Şiddet anlayışı üniversite kapısında kalmadı
Biri polis, diğeri avukat. Henüz 19 gün önce nişanlanmış bir çift. Yani birbirlerini seviyorlar ve hayatı paylaşmak için evliliğe doğru ilk adımı atmışlar. Polis memuru Aykut Erol Hakkari’de görevliydi. Özge Penbegül ise İzmir Menemen’de avukatlık yapıyordu. O gün yani 22 Ekim günü Özge Penbegül’ün ailesi evde değildi. Polis memuru nişanlısının yanına geldi. Evde yalnızlardı. Ne oldu bilinmiyor. Ne yaşandı bilinmiyor. Silah sesleri ardı ardına geldi. Komşular polise haber verdi. Evde manzara korkunçtu. Henüz 26 yaşındaki geleceği pırıl pırıl olan avukat Özge sevdiği adamın üstelik polis olan nişanlısının silahından çıkan kurşunlarla hayatını kaybetmişti. Polis Aykut Erol kendisini de vurmuş ağır yaralıydı. Hastaneye kaldırıldı ama o da hayatını kaybetti. Sonuçta olayın adı “Kadın cinayeti”, “Erkek şiddeti” olarak kayıtlara geçti. Türkiye alışıktı bu manşetlere. Boşanmak isteyen, şiddetten kaçan, eziyetten kurtulmak isteyen kadınların bir zamanlar sevdiği erkekler tarafından öldürülmesine.
26 yaşındaki gencecik gelecek vadeden bir genç kadın bir avukat. Nişanlısı bir polis memuru. Mesleği insan canını korumak, suçluları yakalamaktı sözde. İkisi de eğitimliydi. Polis memuru Aykut Erol polis olabilmek için psikolojik testlerden de geçmiş olmalıydı. Öyle herkese silah verilmezdi ya!
İşte bu olay karşısında insanın aklına ilk gelen soru bu: “İkisi de eğitimli, meslek sahibi, daha yeni nişanlanmış. Nasıl böyle olabilir?” Oldu işte. Çünkü diploma ve meslek, kişinin ilişkide karşısındakinin özgürlüğüne saygı duyduğunu, kontrolcü davranmadığını veya şiddete başvurmayacağını garanti etmiyor. Etmediğini sadece bu olayda da görmedik. Başka örnekler de var.
Fakat bu sorunun içinde, yüzleşmemiz gereken bir yanılgı da bulunuyor: Eğitimli insanın şiddetten uzak olacağını düşünüyoruz. Bir mesleğe kabul edilmiş olmayı, o kişinin duygusal olgunluğuna ve başkasının yaşamına duyduğu saygıya da verilmiş bir güvence gibi görüyoruz.
Oysa diploma, insanın karşısındakini eşit görmesini garanti etmiyor. Mesleki yeterlilik, öfke karşısında nasıl davranacağını tek başına anlatmıyor. Dünya Sağlık Örgütünün yakın partner şiddetine ilişkin değerlendirmeleri de kontrolcü davranışlara, şiddeti haklı gören tutumlara ve kişinin kendini karşısındaki üzerinde hak sahibi saymasına dikkat çekiyor.
Bu genel bilgilerden hareketle Aykut Erol hakkında psikolojik tanı koyamayız elbette. Özge’nin avukat olması da kendisini her koşulda koruyabileceği anlamına gelemedi. Yakınındakinin, en sevdiği kişilerden birinin saldırısını önceden göremedi ve engelleyemedi.
Bu olayın nedenini ise henüz bilmiyoruz. Haberlerde tartışmanın nedeninin belirlenemediği belirtiliyor. Öncesinde tehdit, baskı, şiddet veya yardım başvurusu bulunup bulunmadığı açıklanmış değil.
Haberi “Yeni nişanlı çiftin acı sonu” “Yine kadın cinayeti” gördük. Sebep bilinmediği için haberlerde “Aralarında bilinmeyen bir nedenle tartışma çıktı” ifadeleri kullanıldı. Neden belirlendi. Peki bu neden bir polis memurunun silahını çekip sevdiği kadını öldürmesine gerekçe olabilir mi? Velev ki genç kadın polis memuru nişanlısının bir istediğini yapmadı, velev ki ayrılmak istedi. Velev ki velev ki? Hiçbir sebep ölümü hem de ikisinin de ölümünü meşru kılmıyor.
İnsanın zihninde aynı soru dönüp duruyor: Nasıl olabilir? Bir kadını koruması gereken polis silahı, bir kadının hayatını alıyor? Silahı can korumak için devlet tarafından verilmiş Aykut Erol’un polis kimliği sorumluluğu daha da ağırlaştırıyor mu?
Her kadın cinayeti kabul edilemez. Failin polis olması olayın kamusal sorumluluk boyutunu da büyütüyor. Çünkü polislik, insana yalnızca bir meslek kazandırmıyor. Devlet adına yetki veriyor. Gerektiğinde güç kullanma yetkisi, silah taşıma sorumluluğu ve yurttaşın güvenini beraberinde getiriyor. Bir polis memurundan beklediğimiz, tehlike karşısında bizi koruması. Şiddeti durdurması. Hukuku uygulaması. Bu nedenle bir polis memurunun yakınındaki kadına öldürücü şiddet uygulaması karşısında, yalnızca bireysel bir suçtan söz edip susamayız. Böyle bir olay, silah taşıyan kamu görevlilerinin nasıl desteklendiğini, nasıl denetlendiğini ve risk işaretlerinin nasıl değerlendirildiğini de sorgulamamızı gerektiriyor.
Polis memuru fail nasıl bir ruh hali içindeydi? Olaya bir anlık cinnet mi denilecek? Kıskançlık mı? Ayrılmak istemek, reddetmek, itiraz etmek veya kişinin beklentisine uymamak? Bu olayda bunlardan hangisinin yaşandığını bilmiyoruz. Soruşturma da bu sorular yanıtını bulsa da bir dava bile olamayacak. Mağdurun da sanığın da öldüğü bir olay ne yazık ki. Bildiğimiz sınır açık: Bir insanın duygusal dünyasında ne yaşanırsa yaşansın, karşısındaki insanın yaşamına dokunamaz. Erkeklik sahiplik hakkı vermiyor. Burada “erkek olduğu için yaptı” demek de meseleyi açıklamaya yetmiyor. Şiddet erkekliğin kaçınılmaz bir sonucu değildir. Tam tersine, şiddeti erkekliğin doğal bir parçası gibi anlatmak şiddetle mücadeleyi zayıflatır.
Sorgulamamız gereken, bazı erkeklere ilişkide kararın kendilerine ait olduğunu düşündüren anlayıştır. Kadının itirazını saygısızlık, bağımsızlığını tehdit, ayrılma ihtimalini aşağılanma olarak gören sahiplik duygusu. İşte bu anlayış üniversite kapısında kalmıyor. Meslek edinince kendiliğinden ortadan kalkmıyor. Sonuçta sorgulanması gereken bence devletin verdiği silahını nişanlısıyla tartışmasında çekip ateşleyebilecek bir kişinin nasıl polis memuru olabildiği? Polis olmasaydı da sonuç değişmeyecekti belki ama gencecik bir kadın avukatın ardında yazı yazmak, “Onu da koruyamadık” demekten başka ne geliyor ki elimizden. Kelimeler artık anlamsız, kurulan tedbir cümleleri de.