Yapay zekanın babası: Bill Gates ve Elon Musk işin geleceği konusunda haklı

VGN

Silicon Valley’de çalışmanın geleceği, yapay zekanın yükselişi ile birlikte yeniden tanımlanıyor. Nvidia CEO’su Jensen Huang, her işin AI (yapay zeka) ile dönüşeceğini ve bu sayede 4 günlük çalışma haftasının mümkün olacağını savunuyor. Bill Gates, yakın gelecekte insanların “çoğu şey için artık gerekmeyebileceğini” söylerken, Elon Musk ise 20 yıldan kısa bir sürede insanların büyük kısmının çalışmak zorunda kalmayacağı bir dünyayı tarif ediyor. Kâğıt üzerinde bu vizyon son derece cazip görünüyor. Daha çok boş zaman, daha az zorunlu mesai ve belki de evrensel gelir tartışmalarının güçlenmesi gibi başlıklar öne çıkıyor. Ancak aynı tabloda, yüzünü başka yöne çevirdiğimizde bambaşka bir mesele belirginleşiyor: bu yeni düzende milyonlarca insan sisteme nasıl tutunacak, mesleğini ve gelirini nasıl koruyacak? Geleceğin dünyasında herkesin çalışmak zorunda olmadığı bir düzen anlatılırken, bu düzende kimlerin geçim sıkıntısı, güvencesizlik ve kalıcı işsizlikle baş başa kalacağı sorusu giderek daha yakıcı hale geliyor. Hinton’un uyarısı: “Bu para işçilerin yerine geçen yapay zekadan gelecek” “Godfather of AI” yani “yapay zekanın vaftiz babası” olarak anılan İngiliz bilim insanı Geoffrey Hinton, bu parlak gelecek anlatılarına mesafeli duruyor. Yıllarca büyük bir teknoloji şirketinde çalışan ve makine öğrenmesi alanındaki öncü çalışmalarıyla tanınan Hinton, 2023’te görevinden ayrıldıktan sonra yapay zeka riskleri konusunda daha yüksek sesle konuşmaya başladı. Hinton, senatör Bernie Sanders ile Georgetown Üniversitesi’nde yaptığı söyleşide, Bill Gates ve Elon Musk’un işin geleceğine dair ana hatlarının “büyük ölçüde doğru” olduğunu kabul ediyor. Ona göre yapay zeka gerçekten de işlerin yapılış biçimini köklü şekilde değiştirecek. Ancak Hinton’un altını çizdiği nokta, bu dönüşümün parlak yüzünden çok karanlık tarafı. Hinton, yapay zekanın çok yüksek ihtimalle “kitlesel işsizlik” yaratacağını söylüyor. Teknoloji devlerinin veri merkezleri ve çipler için planladığı yaklaşık trilyon dolar düzeyindeki yatırımın kaynağını sorarken, şu yanıtı veriyor: Bu paranın önemli kısmı, işçilerin yaptığı işi çok daha ucuza üstlenecek yapay zeka sistemlerinin satışından gelecek. Başka bir ifadeyle Hinton’a göre bu yatırım, insanların yerine geçecek yapay zeka sistemlerine yapılıyor. Şirketler insan emeğini bir “maliyet kalemi” olarak görüp, aynı işi daha düşük maliyetle yapan algoritmalara devretmek istiyor. Gates ve Musk’un “çalışmanın zorunlu olmadığı” geleceğine Hinton’ın düştüğü not tam burada beliriyor: Bu gelecek, bazıları için özgürlük, milyonlar için ise işsiz kalma riski anlamına gelebilir. Hinton aynı zamanda hiçbir öngörünün “kesin gelecek senaryosu” gibi alınmaması gerektiğini vurguluyor. Yapay zeka alanındaki geleceği, sisli bir yolda araç kullanmaya benzetiyor. Ona göre bir iki yıl sonrasını belli belirsiz görmek mümkün, ancak on yıl sonrasına dair ne olacağını kimse net biçimde öngöremiyor. Yapay zeka ekonomisinin görünmeyen faturası Yapay zeka, kamuoyuna çoğunlukla “akıllı asistan”, “metin ve görsel üreten araçlar” ya da “verimlilik uygulamaları” gibi yüzü güldüren örneklerle anlatılıyor. Oysa bu teknolojinin arkasında devasa bir fiziksel ve finansal altyapı bulunuyor. Yüksek performanslı çipler, giderek artan elektrik tüketimi, soğutma sistemleri ve veri merkezleri için kurulan yeni tesisler, yapay zeka ekonomisini yalnızca bir yazılım meselesi olmaktan çıkarıp ağır bir sanayi yatırımı boyutuna taşıyor. Buna rağmen öncü yapay zeka şirketlerinin kısa vadede kâra geçmesinin zor olacağı, mevcut projeksiyonlara göre kârlılığın 2030’lu yıllara sarkabileceği konuşuluyor. Bu süreçte yüz milyarlarca dolarlık ek finansmana ihtiyaç duyulacağı tahmin ediliyor. Tam da bu noktada Hinton’ın sorusu belirleyici hale geliyor. Bu maliyet kim tarafından, nasıl karşılanacak? Şirketler cephesinde verilen yanıt, insan emeğinin mümkün olduğunca algoritmalarla ikame edilmesi. Yani aynı üretim için daha az çalışan, daha çok yapay zeka sistemi. Bu da, yatırımların faturasının dolaylı olarak işgücüne kesildiği bir düzen anlamına geliyor. Siyasetin alarm zilleri: 100 milyon iş, yüzde 25 genç işsizliği riski Siyaset sahnesinde bu tabloya en sert tepki veren isimlerin başında Bernie Sanders geliyor. Sanders, ekim ayında yayımladığı raporda, kısmen bir yapay zeka sohbet sisteminden alınan tahminlere de dayanarak, ABD’de yaklaşık 100 milyon işin otomasyon ve yapay zeka nedeniyle risk altında olduğunu belirtiyor. İlk etapta en kırılgan kesimi, hızlı servis restoran çalışanları, kasiyerler, çağrı merkezi personeli ve çeşitli manuel işlerde çalışanlar oluşturuyor. Ancak risk yalnızca mavi yakalılarla sınırlı değil. Muhasebe, yazılım geliştirme, müşteri hizmetleri, veri analizi ve bazı sağlık alanları gibi beyaz yakalı meslekler de otomasyon baskısı altında. Sanders, tartışmayı sadece “kaç kişi işini kaybedecek” sorusuna indirgemiyor. Kaleme aldığı yazılarda, “İş, ister temizlik görevlisi ister beyin cerrahı olun, insan olmanın önemli bir parçasıdır” diyerek çalışma hayatını, insanın kendini toplumun parçası olarak görmesiyle ilişkilendiriyor. Ona göre çalışmanın ortadan kalkması, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik ve toplumsal bir boşluk yaratma riski taşıyor. Benzer bir uyarı da senatör Mark Warner’dan geliyor. Warner, özellikle gençler için önümüzdeki birkaç yılın kritik olacağını düşünüyor. Eğer yapay zeka konusunda güçlü düzenlemeler ve “koruyucu raylar” devreye girmezse, yeni mezunlar arasında işsizlik oranının yüzde 25 seviyesine tırmanabileceği uyarısını yapıyor. Warner, geçmişte sosyal medya platformlarının büyük ölçüde denetimsiz bırakıldığını, bugün bunun siyasi kutuplaşma, dezenformasyon ve psikolojik etkiler üzerinden ağır bedeller ödettiğini hatırlatıyor. Yapay zeka için benzer bir “hiçbir şey yapmama” tavrının benimsenmesi halinde, bu kez bedelin doğrudan işgücü piyasasında, özellikle de gençlerin hayatlarında ortaya çıkabileceğini savunuyor. Uyum sağlayanlar için fırsat, kuralsız gelecek için eşitsizlik uyarısı Uzmanlar, bütün risklere rağmen yapay zeka dalgasının durdurulamayacağı konusunda hemfikir. Yapay zeka, üretimden hizmetlere, eğlenceden sağlığa kadar her alanda daha derin biçimde yerleşecek. Bu süreçte teknolojiyi kendi becerilerini artıran bir araç olarak kullanabilen çalışanlar görece avantajlı olacak. Ancak Hinton, Sanders ve Warner gibi isimlerin vurgusu, bireysel uyum çabasının tek başına yeterli olmayacağı yönünde. Onlara göre önümüzdeki dönemde asıl belirleyici olan, kamusal politikalar, sendikal örgütlenme, geniş kapsamlı yeniden eğitim programları ve teknoloji şirketlerine şeffaflık ile sorumluluk yükleyen düzenlemeler olacak. Bir yanda Bill Gates ve Elon Musk’un çizdiği, çalışmanın “zorunluluk olmaktan çıktığı” bir gelecek vizyonu bulunuyor. Diğer yanda ise, bu vizyona eşlik edebilecek kitlesel işsizlik, gelir eşitsizliği ve “topluma faydalı olamama” hissi ile baş başa kalma riski var. Geoffrey Hinton’ın, “Godfather of AI” sıfatını taşıyan bir isim olarak verdiği mesaj, tam da bu çelişkiye işaret ediyor. Hinton, Gates ve Musk’un işin geleceğine dair temel tespitlerinin doğru çıkabileceğini kabul ediyor, fakat ekliyor: Eğer bu dönüşüm güçlü sosyal politikalar, adil bir paylaşım mekanizması ve işçiyi koruyan kurallarla desteklenmezse, yolda olan şey bir özgürlük değil, kitlesel işsizlik dalgası olabilir. Önümüzdeki yıllar, yalnızca yapay zeka sistemlerinin değil, toplumların da nasıl “eğitileceğini” belirleyecek. Bugünden atılacak adımlar, çalışmanın anlamını, gelir adaletini ve yeni kuşakların hayata nasıl tutunacağını şekillendirecek. Hinton’ın uyarıları ve siyasetten yükselen alarm zilleri, geleceğin iş dünyasında kimin söz sahibi olacağını bugünkü tercihlerimizin belirleyeceğini hatırlatıyor.

Diğer haberler

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: 5,1 milyar dolar değerinde 10 anlaşmaya imza attık

Aliağa'daki patlamaya ilişkin 9 tutuklama patrona ev hapsi verildi

TCMB yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5’e yükseltti

Asistan hekim Pelin Pınar yaşamını yitirdi

Nvidia yönetimi Jensen Huang’ın geleceğini görüşüyor

TCMB dört kredi türünde sınırı yükseltti

Nvidia’da ikinci sarsıntı, bu kez kendi yöneticisi

Bu iklim meselesi hepimizi yakından ilgilendiriyor

Sabah Yönetim ve yazarları Turkuvaz’ın hedef alındığını savundu

Erdoğan’dan COP31’de gelişmiş ülkelere sorumluluk çağrısı