Fatih Altaylı zihnini tembelleştirdiğini düşündüğü zekâ uygulamasını sildi
Gazeteci Fatih Altaylı, kullandığı üç ayrı yapay zekâ uygulamasını sildiğini açıkladı. Prof. Dr. Ahmet Arslan ile yaptığı söyleşide kararını kişisel deneyimiyle açıklayan Altaylı, bu araçların kendisini zihinsel olarak tembelleştirdiğini düşündüğünü söyledi. Konuşmada yapay zekâya devredilen işlerin öğrenme ve düşünme alışkanlıkları üzerindeki etkileri tartışıldı.
Teke Tek Bilim programında insan aklının geleceği ele alındı. Söyleşinin yapay zekâya ayrılan bölümünde, teknolojinin sunduğu kolaylıkların insanın kendi becerilerini kullanma ihtiyacını azaltıp azaltmadığı sorusu öne çıktı.
Üç uygulamayı silme gerekçesini anlattı
Altaylı, “Bende üç ayrı yapay zeka uygulaması vardı. Hepsini sildim” dedi. Bu uygulamaları kullanmayı bıraktığını belirterek kararının gerekçesini, kendi zihinsel faaliyeti üzerindeki olumsuz etkilerini fark etmesiyle açıkladı. Hangi uygulamaları sildiğini ise bu açıklamasında belirtmedi.
Altaylı’nın sözleri, Arslan’ın işleri sürekli başkasına yaptırmanın insanı kendi becerilerinden uzaklaştırabileceği yönündeki değerlendirmesinin ardından geldi. Gazeteci, konuşmanın ilerleyen bölümünde de insanın bütün işleri yapay zekâya devretmesinin yaratabileceği bağımlılığın kendisini kaygılandırdığını anlattı.
Ödevlerden efendi ve köle benzetmesine
Arslan, öğrencilerin ödevlerini yapay zekâya yaptırmasını örnek göstererek, işi tamamlamanın öğrenmeyle aynı anlama gelmediğini vurguladı. Ödevin bütün aşamalarını bir uygulama üstlendiğinde çocuğun ne öğreneceğinin ve zihinsel gelişiminin nasıl sürdürüleceğinin sorgulanması gerektiğini söyledi.
Bu yaklaşımını Hegel’in efendi ve köle ilişkisi üzerinden açıkladı. Arslan’ın aktardığı benzetmede, işi yapan taraf dünyayla doğrudan ilişki kurarak beceri kazanırken, bütün işlerini devreden taraf bu deneyimden uzaklaşıyor. Arslan, insanın yapay zekâyla ilişkisini de kendi yeteneklerini koruyacak biçimde kurması gerektiğini savundu.
Altaylı, bu ilişkide hizmet eden tarafın zamanla belirleyici hâle gelmesi ihtimalini önemli bir kaygı olarak dile getirdi. Arslan ise benzetmenin sınırına dikkat çekti. Kölenin insan olduğunu, bilinç ve arzular taşıdığını belirterek yapay zekânın aynı özellikleri kazanacağına inanmadığını söyledi.
Bilgi ile bilinç arasındaki ayrım
Söyleşide yapay zekânın ileride insana özgü duygular geliştirip geliştiremeyeceği de tartışıldı. Arslan, çok sayıda işlemi hızlı yapabilmekle kişinin kendi bilgisi üzerine düşünmesinin farklı olduğunu savundu. Bilgiye sahip olmak ile bu bilgiye sahip olduğunun bilincinde olmak arasında ayrım yaptı.
Arslan, insanı yalnızca akıl yürütme yeteneğiyle tanımlamadığını anlattı. Kullandığı ruh kavramıyla dinsel bir varlığı değil, duyguları, iradeyi, ahlaki değerleri ve estetik beğenileri kastettiğini açıkladı. Sevgi, dostluk ve fedakârlığı bu çerçevede değerlendirdi.
Altaylı ise insandaki bu özelliklerin zaman içinde geliştiğini hatırlatarak benzer bir gelişmenin yapay zekâda neden mümkün olamayacağını sordu. Arslan, yapay zekânın gelecekteki kapasitesine ilişkin bütün olasılıkları bildiği iddiasında bulunmadı; duygu ve bilinç kazanacağı yönündeki beklentiye katılmadığını belirtti.
Sanat üretiminde özgünlük tartışması
İkili, yapay zekânın şiir, müzik ve resim üretimini de ele aldı. Altaylı, bu araçların hâlihazırda şarkı sözü ve görsel üretebildiğine dikkat çekti. Arslan ise böyle bir çıktı oluşturabilmekle insanın özgün bir sanat eseri ortaya koymasını aynı düzeyde değerlendirmediğini söyledi.
Arslan, bir arkadaşının kendisi hakkında verdiği bilgilerle yaklaşık beş dakikada dört şarkı ürettirdiğini anlattı. Ancak ortaya çıkan çalışmaları sanatsal açıdan yeterli bulmadığını belirtti. İnsanların özgünlüğünü biyolojik geçmişleri, kişisel deneyimleri, toplum ve kültürün birlikte şekillendirdiğini savundu.
Arslan’a göre insanın ürettiği bir eserin iyi bir benzerini oluşturmak, o eserin arkasındaki duygu ve yaşantıyı paylaşmak anlamına gelmiyor. Yapay zekânın çok farklı işler yapabileceğini kabul eden Arslan, bu kapasitenin insanın düşünme ve üretme sorumluluğunu bütünüyle devretmesine gerekçe olmaması gerektiğini vurguladı.