İngiltere'de solaryum firmalarına uyarı: Kanser riskini küçümseyen reklam yok

VGN

İngiltere'nin reklam kurallarını belirleyen kurum CAP, solaryum firmalarının cihazlarını güvenli ya da tedavi edici gibi gösteren reklamlarını yasakladı. Firmaların reklamlarını düzeltmek için 7 Aralık'a kadar süresi var.

İngiltere'de reklam kurallarını belirleyen Reklam Uygulamaları Komitesi (CAP), solaryum işletmelerini cihazlarının güvenli olduğunu ya da hastalıkları tedavi ettiğini öne süren reklamlar konusunda uyardı. 12 Kasım'da tüm Birleşik Krallık'ı kapsayan bir uygulama bildirimi yayımlayan komite, sektöre solaryum kullanımının risklerini küçümseyen reklamlara artık göz yumulmayacağı mesajını verdi. Firmalar reklamlarını 7 Aralık'a kadar kurallara uygun hale getirmek zorunda.

Hangi iddialar yasaklandı?

Bildirime göre solaryum reklamlarında yalnızca kozmetik amaçlı bronzlaşma tanıtılabilecek. Cihazların güvenli olduğu, D vitamini kaynağı olduğu ya da sağlığı iyileştirdiği yönündeki iddialar yasak. Komite, solaryumun egzamayı hafiflettiği, beyin fonksiyonlarını geliştirdiği, iltihabı azalttığı ve kan dolaşımını hızlandırdığı gibi iddiaların yanıltıcı olduğunu belirtti. CAP'e göre bu tür söylemler, bazı müşterilerin ihtiyaç duydukları tıbbi tedaviden ya da hekim tavsiyesinden uzaklaşmasına yol açabilir.

CAP uyum uzmanı James Burnett, solaryumların cilt kanseri riskinin artması da dahil olmak üzere ciddi sağlık riskleri taşıdığını söyledi. Burnett, reklamların bu riskleri hafife almaması ve solaryum kullanımını sağlığı iyileştirmenin bir yolu gibi sunmaması gerektiğini vurguladı. Komite, 7 Aralık'tan sonra kuralları çiğnemeye devam eden reklamları yapay zekâ destekli bir izleme sistemiyle tespit edip gerekli yaptırımları uygulayacağını açıkladı.

Sosyal medyada "sağlık" vaadi

Uyarının arka planında, solaryumun sosyal medyada bir sağlık ürünü gibi pazarlanması yatıyor. Bu yılın başlarında basında yer alan bir inceleme, solaryumun enerji verdiğini, cilt hastalıklarını ya da ruh sağlığı sorunlarını tedavi ettiğini iddia eden yüzlerce video tespit etmişti. Komitenin kararlarını uygulayan Reklam Standartları Kurumu (ASA) da Ocak ayında beş firmanın reklamlarını yasaklamıştı. SunShine Co, Tanbox Towcester, The Sun Company, Tan & Deliver Home Hire Sunbeds ve bronzlaşmayı hızlandıran ürünler satan Byrokko'ya ait reklamlarda solaryumun güvenli olduğu, D vitamini sağladığı, ruh halini ve enerjiyi iyileştirdiği, hatta mevsimsel duygudurum bozukluğu, sedef hastalığı ve egzamaya iyi geldiği öne sürülüyordu. ASA, bu reklamları hem yanıltıcı hem de sorumsuz bulmuştu.

Bilim ne diyor?

Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), ultraviyole ışın yayan bronzlaşma cihazlarını 2009'da "insanlarda kesin kanserojen" kabul edilen 1. grup etkenler arasına aldı. Bu, solaryumun tütün ve asbest ile aynı kanıt düzeyinde kanser yapıcı kabul edildiği anlamına geliyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 35 yaşından önce solaryum kullanmak, ilerleyen yıllarda melanom riskini yüzde 59 artırıyor. Melanom, cilt kanserlerinin en ölümcül türü olarak biliniyor.

Solaryumlar kısa sürede bronzlaşma sağlamak için yoğun ultraviyole ışın kullanıyor ve bu ışınlar cilt hücrelerinin DNA'sına zarar verebiliyor. Kanser Araştırmaları Birleşik Krallık (Cancer Research UK) da güneşten ya da yapay kaynaklardan gelen ultraviyole ışınla "güvenli bronzlaşma" diye bir şeyin olmadığını vurguluyor.

Gençler risk altında

Birleşik Krallık'ta solaryum kullanımı yasal ancak denetime tabi; cihazların yayabileceği ultraviyole ışın gücü sınırlandırılıyor ve 18 yaşından küçüklerin kullanması yasak. Buna rağmen YouGov'un 2025'te yaptığı bir ankete göre 18-24 yaş arasındaki her yedi gençten biri son bir yıl içinde solaryuma girdiğini söyledi. Bu oran tüm yaş gruplarının ortalamasının iki katı. Genç kanser hastalarına destek veren Teenage Cancer Trust'tan Rosie Vare, cilt kanserinin genç yetişkinlerde en sık görülen kanserlerden biri olduğunu belirterek denetimlerin sıkılaştırılmasını memnuniyetle karşıladı ve gençlerin bilgiyi güvenilir sağlık kaynaklarından almasını önerdi.

Sektörün yanıtı

Ülkedeki solaryum salonlarının yaklaşık yarısını temsil eden Solaryum Derneği (Sunbed Association), yanıltıcı reklamlara karşı alınan önlemleri tamamen desteklediğini açıkladı. Dernek Başkanı Gary Lipman, üyelerini ürünlerini sağlık iddialarıyla tanıtmaya asla teşvik etmeyeceğini söyledi; ancak işletmelerin kurallara uygun ve sorumlu çalıştıklarını anlatabilmeleri gerektiğini savundu. Derneğin kurallarına göre üye salonlar çok açık tenli gibi yüksek riskli müşterileri geri çeviriyor ve kimseye yılda 60 seanstan fazla satış yapılmıyor.

Avustralya ticari solaryumları tamamen yasaklarken Avrupa'daki birçok ülke 18 yaş altına kullanım yasağı getirdi. Uzmanlar, cilt tipi ne olursa olsun yapay bronzlaşmanın sağlık açısından bir yararı bulunmadığını hatırlatıyor ve ciltte yeni beliren ya da değişen benler için gecikmeden dermatoloğa başvurulmasını öneriyor.