İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Beynimiz neden unutuyor?
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Birinin yüzünü çok iyi hatırlayıp adını bir türlü çıkaramadığınız oluyor mu? “Tanıyorum ama adı neydi?” diye dakikalarca düşündüğünüz? Bir kelimenin dilinizin ucunda olup bir türlü gelmemesi… Mutfağa gidip, sonra neden gittiğinizi unutmak… Gözlüğünüzü ararken başınızda olduğunu fark etmek… Ya da telefonu elinizden bırakıp birkaç dakika sonra nerede olduğunu hatırlayamamak.
Hatta bazen dalgınlıkla elinizdeki bir şeyi buzdolabına koyup sonra “Ben bunu buraya neden koydum?” diye kendinize gülmek…
Bunlar yaş ilerledikçe daha sık yaşanabiliyor ve çoğumuz hemen aynı şeyi düşünüyoruz: “Galiba hafızam zayıflıyor.”
Ben de bu konuyla ilgili yeni bir araştırmaya denk gelince şaşırdım ve biraz daha okumaya başladım. Öğrendiğim en ilginç şeylerden biri, hafızamızın işleyişinde yalnızca nöronların değil, beynimizin bağışıklık hücrelerinin de rol oynadığı.
Bu hücrelerin adı mikroglia imiş. Mikroglialar, beynin bağışıklık hücreleri. Beyindeki atıkları ve hasarlı yapıları temizliyor, nöronlar arasındaki bağlantıları düzenliyorlar. Hatta araştırmalar, bazı hafıza bağlantılarının ortadan kaldırılması ve unutma sürecinde de mikrogliaların rol oynayabileceğini gösteriyor. 2020’de Science dergisinde yayımlanan bir çalışmada, farelerin hipokampusunda mikrogliaların bazı hafıza bağlantılarını ortadan kaldırmasının unutmayla ilişkili olduğu gösterildi.
Asıl dikkat çekici araştırma ise bu yıl yayımlanmış.
2026’da yapılan bir insan çalışmasında, yaklaşık 50–75 yaş arasında beynin bağışıklık hücreleri olan mikroglialarda belirgin değişiklikler görüldü. Bu dönemde mikrogliaların sayısı azalırken, geride kalan hücrelerde inflamasyonla ilişkili özelliklerin arttığı saptandı. Araştırmacılar özellikle öğrenme ve hafızayla ilişkili hipokampusa baktılar.
Peki bunu tamamen değiştirebilir miyiz?
Bu henüz tam bilinmiyor. Ama yavaşlatmak ve beynin sağlıklı yaşlanmasını desteklemek için yapabileceğimiz çok şey var.
Araştırmalar; düzenli egzersiz, kaliteli uyku, sağlıklı beslenme, zihinsel ve sosyal olarak aktif kalmanın beyin sağlığı ve mikrogliaların işleyişiyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Özellikle düzensiz uyku, hareketsizlik ve kronik stresin beyin inflamasyonu açısından iyi olmadığı düşünülüyor.
Yani 50 yaşından sonra beynimize biraz daha özen göstermek gerekiyor.
İyi uyuyalım. Hareket edelim. Gerçek ve besleyici yiyecekler yiyelim. Stresi mümkün olduğunca azaltalım. Bizi sürekli yoran insanlardan ve ortamlardan uzak duralım. Kin tutmak yerine biraz daha hafif yaşamaya çalışalım. Yeni şeyler öğrenmeye, okumaya, konuşmaya, üretmeye devam edelim.
Belki bir gün yine birinin adını hatırlayamayacağız. Belki telefonu yine buzdolabına koyacağız.
Ama beynimizin nasıl çalıştığını öğrendikçe, ona nasıl daha iyi bakabileceğimizi de öğreniyoruz. Bence güzel haber tam da burada.
