İngiltere'de kuş gribi nedeniyle kümes hayvanlarına kapalı alan zorunluluğu

VGN

İngiltere'de artan kuş gribi vakaları nedeniyle kümes hayvanlarının kapalı alanda tutulması 13 Kasım'dan itibaren zorunlu hale geldi. İskoçya ülke genelinde önleme bölgesi ilan etti; yetkililer insanlar için riskin çok düşük olduğunu belirtiyor.

Birleşik Krallık'ta kuş gribi vakalarının artması üzerine İngiltere'de kümes hayvanlarının kapalı alanda tutulması zorunlu hale getirildi. İngiltere Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı'nın (Defra) 11 Kasım'da duyurduğu karar, 13 Kasım Cuma günü saat 00.01 itibarıyla ülke genelinde yürürlüğe girdi. İskoçya ise bir gün önce, 10 Kasım'da tüm ülkeyi kapsayan bir "Kuş Gribi Önleme Bölgesi" ilan ederek bütün kanatlı yetiştiricileri için sıkı biyogüvenlik kurallarını zorunlu kıldı.

Kimler hayvanlarını içeri almak zorunda?

İngiltere'deki barındırma zorunluluğu, 50 ve üzeri kümes hayvanı ya da kafeste tutulan kuş besleyen tüm işletmeleri kapsıyor. Hayvan sayısı daha az olsa bile yumurta, kanatlı ürünü ya da canlı kuş satan veya başkasına veren yetiştiriciler de hayvanlarını kapalı alana almak zorunda. Bunun yanında ülke genelinde ilan edilen önleme bölgesi, evinde birkaç tavuk besleyenler de dahil olmak üzere herkes için geçerli. Bu kapsamda ayakkabı, kıyafet, ekipman ve araçların dezenfekte edilmesi, kümes çevresindeki hareketin sınırlandırılması, yem ve suyun yabani kuşlardan korunması ve kayıt tutulması gibi önlemler zorunlu.

Birleşik Krallık Baş Veteriner Hekimi Christine Middlemiss, yetiştiricileri barındırma kurallarına uymaya ve şüpheli belirtileri derhal Hayvan ve Bitki Sağlığı Ajansı'na (APHA) bildirmeye çağırdı. Middlemiss, kuş gribinin bir sürüde doğrulanmasının yetiştiriciler için yıkıcı olabileceğini de vurguladı.

Vakalar hızla arttı

1 Ekim'de başlayan yeni sezonda Büyük Britanya'da kümes hayvanlarında yedi kuş gribi salgını doğrulandı. Bunlardan beşi İngiltere'de görülen H5N1 vakaları, ikisi ise biri H5N1, diğeri H5N5 olmak üzere İskoçya'daki vakalar. Son günlerde Norfolk'taki Dersingham yakınlarında bir ticari işletmede (9 Kasım), Lancashire'daki Garstang'da hindi ve kaz yetiştirilen bir çiftlikte ve East Riding of Yorkshire'daki Pocklington'da 14 bin serbest gezen yumurta tavuğunun bulunduğu bir işletmede (7 Kasım) hastalık tespit edildi. Northumberland ve Lincolnshire'da da daha önce vakalar görülmüştü. Virüsün doğrulandığı çiftliklerde hayvanlar itlaf ediliyor.

İskoçya'daki salgınlar Lewis Adası ile İngiltere sınırındaki Scottish Borders bölgesinde ortaya çıktı. İskoçya Baş Veteriner Hekimi Sheila Voas, göçmen kuşlarla virüsün ülkeye girme riskinin arttığını belirterek sıkı biyogüvenliğin kuşları korumanın en etkili yolu olduğunu söyledi. İskoçya'da serbest gezen kanatlıların çitle çevrili alanlarda tutulması, gölet ve su birikintilerine erişimin kısıtlanması ve evcil ördek ile kazların diğer kanatlılardan ayrı tutulması gerekiyor. İskoçya şimdilik ülke genelinde bir barındırma zorunluluğuna gitmedi.

Sektör kararı destekliyor

İngiltere Ulusal Çiftçiler Birliği'nin kanatlı kurulu başkanı Will Raw, barındırma kararının yeni salgınları önlemeye yardımcı olacağını söyledi ve İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'daki bölgesel yönetimleri de riskin gerektirdiği yerlerde benzer önlemleri değerlendirmeye çağırdı. Defra, Birleşik Krallık'ta yılda yaklaşık 8 milyon hindi üretildiğini hatırlatarak şu an için Noel dönemi hindi ve kanatlı ürünü arzında genel bir sorun beklenmediğini açıkladı.

Avrupa'da sonbahar dalgası

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) ile Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'nin (ECDC) ortak raporuna göre yaz aylarında durgun seyreden salgın, sonbaharla birlikte yeniden canlandı. 5 Haziran-28 Ağustos döneminde Avrupa'da 12 ülkede yalnızca 110 H5N1 tespiti yapılmış, bunların yalnızca yedisi evcil kanatlılarda görülmüştü. Ancak 2025-26 sezonu yabani kuşlar açısından rekor düzeyde geçti; 1 Ekim 2025 ile 28 Ağustos 2026 arasında yaklaşık 7 bin yabani kuş vakası kaydedildi. Göç mevsiminin başlamasıyla Almanya, Norveç, Hollanda, Fransa, Danimarka ve Belçika gibi ülkelerden de yeni kümes salgınları bildirildi.

İnsanlar için risk ne düzeyde?

Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA), kuş gribinin insan sağlığı açısından riskinin "çok düşük" olduğunu açıkladı. Gıda Standartları Ajansı da iyi pişirilmiş tavuk eti, kanatlı ürünleri ve yumurtanın güvenle tüketilebileceğini belirtti. EFSA ve ECDC de Avrupa'da dolaşan H5N1 virüslerinin genel nüfus için riskini düşük, enfekte hayvanlarla doğrudan temas eden çiftlik çalışanları gibi gruplar için ise düşük ile orta arası olarak değerlendiriyor. Raporlara göre 5 Haziran-31 Ağustos döneminde dünyada 15 insan vakası bildirildi; bunların ikisi Bangladeş ve Kamboçya'da görülen H5N1, 13'ü ise Çin'de görülen H9N2 vakasıydı ve hiçbiri ölümle sonuçlanmadı.

Türkiye, Avrupa ile Afrika ve Asya arasındaki önemli kuş göç yolları üzerinde bulunuyor ve hastalığı daha önce yakından tanıdı. Dünya Sağlık Örgütü kayıtlarına göre 2006'nın başında Türkiye'de 12 insan vakası doğrulanmış, bunlardan dördü hayatını kaybetmişti. Uzmanlar, ölü ya da hasta görünen yabani kuşlara çıplak elle dokunulmamasını ve durumun yetkililere bildirilmesini öneriyor.