James Webb, Andromeda'da türünün ilk örneği olan yıldız birleşmesini doğruladı
NASA, komşumuz Andromeda galaksisinin dış bölgelerinde iki yıldızın birleştiği ve türünün ilk örneği olarak nitelenen bir olayın James Webb Uzay Teleskobu verileriyle doğrulandığını duyurdu. Araştırmacılar, Güneş'ten biraz daha düşük kütleli bir yıldızın şişkin bir süperdev yıldıza doğru sarmallanarak onunla birleştiğini belirledi. Resmi adı AT 2025abao olan sisteme "Bao" takma adı verildi. Columbia Üniversitesi'nde NASA Hubble bursiyeri olan Viraj Karambelkar'ın ilk yazarı olduğu makale, dün (18 Kasım) Nature dergisinde yayımlandı.
NASA'nın aktardığına göre cisim, 2018 öncesinde görevi artık sona ermiş NEOWISE uydusunun verilerinde sabit parlaklıkta görünüyordu. Şubat 2023 verilerinde alışılmadık bir değişen yıldız olarak ekibin dikkatini çekti. Eylül 2024'te WINTER gözlemleri cismin parlamaya ve toz üretmeye başladığını, Temmuz 2025'te ise NASA'nın SPHEREx gözlemevi görünür ışıkta hızla sönükleşip kızılötesinde parladığını gösterdi. Patlama 17 Ekim 2025'te Zwicky Transient Facility tarafından tespit edildi; ardından Swift gözlemevi ve Hawaii'deki Gemini North teleskobuyla hızlı gözlemler yapıldı.
Webb, 24 Aralık 2025'te, patlamanın zirvesinden yalnızca 47 gün sonra Bao'yu gözlemledi. Karambelkar, bunun bu tür bir olay için şimdiye kadarki en erken takip gözlemi olduğunu belirterek yıldız birleşmelerinin önceden tahmin edilmesi zor olduğu için gerçek zamanlı izlenmesinin çok güç olduğunu söyledi.
Radboud Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Karel Temmink'in yürüttüğü simülasyonlara göre birleşmeden önceki büyük yıldız, Güneş'in yaklaşık 7 katı kütleye, 350 katı yarıçapa ve 18 bin katı parlaklığa sahipti. Eşlikçi yıldızın kütlesi ise yaklaşık 0,7 Güneş kütlesi olarak hesaplandı. İki yıldız yaklaşık yedi yörünge, yani kabaca yedi yıl içinde temas etti. NASA, iki küçük yıldızın birleştiği bilinen diğer örneklerde bu sürecin binlerce yörünge sürdüğünü hatırlattı.
Büyük yıldız küçük eşini yuttu; eşlikçi, ortak gaz zarfının içinde sürtünmeyle yörünge enerjisi kaybederek çekirdeğe doğru ilerledi. Gökbilimciler bu sürece "ortak zarf evrimi" adını veriyor. Columbia Üniversitesi'nden Kishalay De, olayı "neredeyse yaşayan bir yıldızın içinde patlayan bir bomba" gibi tanımladı. Webb'in orta kızılötesi verileri, ana yıldızın yüzyıllar boyunca saçtığı tozu ortaya koydu ve simülasyonlar bu veriye göre ayarlandı.
Birleşik yıldızın kütlesinin nasıl şekilleneceği ancak gelecekteki gözlemlerle anlaşılacak. Karambelkar, NASA'nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nun başlayacak taramalarıyla benzer keşiflerde büyük bir artış beklediklerini söyledi.