Bir Fotoğrafın Ötesinde…
Şarkıcılığının yanı sıra girişimciliğiyle de büyük işlere imza atan Rihanna’nın, Dior çantasının yüzü
olması nedeniyle henüz rıza verebilecek bir yaşta olmayan minik bebeğini bir reklam filminde
oynatması hem sanat camiasında hem de hayranları arasında eleştirilere neden oldu.
Ünlü Olmak ve Çocuk Mahremiyeti
Gelin bu işe iki yönüyle bakalım: Evet, dünyaca ünlü bir anne. 3 çocuk sahibi. Azımsanmayacak bir
servete sahip ve kendi markası için de yıllardır uğraş veriyor. En bilinen markası, 2017 yılında kurduğu
kozmetik markası Fenty Beauty’dir. İç çamaşırı ve ev giyim markası Savage X Fenty de onun markaları
arasındadır. Yani anlayacağınız, 2017 yılından beri girişimciliği de çok iyi gidiyor.
Sosyal medyada çocuk mahremiyeti aslında çocuğun kişisel verilerinin, fotoğraflarının, konumunun
ve özel anlarının rızası olmaksızın dijital ortamlarda paylaşılmasına karşı korunmasını ifade eden temel
bir insan hakları konusudur.
Rihanna yetişkin, genç ve güzel bir kadın; çırılçıplak soyunması kendi tercihi ve ünlü olmasının bir
nedeni olabilir. Peki ya 14 aylık bebeğini kucağına alarak çok büyük paralar alması karşılığında da olsa
bunu yapması doğru mu? “Çocuklarının geleceği için yapmıştır, ‘akarken’ doldursun.” diyenlerden
misiniz?

Aslında itiraf etmek gerekirse, uzaktan baktığımızda dünyalar güzeli bir annenin küçük çocuğunu
kucağına alıp fotoğraflar vermesi ilk bakışta gözümüze de gönlümüze de hitap ediyor. Henüz kendini
ifade edemeyen, konuşmayı bile bilmeyen bir bebeğin mahremiyeti ya da söz hakkı yok mu? Ünlü de
olsanız anne babaların para için çocuklarının bedenlerini bütün dünyanın gözleri önüne sermesi ne
kadar doğru…
Dijital Çağda Anne Baba olmak…
Rihanna’nın bu reklamı bize aslında dijital çağda anne baba olmanın beraberinde birtakım
sorumlulukları da getirdiğini bir kez daha hatırlatıyor. Belki de bu sayede şapkamızı önümüze alıp biz
de düşünmeliyiz. Size paylaşım yaparken çok tatlı, çok sempatik gelen, hatta bunlar üzerinden para
kazanmak bazen çok da iyi gelebilir. Bugün neredeyse anne babaların çoğunluğu çocuğunun her anını
sosyal medyada paylaşıyor. Yapılan araştırmalara göre ebeveynlerin yüzde 79’u (kaynak:
twingate.com) çocuklarının fotoğrafını sosyal medyada yayınlıyor.
Sharenting : Çocuklarla İlgili İçerik Paylaşımı
Florida Üniversitesi Levin Hukuk Fakültesi'nde (University of Florida Levin College of Law) hukuk
profesörü, çocuk hakları savunucusu ve akademisyen olan Stacey Steinberg bu kelimeyi şöyle
tanımlıyor: “Paylaşan ana-babalık, ebeveynlerin aile ortamı dışında çocukları hakkında paylaşımda
bulunması olarak tanımlıyorum. Avrupa’da son birkaç yıldır ciddi bir şekilde konuşulmaya başlayan bir
kelime var; paylaşma ve ebeveynlik kelimelerinin birleşimi olan Sharenting. Fransa ve Almanya’da
çocukların sosyal medyadaki hak ihlalleri, çıplak görüntüleri konularında çok ciddi yaptırımları var.”Çocuk Hakları ve Rıza
Rıza Kavramını Öğretmek: “Çocuklarımızı karar alma sürecine dâhil etmeden onlar hakkında
çevrimiçi ortamda bir şeyler paylaştığımızda, onlara rıza (onay) kavramını öğretmek ve bu konuda
model olmak için değerli bir fırsatı kaçırmış oluyoruz.” (Kaynak: Stacey Steinberg’in UNICEF Türkiye
röportajı)
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, 20 Kasım 1989'da BM Genel Kurulu tarafından
kabul edilen ve 18 yaş altındaki her bireyin haklarını güvence altına alan uluslararası bir insan hakları
antlaşmasıdır. Sözleşme 2 Eylül 1990'da yürürlüğe girmiş olup 196 taraf devlete sahiptir.
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 2. maddesinin 2. fıkrası şöyledir: Taraf
Devletler, çocuğun ana–babasının, yasal vasilerinin veya ailesinin öteki üyelerinin durumları,
faaliyetleri, açıklanan düşünceleri veya inançları nedeniyle her türlü ayırıma veya cezaya tâbi
tutulmasına karşı etkili biçimde korunması için gerekli tüm uygun önlemi alırlar.” (Kaynak: UNICEF
Türkiye)

Paylaşım Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyiz
• “Bu içerik ileride çocuğuma ne düşündürür?”
• Çocuğun banyo, hastalık ve uygunsuz hâllerini sempatik diye kesinlikle paylaşmamalıyız.
• Paylaşımlarda çocuğun adı, okulu, konumu ve kimliğini açık edecek detaylar asla yer almamalıdır.
• Çocuk büyükse rızası ve görüşü mutlaka alınmalıdır.
• Çocuğun Rızası: Paylaşım yapmadan önce, çocuk büyüdükçe (özellikle 9-10 yaş ve üzeri) mutlaka
onayını/iznini almak.
• Gizlilik ve Sınırlama: Sosyal medya hesaplarının gizlilik ayarlarını sıkı tutmak, takipçi listesini daraltmak
ve utandırıcı/çıplak fotoğraflardan kaçınmak.
• Yüzü Gizleme / İsim Kullanmama: Çocuğun gerçek ismini veya yüzünü doğrudan açık edecek
paylaşımlardan kaçınmak.
Rihanna’nın 14 aylık bebeğini dünyanın en ünlü markası Dior için kullanmasını yazarken,
kontrolsüz kullanıldığında dijital hesaplarımızın korkutucu boyutlara gelebileceğini unutmamalıyız.
Sevgiyle Kalın…