerinin bir sonraki turuna Avrupalı temsilcilerin de katılması konusunda uzlaştığını açıkladı. Kushner bu açıklamayı 12 Kasım Perşembe akşamı, Moskova'da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştükten sonra İrlanda'nın başkenti Dublin yakınlarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya geldiği toplantının ardından yaptı. Kushner, "Avrupalılar müzakere masasında olmadan bu anlaşmayı sonuçlandıramayız" dedi.

Abu Dabi'den Moskova'ya, oradan Dublin'e

ABD'nin arabuluculuk trafiği son günlerde hız kazandı. Ukrayna, Rusya ve ABD heyetleri 10-11 Kasım'da Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de bir araya geldi. Bu görüşmeler, şubattan bu yana yapılan ilk üçlü müzakere turu oldu. Rus heyetine Putin'in danışmanı Vladimir Medinski, Ukrayna heyetine ise Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rustem Umerov başkanlık etti. ABD'yi Kushner ve Steve Witkoff'un yanı sıra ABD Avrupa Komutanlığı Komutanı ve NATO Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı General Alexus Grynkewich temsil etti.

ABD'li temsilciler Abu Dabi'nin ardından Moskova'ya geçerek 12 Kasım'da Kremlin'de Putin ile görüştü. Rus devlet medyasına göre görüşme iki saatten uzun sürdü. Heyet aynı akşam Dublin'e uçtu; Zelenskiy ile Casement Havaalanı'nda yapılan görüşme bir saate yakın sürdü.

En büyük esir takası yolda

Abu Dabi turunun somut sonucu, büyük çaplı bir esir değişimi oldu. Ukrayna tarafının açıklamasına göre taraflar, her iki taraftan biner kişinin, belki daha fazlasının, yakın zamanda takas edilmesi konusunda anlaştı; ayrıntılar üzerinde çalışma sürüyor. Medinski de anlaşmayı "prensipte" doğruladı. Kushner, Washington'ın savaşın en büyük esir değişimi için çalıştığını ve binlerce kişinin ailesine kavuşabileceğini belirtti. Bugüne kadarki en büyük takas, Mayıs 2025'te İstanbul görüşmelerinde kararlaştırılan biner kişilik değişimdi.

Ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlıklar sürüyor. Umerov, iki gün boyunca tarafların pozisyonlarını doğrudan ortaya koyduğunu, ancak "ciddi farklılıkların" devam ettiğini söyledi. Ukrayna tarafı, barışa giden ilk adımın savaşın sona ermesi ve Ukrayna'ya güvenlik garantileri verilmesi olduğunu vurguluyor.

Witkoff: Üçlü görüşmeleri yeniden başlattık

Witkoff, Moskova'daki Vnukovo Havalimanı'nda gazetecilere yaptığı açıklamada, "İnsanlar üçlü görüşmeleri yeniden başlatacağımızı düşünmüyordu. Yeniden başlattık ve yeni bir toplantı belirledik" dedi. Avrupalılar için de "Onlar bizim ortağımız, sürece dahil olmaları önemli" ifadesini kullandı. Ancak iki temsilci de yeni turun tarihini ve yerini açıklamadı.

Zelenskiy ise ABD'li temsilcilerden aldığı bilgilere dayanarak Avrupalıların gelecek haftaki görüşmelerde söz sahibi olacağını söyledi. Zelenskiy, "Savaş Avrupa'da olduğu için bu bizim için önemli" diyerek Avrupa'nın müzakerelerin kalıcı bir parçası haline gelmesi gerektiğini vurguladı. Abu Dabi'de ana masaya alınmayan İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, NATO ve Avrupa Komisyonu temsilcileri, Ukrayna ve ABD heyetleriyle ayrı istişareler yapmıştı.

Kremlin'den temkinli mesaj

Moskova'nın Avrupa konusundaki tutumu ise daha belirsiz. Putin'in dış politika danışmanı Yuri Uşakov, görüşmenin yararlı geçtiğini ve üçlü müzakere sürecinin devam edeceğini doğruladı. Uşakov, Avrupa hükümetlerinin müzakerelere dahil olmak için büyük çaba harcadığını kabul etmekle birlikte, Avrupalıların önce barış mı yoksa savaşın sürmesini mi istediklerine karar vermeleri gerektiğini söyledi. Rus tarafı, ABD heyetine NATO'nun daha fazla genişleyemeyeceğini ilettiğini de açıkladı.

Uşakov'a göre Moskova, Putin ile Trump'ın bu ay Çin'deki APEC zirvesinde bir araya gelmesinden önce ABD'li temsilcilerle temasını sürdürecek. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise daha önce Avrupa'nın her şeyden önce bir temsilci belirlemesi gerektiğini söylemişti.

Avrupa'da "tek ses" tartışması

Bu çağrı, Avrupa'nın kendi iç tartışmasını da öne çıkardı. Dublin'de 12 Kasım'da yaklaşık 50 liderin katıldığı Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi yapıldı; 27 AB liderinin gayriresmi toplantısı ise 13 Kasım'da aynı kentte sürüyor. Gündemin başında, müzakerelerde Avrupa'yı kimin temsil edeceği sorusu var ve henüz bir uzlaşı yok.

Estonya Başbakanı Kristen Michal, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın bu görevi üstlenmesi gerektiğini savundu. Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Almanya, Fransa ve İngiltere'den oluşan E3 grubunu "kanıtlanmış bir format" olarak tanımladı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, AB'nin "tek ve güçlü bir sesle" konuşması için Dublin'de karar alınmasını ve bunun aralıkta resmileşmesini istedi. Costa da "Avrupa güvenliği, masada bir Avrupa sesi olmadan konuşulamaz" dedi. AB yetkilileri, toplantıdan resmi bir karar değil, en fazla bir ön mutabakat çıkmasını bekliyor.

Ateşkes ve yaptırım gündemi

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya ile daha geniş Avrupa güvenliği görüşmelerinin ancak ateşkesten sonra yapılabileceğini belirtti ve Rusya'ya yönelik 22. yaptırım paketinin hazırlandığını açıkladı. İrlanda Başbakanı Micheál Martin ise müzakere masasında AB'nin "açık ve tutarlı" bir liderliğe ihtiyaç duyduğunu söyledi. Diplomatik trafiğe rağmen sahada çatışmalar sürüyor; Zelenskiy, ABD'li SpaceX şirketinin Starshield uydu iletişim hizmetinde yaşanan kısıtlamaların Ukrayna'nın Rus insansız hava araçlarını önleme kapasitesini doğrudan etkilediğini de dile getirdi.