İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
AK Parti’nin anayasa satrancı
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeni anayasa konusunu yeniden memleketin birinci gündem maddesi haline getirmesi, sıradan bir siyasi çıkış değil. Erdoğan’ın "Gelin her türlü siyasi önyargıyı bir kenara bırakalım, toplumun her kesiminin ‘işte benim anayasam’ diyebileceği bir metni inşa edelim" çağrısı, iktidar partisinin bu kez masaya çok farklı bir stratejiyle oturacağının somut bir nişanesi.
Meclis’teki mevcut aritmetik, AK Parti ve MHP’nin oluşturduğu Cumhur İttifakı’nın tek başına bir anayasa değişikliğini referanduma götürmesine dahi yetmiyor (referandum için en az 360 kabul oyu gerekiyor). Bu matematiksel gerçeklik karşısında gözlerin çevrildiği yer, sadece DEM Parti değil, aynı zamanda ana muhalefet partisi konumundaki CHP.
Peki, Erdoğan, DEM Parti ve CHP kanadından gelen resmi açıklamalar ışığında, AK Parti anayasa sürecini nasıl yönetmek istiyor? Masadaki bilinen hamleler neler?
1. Masaya "Hazır Metin" Yerine "Beyanname" ile Gitmek
AK Parti kurmaylarının kamuoyuna yansıyan en net stratejik açıklaması, bu kez muhalefetin karşısına "yazılmış, maddelenmiş ve bitmiş" bir anayasa kitapçığıyla çıkmamak oldu. AK Parti, partilerin kapısını "Anayasa İlkeleri Beyannamesi" diyebileceğimiz, daha genel, özgürlükçü vurgular içeren tematik bir çerçeveyle çalacak.
Bu hamlenin amacı çok açık: Diyalog kapılarını daha ilk günden kapatmamak. Eğer masaya sert maddeler konulursa, partiler kendi kırmızı çizgilerini öne sürüp masadan kalkabilir. AK Parti, "Önce sivil bir anayasa ihtiyacında anlaşalım, maddeleri birlikte yazalım" diyerek muhalefeti masada kalmaya zorlayacak bir meşruiyet alanı inşa ediyor.
2. DEM Parti'nin Şartları ve AK Parti’nin "Yumuşak Karın" Stratejisi
DEM Parti’nin yeni anayasa konusundaki resmi duruşu sır değil. Eş genel başkanlar düzeyinde yapılan açıklamalarda her zaman "Mevcut anayasaya ve yargı kararlarına (AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararları) uyulmayan bir ortamda yeni anayasa konuşulamaz" şerhi düşülüyor. Bununla birlikte, "demokratik, sivil ve kapsayıcı bir anayasa tartışmasına kapıyı tamamen kapatmadıklarını" da ekliyorlar.
AK Parti’nin buradaki hamlesi, DEM Parti’nin bu "kapsayıcılık" ve "sivil siyaset" vurgusunu kendi lehine çevirmek olacak.
Erdoğan’ın "Darbe lekesi taşıyan bir anayasadan kurtulmak" ve "Sivil siyasetten bahsediyorsak bunun gereğini yapmalıyız" sözleri, doğrudan DEM Parti’nin de sıklıkla şikayet ettiği 12 Eylül rejimine bir atıf. AK Parti, DEM Parti’yi "darbe anayasasının arkasına sığınmakla" itham edilmeyecekleri bir noktaya çekmek istiyor.
3. CHP Hamlesi:
"Normalleşme" ve "Mevcut Anayasaya Uyum" Dengesi
Ana muhalefet partisi CHP ise bu süreçte en kritik virajlardan birini oluşturuyor. CHP liderliğinin sürece dair açıklamaları, iktidarla yürütülen "normalleşme/diyalog" zeminini tamamen kurutmadan, çok net bir kırmızı çizgiyi barındırıyor: "Önce mevcut anayasa tam manasıyla uygulansın, mahkeme kararlarına uyulsun."
CHP, yeni bir anayasa yazımına girişmeden önce mevcut hukuk devletinin tahkim edilmesi gerektiğini savunuyor.
AK Parti’nin CHP’ye yönelik hamlesi, ana muhalefeti "değişime direnen, darbe anayasasını savunan reaksiyoner bir kulvar" içine sıkıştırmak üzerine kurulu. Erdoğan’ın çağrısındaki "Siyasi önyargıları bir kenara bırakalım" ifadesi, tam da CHP’nin yapısal itirazlarını topluma "ideolojik bir direnç" olarak sunabilmenin altyapısını hazırlıyor. İktidar, CHP’yi tamamen dışlamak yerine, onu masaya davet ederek uzlaşmaz tarafın kim olacağını kamuoyuna gösterme niyetinde.
4. "Kuşatıcı Dil" ile Muhalefet Blokunu Esnetmek
Erdoğan’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici unsur, kullanılan dilin tonu. Kutuplaştırıcı dilden ziyade kucaklayıcı bir üslubun öne çıkacağını gösteren bu strateji, Meclis'teki muhalefet partilerinin tabanlarına şu mesajı vermeyi hedefliyor: "Biz herkesi kapsayan bir metin istiyoruz, masadan kalkan taraf uzlaşmaz taraftır."
Bu durum, hem CHP hem de DEM Parti içerisinde sivil siyasete, çözüme ve anayasal güvencelere odaklanmak isteyen ılımlı kanat ile iktidarla hiçbir şekilde yan yana gelmek istemeyen radikal blok arasındaki dengeleri test edecek. AK Parti, katı kurallarla değil, "açık uçlu bir müzakere" davetiyle muhalefetin blok halinde hareket etmesini zorlaştırmayı planlıyor.
AK Parti’nin yeni anayasa hamlesi, teknik bir hukuk çalışmasından ziyade, "süreç yönetimi" odaklı. Bilinen açıklamalar gösteriyor ki iktidar; muhalefeti peşinen reddedemeyeceği "sivil, darbe karşıtı ve özgürlükçü" bir söylem alanı içine davet ediyor. CHP ve DEM Parti’nin yargı krizi ve mevcut hukuka uyulması yönündeki sert şartlarına karşı, AK Parti’nin "yeni bir başlangıç" vaadiyle nasıl bir somut paket sunacağı, bu tarihi satranç partisinin kaderini belirleyecek.
Ama CHP ise yeni anayasada temkinli; çünkü mevcut anayasal kuralların, Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarının tam olarak uygulanmadığı bir iklimde masaya oturmanın, iktidarın mevcut yönetim sistemini meşrulaştırmasına ve tahkim etmesine hizmet edeceğinden endişe ediyor. Ana muhalefet, toplumsal mutabakat adı altında sunulacak bir paketin, yürütmenin gücünü daha da artıracak yapısal değişiklikleri "sivil anayasa" ambalajıyla önlerine getirmesinden ötürü adımlarını son derece dikkatli atıyor.
