Neandertallerden kalan gen varyantı şizofreni riskinin düşmesiyle ilişkilendirildi
Neandertallerden günümüz insanlarına geçen bir gen varyantı, beynin arka kısmındaki oksipital lobun biraz daha küçük olmasıyla ve şizofreni riskindeki bir düşüşle ilişkilendirildi. Hugo Zeberg ve 2022 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi Svante Pääbo'nun çalışması 16 Kasım'da bilimsel dergi PNAS'ta (Proceedings of the National Academy of Sciences) yayımlandı.
Neandertaller yaklaşık 40 bin yıl önce yok olmadan önce modern insanlarla çiftleşti. Live Science'ın aktardığına göre bugün Sahra altı Afrika kökenli olmayan insanların genomunun yaklaşık yüzde 2'si Neandertal kökenli.
Araştırmacılar, beynin dört lobundan en küçüğü olan ve görme sinyallerini işleyen görme korteksini barındıran oksipital lobun büyüklüğüyle bağlantılı Neandertal kökenli varyantları taradı. Beyin gelişimiyle ilişkilendirilen DAAM1 geninin yakınında bulunan bir varyant öne çıktı. Bu varyant yalnızca Afrika dışındaki modern insan topluluklarında ve beş Neandertal genomunda görüldü.
Bulgulara göre varyantın her bir kopyası, oksipital lobda yaklaşık 0,85 santimetreküplük bir küçülmeyle ilişkili. Neandertallerin oksipital loblarının görece büyük olduğu düşünüldüğü için bu sonuç uzmanları şaşırttı.
Euronews ve İspanya Bilim Medya Merkezi'nin aktardığına göre varyantı iki kopya halinde taşıyan kişilerde şizofreni riski yaklaşık yüzde 10 daha düşük. Araştırmacılar varyant ile genel bilişsel yetenek arasında ise anlamlı bir ilişki bulmadı. Yazarlar, bulguların bir beyin bölgesinin büyüklüğünü zihinsel yeteneklerle eşitlemeye karşı uyarı niteliğinde olduğunu vurguladı.
Zeberg, Live Science'a "Neandertallerle modern insanlar arasındaki genetik farklar bugün hâlâ beynimizi etkiliyor" dedi. Bununla birlikte bulgular istatistiksel bir ilişkiye dayanıyor; küçük beyin hacminin şizofreni riskindeki düşüşü açıklayıp açıklamadığı gösterilmiş değil. Bazı bağımsız uzmanlar da sorumlu DNA değişikliğinin henüz bilinmediğini ve şizofreni bulgusunun dikkatle yorumlanması gerektiğini belirtti.