180 atomlu kuantum bilgisayarda yeni fizik: QuEra ve Berkeley Lab'in çalışması Nature'da
ABD merkezli kuantum bilgisayar şirketi QuEra Computing ile Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'na bağlı Ulusal Enerji Araştırmaları Bilimsel Hesaplama Merkezi (NERSC), bir kuantum sistemin ani bir değişimin ardından nasıl davrandığını inceleyen çalışmalarını Nature dergisinde yayımladı. Ekip, 180 atoma kadar uzanan dizilerle yaptığı deneylerde, malzemelerin kuantum ölçekte nasıl davrandığına ışık tutan yeni olgular gözlediğini açıkladı. Çalışma, dün yapılan basın açıklamasıyla duyuruldu.
Araştırmada QuEra'nın nötr atomlarla çalışan "analog" kuantum bilgisayarı Aquila kullanıldı. Bu makinede her atom bir kubit, yani kuantum bilgi birimi olarak işlev görüyor. Atomlar en düşük enerji durumunda başlatılıyor, ardından bir lazer alanı açılıyor, sistem birkaç mikrosaniye boyunca evrilmeye bırakılıyor ve sonunda tüm kubitler ölçülüyor. Deneyler, 52 atoma kadar uzanan zincirlerden 180 atomluk iki boyutlu ızgaralara kadar farklı dizilimlerle tekrarlandı.
Bu tür süreçleri klasik bilgisayarlarla büyük ölçekte hesaplamak, kuantum dolanıklığın zamanla hızla artması nedeniyle çok zor. Bu yüzden NERSC ekibi, Perlmutter süper bilgisayarında küçük sistemler için kesin hesaplamalar yaparak kuantum bilgisayarın sonuçlarını doğruladı. NERSC Kuantum Danışmanı Katie Klymko, Perlmutter'daki hesaplamaların Aquila'nın küçük ölçekteki sonuçlarına güven verdiğini, böylece büyük ölçekte ortaya çıkan yeni fiziğe güvenebildiklerini söyledi. NERSC ekibi Aquila'ya Amazon'un kuantum hizmeti Amazon Braket üzerinden erişti.
"Observation of prethermal dynamical phase transitions and resonant melting" başlıklı makalenin yazarları arasında QuEra, NERSC, Harvard Üniversitesi ve Boston Üniversitesi'nden araştırmacılar bulunuyor. QuEra'dan Milan Kornjača, programlanabilir kuantum bilgisayarların temelde yeni fiziği ortaya çıkarıp açıklayabileceğini vurguladı.