F1'in kayıp elması: Monaco'da Jaguar'ın burnundan düşen taşa ne oldu?
Formula 1 tarihinin en ilginç gizemlerinden biri 22 yıl sonra hâlâ çözülmüş değil. 23 Mayıs 2004'teki Monaco Grand Prix'sinde Jaguar Racing pilotu Christian Klien'in aracının burnuna yerleştirilen 1,4 karatlık elmas, Avusturyalı pilotun ilk turda bariyerlere çarpmasının ardından ortadan kayboldu. Değeri yaklaşık 300 bin dolar olarak verilen taşın akıbetini o günden bu yana kimse bilmiyor. Dönemin takım yöneticileri, yıllar sonra yaptıkları açıklamalarda olayın perde arkasını anlattı.
2004'te Jaguar Racing, Ford'un çatısı altında zor bir dönemden geçiyordu. Pistte beklenen sonuçlar gelmiyor, Ford da takımı elden çıkarmanın yollarını arıyordu. Dönemin takım patronu Tony Purnell, o yıl görevinin takımı yönetmekten çok takımı satmaya ve yeni bir sahip bulmaya dönüştüğünü anlatıyor. Purnell, ilk aylarda bu süreci gizli tutmak zorunda kaldığını belirterek o yılı “muhtemelen hayatımın en kötü yılı” diye tanımlıyor.
Takımın iletişim direktörü Nav Sidhu ise dikkat çekmenin bir yolunu arıyordu. Sidhu, 2003 kışında Monte Carlo'da çekimleri yapılacak Ocean's Twelve filmini duyduğunu, kısa sürede de George Clooney, Brad Pitt ve Matt Damon'lı yapımla bir tanıtım anlaşmasına varıldığını aktarıyor. Bir soygun hikâyesini anlatan filmin tanıtımı için ortaya çıkan fikir dikkat çekiciydi: Jaguar'ın iki aracının burnuna gerçek elmas takılacaktı.
Taşları elmas şirketi Steinmetz sağladı. Mark Webber ile Klien'in araçlarının burun kısmına birer adet 1,4 karatlık elmas yerleştirildi; fotoğraf çekimlerinde ise daha büyük bir taş kullanıldı. Her bir elmasın değeri yaklaşık 300 bin dolar olarak verildi; dönemin bazı haberlerinde bu rakam 140 bin sterlin civarında aktarılmıştı. Bugünün parasıyla iki taşın toplam değerinin 1 milyon doları bulacağı hesaplanıyor. Elmasların sigortasız olduğu da o günlerde basına yansımıştı; Sidhu, böyle bir riski sigortalayacak bir şirket bulunamayacağını söylüyor.
Yarışa Webber 11., kariyerinin henüz altıncı Formula 1 yarışına çıkan Klien ise 14. sıradan başladı. Klien, ilk turda Mirabeau virajında bir Jordan ile temas etti; hasar gören aracın ön kısmıyla Loews virajına (bugünkü Fairmont) gelen Avusturyalı, bariyerlere çarparak yarışı bıraktı. Klien kazayı yara almadan atlattı, ancak aynı şey burundaki taş için söylenemezdi. Webber de daha sonra teknik bir arızayla yarış dışı kaldı. Yarışı ise Renault'dan Jarno Trulli kazandı.
Pist güvenliği kuralları nedeniyle Jaguar ekibi araca yarış bitene kadar ulaşamadı. Sidhu, yarışın bitmesini beklediği bir buçuk saatin kendisine bir buçuk gün gibi geldiğini anlatıyor. Bu sırada elmas şirketinden gelen ve taşın geri alınıp alınamayacağını soran telefona “evet” demediğini hatırlıyor. Araç vinçle kaldırılıp garaja getirildiğinde ise elmas yerinde yoktu.
Aradan geçen yıllarda birçok teori ortaya atıldı. Bunlardan ilki, araçtaki taşın aslında sahte olduğu iddiası. Sidhu bunu kesinlikle reddediyor ve saygın bir elmas şirketinin böyle bir işe girişmeyeceğini savunuyor. Purnell de takımın genel müdürü David Pitchforth'un taşla bir camı çizdiğini ve bunun elmasın gerçek olduğunu gösterdiğini aktarıyor.
Purnell'e göre en olası senaryo, birinin taşı yerden alıp cebine koyması. Ancak saatte 160 kilometre civarındaki bir hızla savrulan bir elmasın parçalanmış olabileceğini ya da pistteki döküntülerle birlikte süpürülüp gitmiş olabileceğini de dışlamıyor. Sidhu ise taşı bulan kişinin onun bir yarış aracından düştüğünden habersiz olabileceğine dikkat çekerek “Monte Carlo'da zaten çok fazla elmas var” diyor. Purnell, en uç senaryoyu da esprili bir dille anıyor: Taşı Clooney, Pitt ve Damon'ın çalmış olması, filmin ruhuna en uygun son olurdu.
Klien'in kazayı bilerek yaptığı iddiası ise iki yönetici tarafından da reddediliyor. Purnell, hiçbir paranın genç pilotu buna ikna edemeyeceğini, Klien'in kazanın ardından “çaylak hatası yaptım” demekle yetindiğini söylüyor. Sidhu da iki aracı puanlarla bitirmenin takım için çok daha büyük ticari değer taşıdığını vurguluyor.
Purnell'e göre hikâyenin en ironik yanı, kaybolan elmasın takımın işine yaraması. Yarışın ardından kimsenin Trulli'nin zaferini ya da Jaguar'ın kötü sonucunu konuşmadığını, herkesin elması sorduğunu anlatan Purnell, “Bundan daha iyi bir tanıtım hafta sonu tasarlayamazdınız” diyor. Eski takım patronuna göre bu ilgi, yaklaşık altı ay sonra takımın Red Bull'a satışını da kolaylaştırdı.
Red Bull, Jaguar'ı 2004'ün kasım ayında satın aldı ve Klien'i 2005 kadrosunda tuttu. O günden bu yana Red Bull, sekiz pilotlar ve altı takımlar şampiyonluğu kazanarak Formula 1'in en başarılı ekiplerinden biri haline geldi. Monaco'nun virajlarında kaybolan elmas ise hâlâ ortada yok.