sondakika
sondakika
Arama İkonu
Menü İkonu
Hızlı erişim
×



Etkin pişmanlık ve gizli tanıklık tahliye için yeterli mi?

Güncel
TAYFUN HOPALI 8 dk okuma

Etkin pişmanlık ve gizli tanıklık tahliye için yeterli mi?
Güncel / Etkin pişmanlık nedir? Gizli tanıklık ve tahliye nasıl işliyor?

Sarıgül, belediye, uyuşturucu ve fon dosyaları üzerinden etkin pişmanlık, gizli tanıklık ve tahliye kararları nasıl uygulanıyor?
Emir Sarıgül, ailesine yönelik kara para aklama soruşturmasında etkin pişmanlıktan yararlanmak için ek ifade verdi. Babası Mustafa Sarıgül hakkında da iddialar dile getiren Emir Sarıgül, 4 Kasım’da konutunu terk etmeme şartıyla tahliye edildi. Kardeşi Ömer Sarıgül de aynı hükümlerden yararlanmak istedi. 16 Kasım’da savcılıkta ek ifade verdikten sonra cezaevine döndü.

İki kardeşin başvurusu aynı soruyu gündeme taşıdı. Bir şüpheli, bildiklerini anlattığında cezası azalabilir mi? Kanun, bazı suçlarda soruşturmayı ilerleten bilgiye, bazı suçlarda zararın giderilmesine hukuki bir sonuç bağlıyor. Tutukluluğun sona ermesi ise ayrı bir karara bağlı. Gizli tanıklıkta aranan koşullar da farklı. Orada verilen karar, tanığın kimliğini ve güvenliğini ilgilendiriyor.

Sarıgül kardeşler ne anlattı?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü Sarıgül soruşturması, iki Alman vatandaşının şikâyeti üzerine başladı. Emir Sarıgül’ün basına yansıyan ek ifadesinde babasının bazı para aktarımlarında rol aldığı öne sürüldü. Mustafa Sarıgül, kendisine, ailesine ve şirketlerine iddia edilen paraların gelmediğini savundu. Ömer Sarıgül ise önceki ifadesinde ağabeyiyle yıllardır görüşmediğini ve babasıyla ticari bağı bulunmadığını söyledi. 16 Kasım’daki son ek ifadesinin içeriği hakkında kamuya açık bilgiler, iki kardeşin birbirleri aleyhine etkin pişmanlık beyanı verdiğini göstermeye yetmiyor. Emir Sarıgül’ün etkin pişmanlığın koşullarını karşılayıp karşılamadığına ilişkin kamuya açıklanmış bir mahkeme hükmü bulunmuyor.

Uyuşturucu ve belediye dosyalarında ne oldu?

Kamuoyunda tanınan kişilerin de adının geçtiği uyuşturucu ve fuhşa aracılık soruşturmalarında, tutukluyken ek ifade vermek isteyen şüpheliler oldu. Gazeteci Mehmet Akif Ersoy, uyuşturucu soruşturmasında 30 Aralık 2025’te etkin pişmanlıktan yararlanmak için ek ifade verdi. Savcılığın, anlattıklarının dosyaya yeni katkı sağlamadığı yönündeki değerlendirmesi basına yansıdı. Davaya bakan İstanbul 19. Ağır Ceza Mahkemesi, 9 Ekim 2026’da tutukluluğunun sürmesine karar verdi. Aynı dönemdeki operasyonların bir başka dosyasında Bebek Otel Müdürü Arif Altunbulak ile işletmeci Menderes Utku, etkin pişmanlık için dilekçe vermelerinin ardından 17 Mart 2026’da tahliye edildi.

Bir başka uyuşturucu dosyasının iddianamesine göre, sunucu Ela Rümeysa Cebeci hakkındaki adli süreç bir gizli tanığın ifadesiyle başladı. İstanbul 4. Ağır Ceza Mahkemesi, 4 Kasım 2026’da Cebeci ve Sadettin Saran’ın uyuşturucu ticareti veya sağlama suçundan beraatine karar verdi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesine yönelik soruşturmada ise bazı şüphelilerin suç örgütü ve rüşvete ilişkin etkin pişmanlık maddeleri için kendileri veya avukatları aracılığıyla dilekçe verdiğini başsavcılık açıkladı. İBB Kültür AŞ’nin o dönemki genel müdürü Murat Abbas, ifadesinin ardından 18 Nisan 2025’te adli kontrolle tahliye edildi. Aynı davada 4 Kasım 2026’da iki gizli tanık, kimlikleri korunarak ses ve görüntü bağlantısıyla dinlendi. Anlattıkları bazı olayları başkalarından duyduklarını söylediler. Bir kişinin bir olayı kendi gözüyle görmesi ile başkasından duyması, mahkemenin beyana ne kadar ağırlık vereceğini etkileyebilir.

Fon soruşturmasında ifade ve para iadesi

Gaziantep Milletvekili Melih Meriç’in Meclis’te “yüzyılın soygunu” diye nitelediği yatırım fonu soruşturmalarında, borsadaki bazı işlemlerle fiyatların yapay biçimde yönlendirildiği iddiaları araştırılıyor. Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel’in 13 Kasım’da ek ifade verdiği, gönüllü iade hesabına ödeme yaptığını bildirdiği ve tahliye istediği basına yansıdı. Özel, bu ifadenin ardından tahliye edilmedi. Fon soruşturmasında, bir bankanın kuruluş sermayesi hakkında kimliği gizlenerek dinlenen bir tanığın beyanı da basına yansıdı. Son olarak dosyada tutuklu bulunan Taha Çakmak ile Emre Tezmen, 18 Kasım’da ek ifade verdikten sonra cezaevine döndü.

Bu dosyada para iadesiyle ilgili özel bir kural var. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107. maddesinin üçüncü fıkrası, işlem yaparak piyasayı yanıltma suçunda, kişinin elde ettiği veya başkasına sağladığı menfaatin iki katının Hazineye ödenmesini şart koşuyor. Ödeme en az 500 bin lira olmalı. Diğer şartları da karşılayan kişiye soruşturma başlamadan önce ödeme yaparsa bu suçtan ceza verilmiyor. Soruşturma sırasında ödeme cezanın yarısını, dava açıldıktan sonra hüküm verilene kadar ödeme ise cezanın üçte birini indiriyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesindeki gönüllü iadenin tek başına hukuki sorumluluğu kaldırmadığını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 18 Kasım’da soruşturmalarda 500 şüpheli bulunduğunu açıkladı.

Neden itirafçı olmak istiyorlar?

Bir şüpheli daha az ceza alma ihtimali için, zararı telafi etmek için ya da bildiklerinin kayda geçmesini istediği için konuşabilir. Tutuklu bir kişi, anlattıklarının tahliye talebini güçlendireceğini de umabilir. Devletin bazı suçlarda bu imkânı tanımasının amacı, içeriden gelen bilgiyle suçun aydınlatılması veya ortaya çıkan zararın giderilmesi. Dosya dışından bir kişinin hangi nedenle konuştuğunu kesin olarak bilmek güç. Hukuken ölçülebilen şey, verdiği bilginin ya da yaptığı ödemenin ilgili maddeye uyup uymadığı. Haberlerde bu yola başvuran kişiye genellikle “itirafçı” deniyor. Kanunun düzenlediği ise hangi davranışın hangi suçtan verilecek cezayı etkileyebileceği.

Şüpheli, savcılığa kendisi ya da avukatı aracılığıyla başvurup ek ifade vermek isteyebilir. Dava açıldıysa talebini mahkemeye de iletebilir. Yanlız ifadesigönüllü olmalı. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 148. maddesi, ifade alınırken kanuna aykırı bir yarar vaat edilmesini yasaklıyor. Yani savcı seni kurtaracağız cezan bitecek gibi cümleler kurmamalı. Savcılık, bilgiyi dosyadaki kayıtlarla karşılaştırır ve gerektiğinde yeni delil toplar. Dava açılırsa etkin pişmanlığın uygulanıp uygulanmayacağını mahkeme değerlendirir. Uygulanan hüküm cezayı tamamen kaldırıyorsa, savcı soruşturma aşamasında dava açmamaya karar verebilir.

Savcı aynı bilgiyi zaten biliyorsa ne olur?

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 5 Şubat 2025 tarihli bir uyuşturucu dosyasında, verilen bilginin doğru, yararlı ve sonuca etkili olmasını aradı. Yetkililerin başka delillerle zaten ortaya çıkardığı bir olayı tekrarlamak, o dosyada indirim için yeterli görülmedi. Bir ismin dosyada geçmesi ise o kişinin ne yaptığının bilindiği anlamına gelmez. Örneğin kayıtlarda yer alan bir para transferinin hangi işlem için yapıldığını gösteren, doğrulanabilir bir belge soruşturmayı ilerletebilir. Katkının ölçüsü uygulanan maddeye göre değişir. Zararın iadesini arayan bir hükümde ölçüt, zararın kanunun aradığı biçimde giderilmesidir.

Hangi suçlarda ceza azalabilir?

Uyuşturucu. Türk Ceza Kanunu’nun 192. maddesi, üretim veya ticarete katılanlarla kişisel kullanım için uyuşturucu alan, kabul eden veya bulunduranlar için farklı koşullar öngörüyor. Makamlar suçu öğrenmeden önce kanunun aradığı bilgi verilir ve yakalamaya ya da maddenin ele geçirilmesine gereken katkı sağlanırsa ceza verilmez. Makamlar suçu öğrendikten sonra gönüllü ve somut yardım sağlanırsa ceza dörtte bir ile yarı arasında indirilir. Uyuşturucu kullanan bir kişinin, hakkında bu kapsamdaki soruşturma başlamadan önce resmî makama veya sağlık kuruluşuna tedavi için başvurması da ayrı bir cezasızlık yoludur. Fuhşa aracılık ve teşvik gibi fiilleri düzenleyen 227. maddede ise o suça özgü bir etkin pişmanlık hükmü bulunmuyor.

Suç örgütü. 221. maddenin dördüncü fıkrasına göre, kapsamdaki kişi gönüllü teslim olup örgütün yapısı ve faaliyetleri kapsamında işlenen suçlar hakkında gereken bilgiyi verirse örgüt kurma, yönetme veya üyelikten ceza verilmez. Bu bilgiyi yakalandıktan sonra verirse, şartları oluştuğunda o suçun cezası üçte bir ile dörtte üç arasında indirilir. Örgüt kapsamında işlenen diğer suçlar ayrıca değerlendirilir.

Rüşvet ve dolandırıcılık. 254. maddeye göre rüşvet veren ya da anlaşmaya varan kişi, durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce yetkililere bildirirse, koşulları varsa o suçtan ceza almaz. Rüşveti almış kişinin, aldığı şeyi aynı aşamada yetkili makama aynen teslim etmesi gerekir. Dolandırıcılıkta ise 168. madde, mağdurun zararının giderilmesine bakar. Zarar tamamen karşılanırsa dava açılmadan önce cezanın üçte ikisine kadar, dava açıldıktan sonra hükme kadar yarısına kadar indirim yapılabilir. Kısmi iade veya ödemede mağdurun rızası da gerekir.

Etkin pişmanlık için ifade veren iş insanı Aziz İhsan Aktaş’ın davasında ilk derece mahkemesi 24 Ağustos 2026’da iki ayrı sonuç açıkladı. Rüşvet suçlarından ceza verilmesine yer olmadığına hükmetti. İhaleye fesat karıştırma suçundan ise 2 yıl 8 ay 15 gün hapis cezası verdi.

Kara para aklama. 282. maddenin altıncı fıkrasında ölçüt, dava açılmadan önce suç konusu mal varlığının ele geçirilmesini sağlamak veya nerede olduğunu bildirerek ele geçirilmesini kolaylaştırmak. Koşullar gerçekleşirse bu madde kapsamındaki suçtan ceza verilmez.

Gizli tanık olmak istediğini söylemek yeterli mi?

Bir suçla ilgili bilgisi olan kişi savcılığa veya kolluğa ihbarda bulunabilir ve güvenlik kaygısını anlatabilir. Savcılık, olayla bağlantılı bilgi varsa bunu araştırabilir. Soyut ve genel bir ihbar üzerine soruşturma yapılmasına yer olmadığına da karar verebilir. Kimliğin gizlenmesi için ayrıca, suçun kanunun kapsadığı türden olması ve tanıklık nedeniyle kişinin ya da yakınının hayatı, beden bütünlüğü veya mal varlığının ciddi tehlikede olması gerekir. Kararı soruşturmada savcı, dava açıldığında mahkeme verir. Koruma değerlendirmesinde anlatılacak bilginin dosya açısından önemi de dikkate alınır. Yönetmelik, tanığın anlatımının dosyaya sağlayacağı yararın koruma kararında belirtilmesini istiyor. Yetkili makam, kimliği gizlemeyi gerektirecek koşulları görmezse kişiyi olağan usulle dinleyebilir.

Gizli tanıklığın kuralları Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 58. maddesinde ve 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu’nda düzenleniyor. Tanık Koruma Kanunu, ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis gerektiren suçları, kanundaki en düşük cezası on yıl veya daha fazla olan suçları, örgüt faaliyeti içinde işlenen en az iki yıl hapis cezası gerektiren suçları ve terör örgütünün faaliyeti kapsamında işlenen suçları kapsıyor. Kimliği yetkili makam bilir. Tanık, bilgiyi nereden öğrendiğini açıklamak zorundadır. Bir dosyada şüpheli olan kişi de başka bir sanık hakkında yemin verilmeden tanık olarak dinlenirse, şartları oluştuğunda koruma alabilir. Mahkeme, kimliği açığa çıkarmadan savunmanın soru sorma hakkını gözetir. Kimliği gizlenen veya özel usulle dinlenen bir tanığın sözü tek başına mahkûmiyete dayanak olamaz.

Aileden birinin aleyhine konuşmak zorunlu mu?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca bir kişi, anne veya babası, çocuğu ya da kardeşi hakkında tanıklık yapmaktan çekinebilir. Tanıklıktan çekinme hakkı kendisine hatırlatılır. Şüpheli veya sanığın da kendi hakkındaki suçlamalar konusunda susma hakkı vardır. Bu yüzden bir dosyada aile bireylerinin birbirleri hakkında konuştuğunu okurken kimin tanık, kimin şüpheli olarak dinlendiğine bakmak gerekir.

Cezaevinden çıkma kararı nasıl veriliyor?

Tutuklama, soruşturma ya da dava sürerken uygulanan geçici bir tedbir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. maddesine göre hâkim veya mahkeme, şüphelinin suçu işlediğine dair kuvvetli şüpheyi gösteren somut delillere, kaçma veya delilleri etkileme tehlikesine ve tutuklamanın ölçülü olup olmadığına bakar. Tutuklu kişi ya da avukatı tahliye isteyebilir. Savcı da soruşturmada şartlar değiştiğinde serbest bırakma yetkisini kullanabilir veya hâkimden adli kontrolle tahliye isteyebilir.

Hâkim ya da mahkeme, cezaevinde tutmak yerine evden çıkmama, imza verme ya da yurt dışına çıkmama gibi sınırlamalar koyabilir. Bir ifadenin bu değerlendirmeyi etkilemesi mümkün. Yine de ne ek ifade vermek ne de kimliğin korunmasını istemek tahliye garantisi sağlar. Tanık Koruma Kanunu, cezaevindeki bir tanığın güvenliği için uygun bir cezaevine nakledilmesine de imkân tanır. Tahliye edilen kişi hakkında dava sürebilir. Hapis cezası kesinleşmiş bir kişinin sonradan bilgi vermesi de infazı kendiliğinden sona erdirmez.
TAYFUN HOPALI

TAYFUN HOPALI kimdir?

Tayfun Hopalı İstanbul’da doğdu. İktisat Fakültesi’nden mezun oldu. Gazeteciliğe 1981 yılında Günaydın Gazetesi’nde başladı. 1986’da Sabah Gazetesi’ne geçti.1994 yılında kuruluşunda yer aldığı atv televizyonunda haber müdürü olarak görev yaptı. 1996’da yeniden Sabah Gazetesi’ne döndü ve Sabah Haber Ajansı’nda genel müdür olarak çalıştı.Daha sonra kuruluş sürecinde bulunduğu Vatan Gazetesi’nde 19 yıl boyunca çalıştı; son olarak Vatan Gazetesi’nde yayın koordinatörü görevini yürüttü.Meslek hayatı boyunca hem yurt içinde hem yurt dışında çok sayıda saha ve krize ilişkin haber takibi yaptı. Somali iç savaşı, Güneydoğu’daki gelişmeler, Hac faciası, Yugoslavya iç savaşı, Romanya’da Çavuşesku’nun devrilmesi ve ABD’nin Irak işgali gibi önemli olayları sahada izledi.

VGNHaber'i Google'da Tercih Edilen Kaynağınız Yapın
Son dakika haberlerini ve tarafsız analizleri Google Tercihler'e ekleyerek kaçırmayın.
Google'da Ekle
VGNHaber'i Google'da Ekle
Son dakika haberlerini kaçırmamak için tercihinize ekleyin.
Google'da Takip Et