İstanbul 19.8°C
Ankara 11.5°C
Diyarbakır 11.2°C
Samsun 19.1°C
Berlin 29°C
Uzayda yaşam umudunu artıran keşif
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Bilim insanları, Dünya’dan yaklaşık 48 ışık yılı uzakta bulunan LHS 1140b adlı kayalık ötegezegenin atmosfere sahip olduğunu belirledi. Gezegenin üst atmosferinden uzaya kaçan helyumun saptanması, Güneş Sistemi dışındaki yaşam arayışında önemli bir gelişme olarak değerlendirildi.
LHS 1140b, yıldızının çevresindeki yaşanabilir bölgede bulunuyor. Bu bölge, uygun atmosfer koşullarının bulunması halinde bir gezegenin yüzeyinde sıvı su barındırabileceği uzaklığı ifade ediyor. Ancak keşif, gezegende su veya yaşam bulunduğunu kanıtlamıyor.
Helyum atmosferin varlığını gösterdi
Araştırma ekibi, LHS 1140b yıldızının önünden geçerken gezegenin çevresinden süzülen ışığı inceledi. Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’nde bulunan Magellan Clay Teleskobu’na bağlı kızılötesi tayfölçerle gerçekleştirilen gözlemlerde helyum sinyali tespit edildi.
2024 yılında kaydedilen veriler, helyumun gezegenin üst atmosferinden uzaya doğru kaçtığını gösterdi. Bilim insanları, sinyalin Dünya atmosferinden veya gezegenin çevresindeki başka bir kaynaktan gelmiş olabileceği ihtimallerini de değerlendirdi.
Yapılan ayrıntılı incelemelerin ardından helyum sinyalinin LHS 1140b ile bağlantılı olduğu sonucuna varıldı. Böylece yaşanabilir bölgede bulunan kayalık bir ötegezegenin atmosferi doğrudan gözlemsel verilerle doğrulanmış oldu.
İkinci gözlemde helyum görülmedi
LHS 1140b, 2025 yılında yeniden gözlemlendi ancak bu kez aynı helyum sinyaline rastlanmadı. Araştırmacılar bunun üzerine ilk verileri yeniden analiz ederek olası hata ve dış etkenleri inceledi.
İkinci gözlemde helyumun belirlenememesi, gezegenin atmosferinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Helyum çıkışının yıldızın etkinliğine, gözlem anındaki koşullara veya atmosferdeki değişimlere bağlı olarak farklılaşabileceği değerlendiriliyor.
Araştırma ekibi, ilk sinyali açıklayabilecek alternatif ihtimallerin büyük bölümünün elendiğini ve atmosfer tespitine ilişkin sonuçların güvenilir olduğunu bildirdi.
Dünya’dan daha büyük ve ağır
LHS 1140b, Dünya’nın yaklaşık 1,7 katı yarıçapa ve 5,6 katı kütleye sahip. Gezegen, küçük ve görece sakin bir kırmızı cüce yıldızın çevresinde dönüyor.
Kırmızı cüceler, Samanyolu’nda yaygın olarak bulunan yıldızlar arasında yer alıyor. Ancak bu yıldızlardan yayılan yoğun morötesi ışınım, yakınlarındaki gezegenlerin atmosferlerini zaman içinde aşındırabiliyor.
LHS 1140b’nin buna rağmen atmosferini koruyabilmiş olması, gezegenin yapısı ve geçmişi hakkında önemli bilgiler sunabilir. Bilim insanları, atmosferin gezegendeki sıcaklığı düzenleyebileceğini ve yüzey koşullarını etkileyebileceğini belirtiyor.
Sıvı su ihtimali araştırılıyor
Önceki çalışmalar LHS 1140b’nin önemli miktarda su barındırabilecek bir dünya olabileceğine işaret etmişti. Gezegenin büyük bölümünün buzla kaplı olması, yıldızına dönük bölümünde ise sıvı su içeren geniş bir alan bulunması olası senaryolar arasında gösteriliyor.
Bununla birlikte gezegenin atmosferindeki helyum, tek başına yaşama uygun koşullar bulunduğunu göstermiyor. Atmosferin alt katmanlarında su buharı, karbondioksit ve yaşam açısından önem taşıyan diğer moleküllerin bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekiyor.
Gezegenin yıldızına sürekli aynı yüzünü gösterdiği düşünülüyor. Bu durumda bir taraf sürekli aydınlık, diğer taraf ise sürekli karanlık kalıyor. Atmosferin yoğunluğu ve dolaşımı, iki bölge arasındaki sıcaklık farkının yaşam açısından elverişli düzeyde tutulup tutulamayacağını belirleyebilir.
Yeni hedef atmosferin içeriği
Araştırmacılar, gelecekte yapılacak gözlemlerle LHS 1140b’nin atmosferindeki gazları ayrıntılı biçimde incelemeyi planlıyor. Özellikle su buharı, karbondioksit ve azot gibi bileşenlerin tespit edilmesi, gezegenin yüzey koşullarına ilişkin daha güçlü sonuçlar sağlayabilir.
Aynı yıldızın çevresinde dönen LHS 1140c adlı diğer kayalık gezegende ise atmosfer saptanmadı. Birbirine yakın iki gezegenin farklı atmosfer geçmişlerine sahip olması, gezegenlerin atmosferlerini nasıl kazandığı veya kaybettiği konusunda yeni bilgiler sunabilir.
LHS 1140b’de henüz yaşam belirtisi bulunmuş değil. Ancak atmosferin doğrulanması, gezegeni yaşam için gerekli koşulların araştırılabileceği en dikkat çekici gök cisimlerinden biri haline getirdi.