Zayiflama ilacini birakinca kilo hizla geri donuyor
Obezite ve tip iki diyabet tedavisinde kullanilan GLP bir sinifi ilaclar, son yillarda hizli kilo verme beklentisiyle daha genis bir kitle tarafindan tercih ediliyor. Ancak klinik takipler, bu tedaviyi baslayan kisilerin kayda deger bir bolumunun ilk yil icinde ilaci biraktigini gosteriyor.
Farkli calismalari bir araya getiren kapsamli analizlerde, ilac birakildiktan sonra kilo geri aliminin belirginlestigi ve toplamda kaybedilen kilonun onemli bir kisminin bir bucuk iki yil icinde geri dondugu bildiriliyor. Ortalama geri alim hizinin aylik yaklasik dort yuz gram duzeyinde oldugu, bu temponun surmesi halinde baslangic kilosuna donusun iki yildan kisa surede gerceklesebilecegi belirtiliyor. Klinik calismalarda, ilacla verilen kilonun buyuk bolumunun bir yil icinde geri geldigi ornekler de yer aliyor.
Kilo kaybiyla birlikte iyilesen kan sekeri, trigliserid, kolesterol ve tansiyon gibi degerlerin de ilac birakildiktan sonra kademeli olarak yeniden baslangic seviyelerine yaklastigi aktariliyor. Bazi gostergelerde bu donusun bir yil icinde belirginlestigi, bazilarinda ise bir bucuk yila uzayabildigi ifade ediliyor.
Uzmanlar kilo geri donusunde iki temel mekanizmanin one ciktigini belirtiyor. Ilac kesildiginde vucudun enerji harcamasinin azaldigi, yani metabolizmanin daha az kalori yaktigi anlatiliyor. Buna ek olarak ishtah duzeyinin yukselebildigi, kisinin daha kolay aciktigini ve daha fazla yeme istegi hissedebildigini belirten degerlendirmeler bulunuyor. Bu iki etki bir araya geldiginde, alinan kalorinin artmasi ve yakilan kalorinin azalmasi kilo kontrolunu zorlastirabiliyor.
Hizli kilo kaybi surecinde vucuttan giden kilonun bir bolumunun kas dokusundan olabilecegi, kilo geri alindiginda ise daha buyuk payin yag dokusu seklinde gelebilecegi uyarisi yapiliyor. Bu durumun, tekrar eden kilo kaybi ve kilo alimi dongusunde vucut kompozisyonunu olumsuz etkileyebilecegi ifade ediliyor.
Yeni tarihli bazi gercek yasam verileri ise her hastada ayni tablonun gorulmedigini, ilaci biraktiktan sonra da kiloyu koruyan hatta kilo vermeyi surduren kisiler olabilecegini isaret ediyor. Bu calismalarda, duzenli egzersiz ve yasam tarzi danismanliginin daha iyi sonuclarla birlikte gorulebildigi bildiriliyor. Uzmanlar, bu tur verilerin nedensellik gostermedigini, ancak ilac sonrasi donemde destek programlarinin etkisini anlamak icin onemli ipuclari sundugunu belirtiyor.
Uzmanlar, obezitenin bircok kisi icin kronik bir durum oldugunu ve tedavinin kisa sureli bir hamle olarak degil uzun vadeli bir plan olarak ele alinmasi gerektigini vurguluyor. Ilaca baslarken birakma sonrasi senaryonun da konusulmesi, beslenme ve fiziksel aktivite planinin guclendirilmesi, gerekirse daha uygun maliyetli alternatiflere gecis ve davranissal destek gibi adimlarin birlikte degerlendirilmesi oneriliyor.