Türkiye, Doğu Afrika’da enerji ve güvenlik planını büyütüyor
Türkiye’nin derin deniz sondaj gemisi Çağrı Bey, 15 Şubat’ta Somali’ye doğru hareket etti. Somali kıyılarında yürütülecek ortak petrol ve doğalgaz arama faaliyetleri, Ankara’nın enerji arzını çeşitlendirme hedefinde kritik adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Enerji yönetimi, geminin ilk etapta hazırlık ve saha çalışmalarının ardından derin deniz sondajına geçeceğini, ilk kuyunun nisan ayı itibarıyla planlandığını bildirdi.
Ankara’nın Somali’de başlattığı arama faaliyeti, yalnızca enerji başlığıyla sınırlı görülmüyor. Türkiye, son yirmi yılda Afrika genelinde altyapı projeleri, savunma sanayii ihracatı, askeri eğitim ve diplomatik temaslarla genişleyen bir etki alanı kurdu. Somali’deki enerji ortaklığı da bu çerçevede yeni bir yatırım ve nüfuz alanı olarak öne çıkıyor.
Türkiye’nin kıtadaki çizgisi, ağırlığı büyük altyapı finansmanına veren Çin modelinden ve güvenlik desteği karşılığında kaynak erişimi hedefleyen Rusya yaklaşımından farklı bir dengeye dayanıyor. Ankara, askeri iş birliği, ticari anlaşmalar ve diplomatik angajmanı birlikte yürüterek güvenlik bağlarını siyasi ve ekonomik ilişkilere taşımayı amaçlıyor.
Somali, Türkiye’nin Afrika’daki görünür ağırlığının en belirgin olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Mogadişu’da Türkiye’nin yurt dışındaki en büyük askeri tesislerinden biri bulunuyor. Bu merkezde Somali güvenlik güçlerine eğitim verilirken, Türkiye’nin Somali’ye savunma alanında ekipman ve kapasite desteği sağladığı da biliniyor.
Son dönemde Türkiye’nin Somali’deki askeri varlığını güçlendirmeye dönük sevkiyat ve konuşlandırmaların gündeme gelmesi, bölgedeki güvenlik denklemi açısından da yakından izleniyor.
Somali’de enerji ve güvenlik başlıklarına, uzay altyapısı hedefi de eşlik ediyor. Türkiye’nin Somali’de bir uzay limanı projesi için hazırlık yürüttüğü, buna paralel bazı askeri altyapı projelerinin de planlandığı ifade ediliyor. Bu başlık, Türkiye’nin savunma ve havacılık teknolojilerinde uzun vadeli kapasite oluşturma hedefinin Afrika ayağı olarak okunuyor.
Türkiye, Somali’de askeri iş birliğinin yanında okul, hastane ve havalimanı gibi sivil altyapı projelerinde de yer aldı. Diplomasi tarafında ise 2024’te Somali ile Etiyopya arasındaki gerilimi düşürmeye dönük temaslarda arabuluculuk rolü üstlenmesi, Ankara’nın bölgesel dosyalarda daha görünür olma isteğinin örneklerinden biri olarak gösteriliyor.
Türkiye ile Afrika ülkeleri arasındaki ticaret hacmi son dönemde artış eğilimini sürdürürken, kimyasallar, tarım ürünleri, demir çelik gibi kalemler öne çıkıyor. Türk müteahhitlik şirketlerinin kıta genelinde çok sayıda projede yer aldığı belirtiliyor.
Erdoğan’ın Etiyopya temaslarında ticaret ve yatırım fırsatlarının gündeme gelmesi ve Addis Ababa yakınlarında planlanan büyük havalimanı projesinin de konuşulması, Ankara’nın Doğu Afrika hattında yeni bir ekonomik kapı arayışını güçlendiren başlıklardan biri olarak değerlendiriliyor.