Erken evrendeki 'dev kara delik' iddiasına yeni gözlemlerle itiraz: UHZ1 sıradan bir galaksi olabilir
Michigan Üniversitesi'nden Fan Zou liderliğindeki bir ekip, üç yıl önce bilim dünyasında büyük ses getiren bir iddiayı sorguladı. The Astrophysical Journal'da 14 Ekim'de yayımlanan ve Phys.org'un 15 Kasım'da aktardığı çalışmaya göre UHZ1 adlı uzak galakside, daha önce öne sürülen devasa ve tozla gizlenmiş kara deliğe dair ikna edici bir kanıt bulunmuyor.
UHZ1, James Webb Uzay Teleskobu'nun (JWST) kızılötesi kamerasıyla, evrenin yalnızca yaklaşık 480 milyon yaşında olduğu bir döneme ait olarak tespit edilmişti. Gökbilimciler bu uzaklığı "kırmızıya kayma" adı verilen ölçüyle ifade ediyor; UHZ1 için bu değer yaklaşık 10. 2023'te Chandra X-ışını Gözlemevi verilerinde görülen bir X-ışını fazlalığı, araştırmacıları galakside Güneş'in 10 ila 100 milyon katı kütleye sahip, kalın bir toz tabakası altında saklı bir kara delik bulunduğu sonucuna götürmüştü. Bu kara deliğin, bir yıldızın çökmesiyle değil, dev bir gaz bulutunun doğrudan çökmesiyle oluştuğu öne sürülmüştü. JWST'nin tayfında kara deliğe dair iz görülmemesi ise ışığın tozla engellenmesine bağlanmıştı.
Ekip eski Chandra verilerini yeniden işledi, buna yaklaşık 0,95 milyon saniyelik (11 güne yakın) yeni gözlem ekledi ve JWST'nin orta kızılötesi aleti MIRI ile ALMA radyo teleskoplarının toz gözlemlerini de hesaba kattı. Sonuçlar şöyle özetleniyor:
Araştırmacılar, gizli bir kara deliği hâlâ mümkün kılabilecek iki alternatif senaryoyu, yani tozsuz gaz ya da soğuk ve uzak toz olasılığını da inceledi; ancak ikisinin de verilerle örtüşmediğini bildirdi.
Yazarlara göre UHZ1, büyük olasılıkla ağır element bakımından fakir, yıldız üreten ve yıldız kütlesi Güneş'in yaklaşık 100 milyon katı olan bir galaksi. Ekip, galaksinin tayfındaki salma çizgilerini açıklamak için bir kara deliğe gerek olmadığını belirtiyor. Bulgu, erken evrendeki ilk büyük kara deliklerin nasıl oluştuğuna dair tartışmada önemli bir örneğin yeniden değerlendirilmesi anlamına geliyor.