Türkiye Suudi Arabistan ve Pakistan savunma paktı imzaladı

VGN

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üçüne yapılmış sayılmasını öngörüyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, bölgesel güvenlik ve savunma iş birliğini yeni bir kurumsal zemine taşıyan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşmaya göre üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırı, tarafların tamamına yönelik yapılmış sayılacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’deki Safa Sarayı’nda bir araya geldi.

Liderler, resmî görüşmelerin ardından üç ülkenin güvenlik ve savunma ilişkilerini kapsayan ortak anlaşmaya imza attı.

Silahlı saldırı üç ülkeye yapılmış sayılacak

Anlaşmanın en önemli maddesini kolektif savunma hükmü oluşturuyor. Buna göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan’dan birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırı, üç devletin tamamına karşı yapılmış kabul edilecek.

Bu hüküm, NATO’nun kolektif savunma ilkesine benzetilmesi nedeniyle anlaşmanın bazı uluslararası yayınlarda “Müslüman NATO’su” olarak tanımlanmasına yol açtı. Ancak bu ifade anlaşmanın resmî adı veya taraf ülkelerin kullandığı resmî bir tanımlama değil.

Resmî açıklamada tarafların saldırı sonrasında hangi askerî adımları hangi yöntemle atacağına ilişkin ayrıntılı bir uygulama mekanizması paylaşılmadı. Bu nedenle anlaşmanın ülkeleri her durumda otomatik olarak savaşa sokacağı yönünde kesin bir değerlendirme yapmak için henüz yeterli bilgi bulunmuyor.

Savunma iş birliği genişletilecek

Anlaşma yalnızca ortak saldırı hükmüyle sınırlı kalmıyor. Üç ülke arasındaki savunma iş birliğinin bütün boyutlarıyla geliştirilmesi de öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın güvenlik ve savunma iş birliğinin ilerletilmesine, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sağlayacağını açıkladı.

Türkiye gelişmiş savunma sanayisi, geniş askerî kapasitesi ve NATO tecrübesiyle anlaşmanın önemli taraflarından biri konumunda bulunuyor. Pakistan nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke olmasının yanı sıra büyük bir orduya sahip. Suudi Arabistan ise ekonomik kaynakları ve Körfez’deki stratejik konumuyla ortaklığın üçüncü ayağını oluşturuyor.

Üç ülkenin mevcut ilişkilerine dayanıyor

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki savunma ilişkileri yeni başlamadı. Türkiye ile Pakistan uzun süredir askerî eğitim, savunma teknolojileri, gemi üretimi ve ortak tatbikat alanlarında iş birliği yürütüyor.

Suudi Arabistan ile Pakistan da Eylül 2025’te stratejik karşılıklı savunma anlaşması imzalamıştı. Mekke’deki yeni anlaşma Türkiye’yi de kapsayarak iş birliğini üçlü bir yapıya dönüştürdü.

Taraflar anlaşmanın derin tarihî ilişkiler, stratejik çıkarlar, savunma iş birlikleri ve kolektif güvenliği güçlendirme hedefi üzerine kurulduğunu bildirdi.

Ortadoğu’daki dengeleri etkileyebilir

Anlaşma, Ortadoğu ve Körfez bölgesinde savaşların, füze ve insansız hava aracı saldırılarının, deniz yollarına yönelik tehditlerin ve enerji güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde imzalandı.

Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz gibi dünya ticareti açısından kritik güzergâhlarda yaşanan güvenlik sorunları, bölge ülkelerinin savunma alanında yeni ortaklıklar kurmasını hızlandırdı.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın askerî, teknolojik ve ekonomik kapasitelerini ortak bir savunma çerçevesinde birleştirmesi, bölgesel caydırıcılık bakımından yeni bir güç merkezi oluşturabilir.

Bununla birlikte anlaşmanın belirli bir ülkeye yönelik kurulduğuna ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı. Taraflar, temel amacın bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı desteklemek olduğunu bildirdi.

Üyelik ve uygulama ayrıntıları açıklanmadı

Anlaşmanın başka ülkelerin katılımına açık olup olmadığı, ortak bir komuta yapısı kurulup kurulmayacağı, karşılıklı yardımın kapsamı ve kararların hangi mekanizmayla alınacağı henüz ayrıntılı biçimde duyurulmadı.

Mısır’ın gelecek aylarda anlaşmaya katılacağı yönündeki iddialar da taraf ülkeler tarafından resmen doğrulanmadı. Bu nedenle üçlü yapının genişlemesine ilişkin değerlendirmeler şimdilik ihtimal düzeyinde bulunuyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uygulamadaki etkisi; ortak projeler, askerî koordinasyon, tatbikatlar ve kurulacak karar mekanizmalarına ilişkin ayrıntıların açıklanmasıyla daha belirgin hale gelecek.