İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Yakıt akışı neredeyse durdu
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Hürmüz Boğazı’nda süren çifte ablukanın küresel enerji piyasalarını son yılların en sert arz baskısıyla karşı karşıya bıraktığını açıkladı. Birol, savaş ve geçiş kısıtlamaları nedeniyle petrol ve petrol ürünleri akışında ciddi bozulma yaşandığını, bunun da enerji güvenliği açısından küresel ölçekte yeni bir kırılma yarattığını söyledi.
Savaş öncesinde günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyordu. IEA verilerine göre mevcut tabloda boğazdan geçen ihracat hacmi savaş öncesi seviyelerin yüzde 10’unun altına indi. Birol da piyasada günlük 13 milyon varillik arz kaybı oluştuğunu belirtti.
Krizin en sert hissedildiği alanlardan biri ise havacılık oldu. Birol, Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının büyük bölümünü Orta Doğu rafinerilerinden karşıladığını, ancak bu akışın artık neredeyse sıfıra indiğini söyledi. Bu nedenle Avrupa ülkeleri ve şirketleri, ABD ile Nijerya başta olmak üzere alternatif tedarik kanallarına yönelmiş durumda.
Yeni tedarik hatlarının yeterli düzeye ulaşmaması halinde kıtlık riski büyüyebilir. Bu senaryoda hükümetlerin ve sektör otoritelerinin hava trafiğini azaltacak adımları değerlendirmesi, bazı hatlarda kapasite düşüşü ve maliyet artışı yaşanması gündeme gelebilir. Krizin uzaması, bilet fiyatları üzerinde yeni bir baskı dalgası oluşturabilir.
IEA’ya göre Hürmüz’deki aksama yalnızca petrol arzını değil, küresel büyüme görünümünü de etkiliyor. Daralan enerji akışı, üretim ve taşımacılık maliyetlerini yükseltirken enflasyonist baskıyı güçlendiriyor. Enerji piyasalarında süren belirsizlik, özellikle ithalata bağımlı ekonomiler için yeni riskler doğuruyor.
Uzmanlar, boğazın uzun süre kapalı kalmasının yalnızca kısa vadeli fiyat sıçramalarıyla sınırlı kalmayacağını, sanayi üretiminden lojistiğe kadar geniş bir alanda zincirleme etki yaratacağını değerlendiriyor. Bu nedenle enerji güvenliği tartışmaları yeniden ekonomi politikalarının merkezine taşındı.
Arz şokunun etkisini sınırlamak amacıyla IEA’nın 32 üyesi mart ayında 400 milyon varillik petrolün acil stoklardan piyasaya sunulması konusunda anlaşmaya vardı. Kuruma göre bu adım, bugüne kadarki en büyük eşgüdümlü stok salımlarından biri oldu. Daha sonra üye ülkelerin katkı dağılımı da netleştirildi.
Buna karşın Birol, stratejik rezerv kullanımının kalıcı çözüm olmadığını vurguladı. Acil stokların piyasadaki baskıyı sınırlayabileceğini, ancak asıl çözümün Hürmüz Boğazı’ndaki geçişin yeniden güvenli biçimde açılması olduğunu söyledi.
Birol, mevcut krizin orta ve uzun vadede enerji dönüşümünü daha da hızlandırabileceği görüşünü de paylaştı. Nükleer enerji, güneş ve rüzgar yatırımlarının yeniden öne çıkabileceğini belirten Birol, elektrikli araçlar ve verimlilik teknolojilerinin de bu süreçte daha güçlü destek görebileceğini ifade etti.
Öte yandan bazı bölgelerde, özellikle arz güvenliği kaygısının ağır bastığı ülkelerde kömür kullanımının yeniden artması da ihtimaller arasında gösteriliyor. Bu tablo, enerji güvenliği ile iklim hedefleri arasındaki dengenin önümüzdeki dönemde daha sert tartışılacağına işaret ediyor